Bondia Aruba

news_item
Click to read more

Museo Van Gogh lo exhibi pintura raro di Whistler riba prestamo for di Cas Blanco

about 11 hours ago

(NLTimes)—Museo Van Gogh na Amsterdam lo organisa un prestamo raro for di e coleccion di Cas Blanco den proximo lunanan. E pintura, ‘Nocturne’, a ser crea pa artista Mericano James McNeill Whistler entre 1875 y 1878. Normalmente e ta colga den e Treaty Room di Cas Blanco y raramente ta ser exhibi pafo di Washington.

www.bondia.com
news item

Museo Van Gogh lo exhibi pintura raro di Whistler riba prestamo for di Cas Blanco

about 11 hours ago

(NLTimes)—Museo Van Gogh na Amsterdam lo organisa un prestamo raro for di e coleccion di Cas Blanco den proximo lunanan. E pintura, ‘Nocturne’, a ser crea pa artista Mericano James McNeill Whistler entre 1875 y 1878. Normalmente e ta colga den e Treaty Room di Cas Blanco y raramente ta ser exhibi pafo di Washington.

E exhibicion anochi riba Riu Thames ta parti di un exhibicion di dos parti dedica na Whistler. Titula Dandy and Nonconformist, e exhibicion na Museo Van Gogh ta reuni rond 100 obra pa artistanan di siglo 19, ken a traha como pintor y dibuhante. Bishitantenan tambe por mira su pintura miho conoci, ‘Arrangement in Grey and Black: Portrait of the Painter’s Mother’, cual historiadonan a yama “Mona Lisa di siglo 19.”

Mesdag Collection na Den Haag lo explora Whistler su conexion cu Hulanda den un exhibicion concurente titula ‘In Love with the Netherlands.’ E artista Mericano a pinta y produci sketch na Amsterdam, Dordrecht y Zeeland, influenciando artistanan Hulandes manera Mesdag, Breitner y Witsen. Van Gogh, tambe, a admira Whistler su trabao masha.

Naci na Merca na 134, Whistler a gasta gran parti di su carera profesional na Paris y Londres. El a bira un di e artistanan mas prominente di siglo 19. Museo Van Gogh a describie como “un di e defensornan mas vocal di e idea cu arte no mester sirbi propositonan moral, social of politico, pero por existi puramente pa su bunitesa.”

Tate Britain na Londres a organisa e exhibicion e aña aki, mustrando 150 trabao pa Whistler. E exhibicion na Museo Van Gogh y Mesdag Collection di Den Haag lo core di 16 di october pa 10 di januari.

Potret di Detroit Institute of Arts / Bridgeman Images / Van Gogh Museum.

news_item
Click to read more

Comunicado di Minister Geoffrey Wever: 259 permiso pa negoshi nobo den tercer kwartaal di 2026, 9% mas cu mesun periodo di 2025

about 11 hours ago

Minister di Finanzas, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever, ta informa cu durante e tercer kwartaal di 2026, a otorga 259 permiso pa establecimento di negoshi nobo na Aruba. E resultado aki ta 22 permiso mas cu e 237 permiso pa negoshi nobo otorga den tercer kwartaal di 2025, representando un crecemento di

www.bondia.com
news item

Comunicado di Minister Geoffrey Wever: 259 permiso pa negoshi nobo den tercer kwartaal di 2026, 9% mas cu mesun periodo di 2025

about 11 hours ago

Minister di Finanzas, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever, ta informa cu durante e tercer kwartaal di 2026, a otorga 259 permiso pa establecimento di negoshi nobo na Aruba. E resultado aki ta 22 permiso mas cu e 237 permiso pa negoshi nobo otorga den tercer kwartaal di 2025, representando un crecemento di aproximadamente 9 porciento compara cu e mesun periodo di aña pasa. 

E cifra di 259 permiso nobo den juli, augustus y september ta tambe e cantidad mas halto registra den un kwartaal compara cu tur cuatro kwartaal di 2025. Esaki ta confirma cu iniciativa empresarial y interes pa establece actividad comercial na Aruba ta sigui presente den nos economia.

Pa habri un negoshi of haci cambio den un permiso pa negoshi segun ley, mester haci un peticion bou di Vestigingsverordening Bedrijven. Durante e tercer kwartaal di 2026, Departamento di Asunto Economico a ricibi un total di 579 peticion di diferente tipo. Di esakinan, a trata 156, 275 tabata ainda den proceso y no por a procesa 148 pa falta di documento necesario of comprobante di pago.

Na mes momento, a firma un total di 494 beschikking ministerial relaciona cu permiso di establecimento durante e kwartaal. E cantidad aki ta inclui tanto peticionnan ricibi entre juli y september como peticionnan entrega anteriormente cu a yega na final di nan proceso.

Di e 259 permiso pa negoshi nobo, 192 a wordo otorga pa VBA, 53 pa filiaal, 13 pa eenmanszaak y 1 pa NV. Den juli a otorga 106 permiso nobo, den augustus 64 y den september 89. VVB

E actividadnan comercial mas representa entre e negoshinan nobo ta inclui real estate, houdstermaatschappij, construccion y instalacion tecnico manera electricidad y loodgieterswerk, comercio di alimento, paña, accesorio y material di construccion, incluyendo e-commerce, y servicio di beyesa, masahe y kapsalon. E composicion aki ta mustra cu actividad empresarial ta sigui desaroya den diferente segmento di economia Arubano.

E resultado di tercer kwartaal ta particularmente significante tambe compara cu e kwartaal anterior. Den segundo kwartaal di 2026 a otorga 104 permiso pa negoshi nobo, mientras cu den tercer kwartaal e cantidad a subi pa 259. Esaki ta representa un aumento di 155 permiso, of aproximadamente 149 porciento, entre un kwartaal y e otro.

Desde october 2022, Minister Wever a introduci un vestigingsbeleid nobo cu a modernisa e proceso pa permiso di negoshi mediante eliminacion di diferente rekisito, digitalisacion di e proceso y un enfoke mas fuerte riba facilitacion di actividad economico. E meta ta pa reduci barera administrativo y crea un proceso mas accesibel, transparente y eficiente pa empresario.

Durante e prome seis lunanan di 2026, 242 permiso pa negoshi nobo a wordo otorga. Cu e 259 permiso adicional den tercer kwartaal, e cantidad total pa e prome nuebe lunanan di 2026 ta yega na 501 permiso pa negoshi nobo.

 

 

news_item
Click to read more

Salud publico mester… Keda asunto autonomo…

about 11 hours ago

Actual director di Hospital a trece den nos anterior edicion di BDA un punto di vista interesante encuanto e colaboracion interinsular riba tereno di salubridad. Su sugerencia ta pa considera hinca e topico aki bao di responsabilidad di Reino, via Statuut, como solucion pa e problemanan cu e ta señala for di su posicion. Nos

www.bondia.com
news item

Salud publico mester… Keda asunto autonomo…

about 11 hours ago

Actual director di Hospital a trece den nos anterior edicion di BDA un punto di vista interesante encuanto e colaboracion interinsular riba tereno di salubridad. Su sugerencia ta pa considera hinca e topico aki bao di responsabilidad di Reino, via Statuut, como solucion pa e problemanan cu e ta señala for di su posicion. Nos tin un opinion diferente. Nos argumento ta cuminza cu e realidad cu salubridad publico ta un asunto autonomo di e islanan autonomo; nos no ta mira motibo pa cambia esaki.

Claro cu e necesidad di cooperacion den Reino ta trece cune cu mester yuda e islanan chikito, responsabilidad directo di Hulanda, unda cu por. Pero e problema di e islanan chikito aki, no ta nos problema. Y no por ta cu pa resolve nan problema, e islanan autonomo mester hinca nan mes bao di un maneho dicta for di Den Haag, sacrificando nan autonomia den atende nan propio salubridad publico.

Segun Statuut tin dos tereno cu ta pertenece na Reino: defensa y asunto exterior. Añadi salubridad publico na e lista aki ta requeri cambio di Statuut loke nos no ta mira sucede, y pa bon motibo. Hecho ta cu defensa y asunto exterior mester ta bao di un mando unico, pasobra ta Reino Hulandes ta e nacion, no Hulanda. Accion rapido y contundente ta exigi e mando unico aki, sin opinion divergente di un teritorio. Salubridad publico no ta di e mesun categoria aki; es mas, e mester ta autonomo pa atende situacion local specifico.

Ademas e realidad di teritorio directamente bao di gobrenacion Hulandes ta exigi un maneho special. Pa ilustra esaki, ta bon pa bolbe un rato na nos propio pasado, di Antiyas di seis. Den e restructuracion di e relacionnan den Reino (2010) a bin dilanti e experiencia menos faborable di e islanan chikito den e structura di seis. No tabatin tampoco un perspectiva di continua e structura Antiyano, pasobra repiticion di e experiencia ey tabata hopi probable. E consecuencia ta cu Hulanda a adopta e teritorionan chikito, cu tur bon y malo di e asunto. Con nan ta maneha esaki, en principio no ta nos asunto. Por supone cu Hulanda tin suficiente experiencia cu cuido medico riba isla cu poco poblacion y cu merece cierto cuido medico adecuado. E problema di distancia ta haci cu ta necesario e colaboracion cu e otro teritorionan Hulandes den nos region. Y pakico esaki mester ta un problema? Ta asina dificil pa yega na acuerdo di cooperacion, unda Hulanda ta paga pa e servicio medico cu un teritorio autonomo ta duna e ciudadano y residente di un di e teritorionan chikito Hulandes? Y si acaso e islanan autonomo no por brinda cierto servicio medico specializa, ta asina dificil pa manda e pacient sea Hulanda of otro pais den nos region, manera ta sucede caba?

Pa completa e analisis aki, nos mester indica cu tin otro tereno unda nos a mira cierto unificacion di maneho y financiamento den Reino: hurisdiccion. Esaki tabatin un motibo razonable y esey ta e deseo di mantene legislacion y hurisprudencia mas uniforme posible. Regla legal cu ta desvia localmente for di e linea general den Reino mester tin un hustificacion special cu tin sentido. Un aspecto importante den e asunto aki ta cu e uniformidad no solamente ta facilita trabao di corte y demas maneho di legislacion den practica, pero ta beneficia tambe e ciudadano cu ta busca su derecho si no ta existi hopi legislcion specifico cu ta complica e asunto.. E operacion di trece corte y su aparato di apoyo (griffie) bao di un capa general cu no ta influencia pa cada isla separa, realmente a sucede den pasado reciente, sin cu e asunto na algun momento tabata someti na critica, loke ta un bon señal; no tur cos mester bay acompaña pa debate candente.

Fuera di defensa y asunto exterior nos tin tambe e supervision financiero, cu ta un asunto di Reino, den dos aspecto separa. Vigilancia di Reino ta existi, segun Statuut, pa prestamo internacional cu un teritorio autonomo kier haci. Mester aprobacion di Conseho di Ministro di Reino pa esaki, como un proteccion contra contrato di prestamo cu financista di reputacion dudoso. E supervision financiero, e control continuo riba finanzas publico a traves di presupuesto, no ta un supervision permanente, e t’ey solamente mientras e ta necesario.

Mester bisa si cu nos tin comprension pa e problema cu e director ta experimentando, unda entre otro tin e problema grandi di gobierno di Aruba, cu no ta paga loke e debe…

E solucion mas simple ta cu gobierno ta djis cumpli, punto. Ademas, ta trata di un problema cronico, ya cu nos problema cu migrante ilegal por lo pronto no ta caba. Y tin tambe caminda pa corte. Nos no ta mira hospital haci esey, pasobra muy probablemente venganza politico lo caba cu carera di e director.

Acccion parlamentario?

Un ausencia casi sospechoso aki ta di nos parlamentarionan, di ambos banda. Si nan ta pretende di representa interes di pueblo, mustra gobierno riba nan responsabilidad di cubri gasto cu obviamente ta pa gobierno cubri, o eventualmente cambia presupuesto pa cubri esaki. Pakico e silencio y inaccion aki? Si un simple biahe ministerial den un avion priva, algo incorecto riba su mes, ta haya asina hopi atencion politico, pakico no dedica mas atencion na funcionamento debido di Hospital, un servicio di absolutamente promer orden pa pueblo (votador)?

Mientras nos no ta comparti e solucion cu e director ta propone, nos lo keda deb’e un solucion ‘local’ pasobra esey ta depende di e lentitud y desgana di nos politiconan…

 

news_item
Click to read more

Mama ta exigi husticia pa su yiu y conscientisacion tocante supervision di uso di rednan social

about 12 hours ago

Violencia tin varios forma y rednan social ta birando un herment cu por facilita esaki Recientemente a tuma luga un incidente unda algun hoben a agredi otro, hecho cu a keda graba y te hasta a keda publica riba rednan social unda un gran parti di comunidad por a mira e suceso. Mama di e

www.bondia.com
news item

Mama ta exigi husticia pa su yiu y conscientisacion tocante supervision di uso di rednan social

about 12 hours ago

Violencia tin varios forma y rednan social ta birando un herment cu por facilita esaki

Recientemente a tuma luga un incidente unda algun hoben a agredi otro, hecho cu a keda graba y te hasta a keda publica riba rednan social unda un gran parti di comunidad por a mira e suceso.

Mama di e victima a acerca Bon Dia Aruba pa conta su banda di e storia, urgiendo husticia pa e suceso cu su yiu mientras na mesun momento ta haci un apelacion pa conscientisacion tocante e uso di rednan social entre hobennan y supervision pa cu e uso aki.

A continuacion, e relato di e mama:

Mi no sa con pa maneha tur esaki pa motibo cu mi ta confiando cu polis lo encarga, pero mi ta mirando cu no ta parce. Pasobra por ehempel, awe mi a bay polis pero p’ami ta manera nulo cu no tin un avance, pa motibo cu te dia di awe no a entrega e grabacionnan di e restaurant, cual ta necesario pa e caso sigui cana.

Tabata un diasabra cu mi amiga a haci un invitacion pa nos bay come hunto cu mi yiu pa motibo cu el a haci aña dianan prome. Nos a come, nos a saca potret, mi yiu tabata banda di mi y el a comenta cu un mucha muhe via Snapchat a contact’e cu un storia cu su ruman muhe ta perdi na Paseo Herencia, cu e ta sinti su so y vulnerabel, si mi yiu no kier a bay cu ne. Pasobra mi ta imagina cu mi yiu a bis’e unda e tabata, e otro persona a haya sa cu e ta cerca y di e manera aki a crea e storia ey pa mi yiu acepta bay Paseo Herencia. Mi yiu a conta mi di e situacion, mi a bisa cu no, absolutamente cu no pasobra nos ta comiendo, mi no ta bay dun’e permiso pa bay Paseo Herencia su so ni tampoco compaña. E ora mi yiu muhe, manera tur hoben, kisas no a keda contento, pero el a obedece mi decision y pues a bisa cu e no ta bay.

5 minuut despues mi ta wak un adolescente ta drenta. El puntra pa mi yiu y mi a bis’e cu e ta den baño. E adolescente a drenta e baño y despues e hoben ta sali y mi yiu ta bin sinta banda di mi. El a bisa mi cu e kier cambia su sandalia y bin cu su sweater pasobra e tin friu tambe. No a pasa ni 15 minuut ora cu mi yiu ta bin back y ta sinta banda di mi cu cabey bruha, cu su man y su pia tur raspa y e ta cay den mi brasanan, bisando ‘mama, mama’. Mi a puntr’e kico a pasa y loke ta sali for di su boca ta e nomber di un di esnan cu a ataca mi yiu. Ya mi tabata sa mas o menos ken e agresor tabata, pero tabatin un mucha homber pafo di e restaurant cu por a graba y mi a mira cu ta 2 persona a ataca mi yiu.

E version di mi yiu ta cu ora el a sali, el a mira hobennan entre e autonan, manera straño. E agresor principal a sali y bis’e cu nan tin cu papia. Mi yiu a bisa cu e no tin nada di papia cu ne y ora cu mi yiu a bay pa bay back den e restaurant, e prome agresor aki a gara su cabey y a cuminsa dal e. Den cuestion di algun minuut e di dos agresor a cuminsa agredi mi yiu tambe y ta esun cu mas a dal e.

E problema aki a cuminsa un luna y mey atras, unda e prome agresor a ser ataca pa otro adolescente pa motibo cu el a insulta e adolescente ey, pero na e momento ey, mi yiu tabata amiga di e agresor. Den video di e situacion aki bo no ta wak mi yiu ta defend’e, pasobra un otro mucha muhe a gara mi yiu y ora cu nan a lag’e los, a laga su amiga (e tempo ey) los tambe. Desde e momento ey, e mama di e agresor y e agresor a yena di odio contra mi yiu y a cuminsa un campaña hororoso contra mi yiu, pasobra e no a defend’e. E mama ta e prome cu a incita e odio, y mi ta responsabilisa e mama pasobra e agresor ta menor di edad. Y desde e anochi ey e ta esun cu a incita odio y cu su yiu a bira contra mi yiu, cu mi yiu ta esun cu tabatin e culpa mientras no ta asina. Desde e dia ey mi pesadiya a cuminsa, pa motibo cu e mama di e agresor a cuminsa acusa mi yiu di ta cana den mal caminda, cu mi yiu no por a defende su yiu.

Mi a bay polis pone denuncia, mustrando e live riba TikTok unda un di esunnan cu a ataca mi yiu a cuminsa promove odio contra mi yiu, bisando cu e ta un falso, cu nan a caba cu e carera di e agresor principal, nan a organisa tur cos pa asina e sali liber y pone tur e peso di culpa riba mi yiu. Cua tabata su culpa? Cu e tabata presente na momento cu a agredi e agresor.

A raiz di e situacion aki unda a agredi mi yiu muhe, mi a haya sa cu polis a tuma mi denuncia anteriormente, haci como testigo pa e caso di e agresor. Y esaki ta haci e situacion pio, pasobra ora mi a denuncia, mi a mustra e live di TikTok unda nan ta promove odio contra mi yiu, cu si nan wak e riba caya nan dal e. Mi a mustra mensahe di un di esnan cu a ataca. Kico ta pasa cu tur esey? No a haci absolutamente nada. Nan a tum’e como apoyo pa esun cu tabata victima, pero awo a bira un agresor.

E anochi ey mi yiu muhe a bay hospital, nan a lag’e hospitalisa, el a haya hematoma na su cabes. Mi ta sinti cu tur cos ta bayendo demasiado poco poco, pasobra ainda dialuna e dos agresor a pone mensahe di menasa unda un a bisa riba Instagram cu ‘si pone denuncia e cos ta bay bira fatal’, y e otro a publica un Snapchat unda e tabata bisa ‘ronda 2 pronto.’

Pa motibo cu no tin un stop, nan ta bay kere cu tur loke nan ta haci ta bon. E situacionnan aki por converti den algo pio, manera un di e agresornan ta asumi caba. Incluso, un di nan a bisa mi yiu ora e tabata riba vloer cu si e lanta, ‘mi ta mata bo.’ Mi miedo ta cu nan por bolbe haci algo, pa motibo cu autoridadnan no ta poniendo urgencia na e caso y esaki ta duna tempo pa e agresornan por organisa y sali di tur e problema aki. Y mi ta kere cu esey ta e intencion cu nan tin, pasobra esun cu a bay busca mi yiu, su propio mama a hib’e polis pa bisa cu mi yiu a mand’e un mensahe pa bati un hende. Pero prome nan a duna mi un version y despues nan a bisa cu mi yiu a manda un mensahe bisando cu e ta bay ataca esun cu a drenta busc’e den restaurant. E ora mi ta pensa, dicon si mi haya mensahe cu tal persona ta bay dal mi, mi ta bay busc’e na un restaurant manera si nos ta amiga?

E situacion ta cu tur loke ta pasando cu mi yiu, mi tin prueba, mi tin video, mi tin potret di e mensahenan, mi tin un recibo di casi 3000 florin of mas. Pues e ta un situacion cu ta hopi dificil pasobra mi a usa tur e placa cu mi tabatin pa paga huur, y awo mi no tin e placa pa paga e doñonan di ken mi ta huur mi cas. Mi a usa e placa confiando cu autoridad lo haci algo lihe y cu e hendenan aki por compensa mi.

Unda nos ta bay yega cu tur esaki? Te ora cu nan mata hende y pensa cu esaki ta algo cu nan por haci pasobra no tin consecuencia?

Loke mi ta pidi ta pa haci husticia pa mi yiu, y cu e tipo di cosnan aki no sigui sucede. Conscientisa cu prome desde cas, desde e mayornan, kico nos yiunan ta haci y con nan ta interactua via rednan social.

Ta necesario pa supervisa uso di rednan social entre menornan

Parti di e problema den e caso aki ta con rednan social por facilmente converti den un herment pa agredi otronan, fomentando odio contra otronan y convocando actonan di violencia. Via sistemanan manera mensahe cu ta delete automaticamente despues di 24 ora, of live riba TikTok cu ta kita despues cu el a caba, hobennan hopi biaha ta haya un manera facil cu no ta laga evidencia atras pa comete cualkier acto di violencia contra otro.

Supervision riba con hobennan ta haci uso di rednan social ta sumamente importante, mas den e ultimo temponan aki unda violencia ta den aumento constante entre hobennan na Aruba. Cu cambio di tempo, rednan social ta un herment mas den nan man pa por comete e actonan aki, cu a pesar di no ta fisico, tambe ta constitui violencia. Violencia no ta limita na un acto fisico, esaki tambe por keda eherci via accionnan cu ta haci atentado contra e integridad psicologico of emocional di e persona. Y esaki ta precisamente loke e publicacion, mensahe y livenan riba rednan social ta haci.

 

news_item
Click to read more

AHATA y minister di Turismo ta di acuerdo cu mester bin cambio, pero ta diferi tocante medida crucial

about 12 hours ago

Maske e desacuerdo entre Aruba Hotel and Tourism Association (AHATA) y minister di Turismo, Wendrick Cicilia (AVP) a pone atencion riba e proceso di consulta rond di e plan Tourism 3.0, e dos banda ta di acuerdo cu un principio importante: Aruba mester cambia e direccion di su industria di turismo. Segun CEO di AHATA,

www.bondia.com
news item

AHATA y minister di Turismo ta di acuerdo cu mester bin cambio, pero ta diferi tocante medida crucial

about 12 hours ago

Maske e desacuerdo entre Aruba Hotel and Tourism Association (AHATA) y minister di Turismo, Wendrick Cicilia (AVP) a pone atencion riba e proceso di consulta rond di e plan Tourism 3.0, e dos banda ta di acuerdo cu un principio importante: Aruba mester cambia e direccion di su industria di turismo.

Segun CEO di AHATA, Tisa LaSorte, sinembargo, varios medida cu e asociacion ta considera esencial pa logra e cambio no a keda incorpora den e maneho proponi pa gobierno. Den un combersacion cu Bon Dia Aruba, LaSorte a splica cu no mester interpreta critica di AHATA como un oposicion pa e strategia di turismo di e minister. Al contrario, el a enfatisa cu tin alineacion considerable entre e asociacion y gobierno, particularmente tocante e necesidad pa genera mas balor economico di turismo en bes di depende riba crecemento continuo den cantidad di bishitante.

“Unda nos ta hopi alinea cu gobierno ta cu mester un rumbo nobo,” LaSorte a bisa.

Ambos banda ta reconoce cu Aruba ainda no a logra e balansa desea entre crecemento di bishitante y contribucion economico. Maske entrada di turismo ta keda aumenta, e cantidad di bishitante tambe ta creciendo, y e industria ainda no a haci e transicion pa mas balor economico pa cada bishitante.

E desacuerdo ta tocante con pa logra e obhetivo aki. Mientras gobierno kier pa e contribucion economico di turismo crece mas lihe cu e cantidad di bishitante, AHATA ta kere cu Aruba mester tuma e stap adicional di stop crecemento den volumen di bishitante.

Tres ronda di consulta

LaSorte a splica cu AHATA a participa den tres ronda di consulta cu stakeholder organisa pa Ministerio di Turismo. Esakinan tabata reunion individual cu organisacionnan participante, en bes di sesionnan cu ta trece tur stakeholder hunto.

Segun LaSorte, e prome reunion a consisti en gran parti di representantenan di gobierno splicando e documento cu nan a prepara caba. AHATA y otro participantenan a sinti cu nan tabatin tiki oportunidad pa contribui nan propio recomendacion.

Durante e siguiente reunionnan, AHATA a duna feedback mas detaya. Maske a ahusta e documento despues di cada ronda, e asociacion a haya ripitidamente cu su recomendacionnan principal no a keda incorpora. LaSorte a enfatisa cu AHATA ta aprecia di a keda invita y ta considera e combersacionnan generalmente constructivo. Na cierto momento, el a recorda, e minister mes a reconoce con alinea nan posicion tabata.

Sinembargo, e alineacion ey no a keda suficientemente refleha den e documento, segun AHATA.

E situacion eventualmente a resulta den un desacuerdo publico despues cu Cicilia a declara cu stakeholdernan individual no por determina futuro di turismo.

LaSorte a splica cu AHATA no tabata spera di dicta decision di gobierno. Sinembargo, e asociacion ta kere cu participacion den e consulta mester nifica cu su contribucionnan lo ricibi consideracion serio.

“Nos no kier participa den un teatro, nos kier participa den un combersacion real,” el a bisa.

El a agrega cu AHATA ta representa un variedad amplio di negoshi den turismo, en bes di e interes di un solo individuo. Su recomendacionnan, anto, ta refleha un perspectiva colectivo di e industria cu e asociacion ta kere merece consideracion substancial.

Falta di coordinacion

Segun LaSorte, un di omisionnan mas importante den Tourism 3.0 ta trata coordinacion entre e entidadnan responsable pa trece bishitante na Aruba.

AHATA kier un strategia cla splicando cu aeropuerto (AAA), Aruba Ports Authority (APA), sector cruceroy Aruba Tourism Authority (A.T.A.) ta bay traha hunto pa logra e perfil di turismo desea pa e pais.

E organisacionnan aki ta influencia cua crucero y aerolinea ta bin Aruba, con hopi bishitante ta yega, y ki mercado ta atrae mediante actividad di mercadeo.

Sin coordinacion entre e entidadnan aki, LaSorte ta cuestiona e intencion di gobierno pa traduci su obhetivonan di turismo den resultado concreto.

El a reconoce cu controla yegada ta complica, particularmente pasobra acuerdonan internacional di aviacion ta limita e habilidad di gobierno pa selecta aerolinea of restringi cierto conexion. Sinembargo, AHATA ta kere cu e dificultadnan aki ta hacie mas importante ainda pa cuminsa discuti e cambionan necesario awo.

Companianan priva tambe ta bay tin cu adapta nan servicio, inversion y operacion pa un modelo di turismo diferente. Segun LaSorte no por spera rasonablemente cu nan ta bay haci ahuste sin un direccion nacional cla.

Menos bishitante pero mas placa

Un di e preocupacionnan relaciona cu e propuestanan di AHATA ta e potencial efectonan di reduci cantidad di bishitante riba negoshi cu ta depende di turismo.

Por ehempel, companianan organisando transporte y excursion pa pasahero di crucero por preocupa cu menos cliente ta nifica automaticamente cu lo gana menos placa.

Sinembargo, AHATA ta argumenta cu cantidad di bishitante so no ta determina con hopi placa un negoshi ta gana. Un compania sirbiendo menos cliente por mantene of aumenta su entrada potencialmente si e clientenan gasta mas. Por ehempel, un operador di tour sirbiendo 100 cliente cu cada un ta gasta $50 ta genera $5000. Pero sirbi 80 cliente cu cada un gasta $75, ta genera $6000.

E ehempel aki ta ilustra e principio economico tras di propuesta di AHATA, maske logra resultadonan asina lo rekeri pa negoshi atrae cliente dispuesto pa paga mas y adapta nan servicio en consecuencia.

LaSorte a enfatisa cu e transicion aki ya ta visible den partinan di industria di hotel. Segun cifranan cu el a menciona durante combersacion cu Bon Dia Aruba, anochi di bishitante a crece apenas modestamente desde 2018, mientras ADR a aumenta. Esaki ta demostra, segun AHATA, cu crecemento economico no ta rekeri necesariamente pa keda aumenta e cantidad di cliente.

Sinembargo, atrae bishitante dispuesto pa gasta mas tambe ta rekeri pa Aruba ofrece un experiencia cu ta hustifica prijs mas halto. Bishitante pagando pa un vakantie premium generalmente ta spera conveniencia, comfort y calidad. Trafico, aglomercion na beach y warda den rij ta mina e experiencia aki.

Consecuentemente, AHATa ta considera controla e volumen di bishitante como un parti esencial pa atrae e tipo di turista cu Aruba ta bisa cu nos kier.

LaSorte tambe a enfatisa cu e profiel di bishitante desea no mester ta defini exclusivamente pa con hopi nan ta gasta. AHATA kier bishitante cu ta aprecia naturalesa y cultura di Aruba y experiencianan local.

Turismo crucero y ‘National Ocean Rest Day’

E desacuerdo tambe ta extende na propuesta specifico inclui den Tourism 3.0.

LaSorte a clarifica cu AHATA no ta boga necesariamente pa un reduccion den e cantidad total di pasahero di crucero bishitando Aruba anualmente. Mas bien, e asociacion kier mas control riba con hopi pasahero ta yega riba un solo dia.

E obhetivo ta pa reduci presion concentra riba beach, caminda, atraccion natural y servicio turistico.

“Loke nos ta bisa ta cu riba un cierto dia, bo kier controla cuanto ta yega Aruba,” el a splica.

AHATA ta kere cu e cantidad cu ta discutiendo actualmente ta keda demasiado halto pa logra e reduccion desea den presion diario.

E asociacion tambe a cuestiona e propuesta pa Dia Nacional di Descanso di Lama (National Ocean Rest Day), durante cual lo restringi actividadnan marino pa permiti medio ambiente un dia di descanso. Segun LaSorte, controla cumplimento di un medida asina lo ta dificil, particularmente si restriccion tambe ta afecta piscado y otro hende usando e area. AHATA ta considera mas efectivo pa reduci presion ambiental consistentemente durante siman, en bes di restringi actividad riba un solo dia, mientras ta permiti activiad potencialmente intensivo e siguiente dianan.

El a bisa cu e asociacion tambe a discuti e maneho aki cu organisacionnan ambiental.

Diferente interes den industria

LaSorte tambe a papia di e aparente contradiccion entre e posicion di AHATA y e plan di hotel individual pa expansion continuo.

AHATA ta representa aproximadamente 260 compania, cada un cu su propio interes comercial y obhetivonan di negoshi. Miembronan individual por sostene plan di inversion of expansion cu no ta coresponde completamente cu e strategia mas amplio di e asociacion.

Segun LaSorte, hunta di AHATA ta responsable pa considera e interesnan colectivo a largo plaso di e industria, hasta ora miembronan individual no ta di acuerdo cu cierto recomendacion.

El a argumenta cu e asociacion mester considera no solamente e rentabilidad actual, sino tambe si industria di turismo di Aruba por keda exitoso den e proximo decadanan.

Speransa pa continuacion di dialogo

A pesar di e desacuerdo publico, LaSorte a enfatisa cu AHATA ta keda reconoce e esfuersonan di gobierno y ta spera cu e proceso di consulta por produci mas mehoracion. E ta kere cu Aruba actualmente tin un oportunidad pa haci decisionnan dificil for di un posicion economico fuerte. Demanda pa turismo ta keda halto, y e industria ta generando entrada substancial. En bes di warda te ora sobreturismo of circunstancia externo forsa cambio, AHATA ta kere cu Aruba mester usa e posicion faborable aki pa cuminsa e transicion pa un modelo di turismo mas sostenible.

Pa LaSorte, e desacuerdo cu e minister no ta elimina e alineacion substancial entre e dos banda.

“E speransa ta keda. Nos speransa ta cu e dialogo ta keda importante, cu e relacion ta keda uno productivo, y cu ainda tin un chens cu por bin algun cambio cu nos ta desea tambe.”