
about 9 hours ago
Gobierno ta bisa: inverti den Oranjestad. Revitalisa centro. Trece hende bek. Crea actividad economico. E inversionistanan local a kere e mensahe. Nan a cumpra propiedad, renoba edificio y pone nan propio capital riba mesa. Pero awor cu nan kier p’e inversion produci, segun parlamentario Eduard Pieters (PPA), algun ta confronta un Gobierno cu no ta

Gobierno ta bisa: inverti den Oranjestad. Revitalisa centro. Trece hende bek. Crea actividad economico. E inversionistanan local a kere e mensahe. Nan a cumpra propiedad, renoba edificio y pone nan propio capital riba mesa. Pero awor cu nan kier p’e inversion produci, segun parlamentario Eduard Pieters (PPA), algun ta confronta un Gobierno cu no ta tuma e decisionnan necesario pa nan por opera adecuadamente.
“Bo no por invita hende pa inverti, laga nan uza nan placa y despues laga nan na caya, pasobra Gobierno mes no ta cla,” Eduard Pieters a expresa.
E problema di Oranjestad no ta falta di inversion
Pieters anteriormente a pasa den centro di ciudad pa mustra dos imagen cu ta simbolisa e mesun problema. Na un banda, un edificio den decadencia. Y na otro banda, un edificio renoba cu capital priva, pero cu inversionista cu ta enfrenta limitacion, pa explota completamente nan propiedad. Pa PPA, e contraste ta contundente.
Oranjestad no ta falta hende dispuesto pa inverti. E ta falta decision di Gobierno. Y cada luna cu pasa, e capital ta keda para, ta perde oportunidad economico y e confianza den Gobierno ta sigui deteriora.
ROPV no por bira un excuus pa para desaroyo
Pieters ta conecta e problema directamente cu ROPV, vigente desde 2021. PPA ta sostene cu despues di varios aña, ta tempo pa revisa e planificacion espacial di Aruba. Entre otro, e partido kier mira aumento di densidad den centro di Oranjestad y San Nicolas y mas posibilidad pa construccion vertical. E motibo ta practico: Aruba su superficie no ta crece, pero nos poblacion y necesidad di vivienda si.
Un hoben cu termina estudio, un profesional cu kier forma famia y un emprendedor cu kier inverti, tambe mester tin espacio pa construi futuro na Aruba. P’esey Pieters ta cuestiona pakico Gobierno ta papia di revitalisacion, pero ta tarda pa adapta e instrumentonan cu mester haci e revitalisacion posibel.
“Minister tin opcion. Pakico e no ta tuma decision?”
Pieters ta reta minister Geoffrey Wever y Rene Herde pa no warda mas aña riba un revision completo, si tin proyectonan cu por cuadra cu direccion cu Gobierno mes ta bisa cu e kier bay. Segun Pieters, Gobierno por analisa uzo di un ‘wijzigingsbesluit’, pa crea claridad pa e proyectonan eligibel, mientras ta prepara e cambio mas amplio di ROPV. Su punto politico ta simpel: Si Gobierno ya sa kico e kier cambia mañan, pakico castiga e inversionista cu a kere den su palabra awe?
Revitalisacion no ta klinker ni slogan
Pa Pieters, revitalisa Oranjestad ta hopi mas cu djis drecha un 20 meter di caya, pone klinker of anuncia otro plan sin pia y cabes. Mester crea vivienda. Trece actividad economico den centro di ciudad. Duna siguridad huridico. Y mas ainda, cumpli cu inversionista cu Gobierno mes a invita pa forma parti di e cambio.
Pasobra cada biaha cu Gobierno priminti pero no tuma accion of decision, e mensahe pa e proximo inversionista ta bira mas peligroso: “No inverti ainda, pasobra bo no sa si Gobierno lo cumpli cu su palabra”. Y esey, segun Pieters, ta exactamente loke Oranjestad no por permiti. “Gobierno kier revitalisa Oranjestad? E inversionista ya a haci su parti. Awor ta turno di Gobierno pa haci su trabou: tuma decision y accion!”

about 9 hours ago
E bestaansminimum ta e nivel minimo di entrada cual ta wordo percibi cu ta necesario pa logra mantene un nivel di bida adecuado den un cierto pais. Usualmente e bestaansminimum ta determina door di calcula e gasto di tur e recursonan esencial cu un adulto ta consumi den un luna of aña. Generalmente esaki ta

E bestaansminimum ta e nivel minimo di entrada cual ta wordo percibi cu ta necesario pa logra mantene un nivel di bida adecuado den un cierto pais. Usualmente e bestaansminimum ta determina door di calcula e gasto di tur e recursonan esencial cu un adulto ta consumi den un luna of aña.
Generalmente esaki ta wordo yama un indice basico di necesidad, y e ta varia segun e prijs di cuminda, paña, vivienda, transporte y otro articulonan den e “canasta”.
Escalanan di ekivalencia ta wordo usa pa ahusta e nivel minimo di entrada percibi pa hogarnan di diferente tamaño y composicion. E escala ta asigna un peso di 1.0 pa e prome adulto y 0.5 pa cada adulto adicional den e hogar (edad 15+) y un peso di 0.3 pa cada mucha (edad 0- 14).
E bestaansminimum ta basa riba cifranan di e rapport “Bestaansminimum 2010” y ta wordo actualisa mensualmente pa cu inflacion usando e CPI mensual. E unidad di referencia den e rapport aki ta di un hogar cu ta consisti di dos (2) adulto y dos (2) mucha (edad 0-14).
Na september 2026, e bestaansminimum mensual pa un hogar consistiendo di dos (2) adulto y dos (2) mucha (edad 0-14) ta Afl. 5,669, un aumento di Afl. 148 compara cu september 2025 (Afl. 5,521). E aumento aki a wordo causa principalmente door di aumentonan di Afl. 81 y Afl. 36 den e sectornan “Cuminda y bebida no alcoholico” y “Transporte”, respectivamente. E caida mas grandi na september 2026 a wordo registra den e sector di “Paña y sapato” (Afl. -5).
Na september 2026 e bestaansminimum mensual pa un hogar cu ta consisti di un solo adulto ta Afl. 2,700, cual ta resulta den un deficit di entrada di Afl. 693. Esaki ta representa un aumento di Afl. 50 compara cu e deficit observa un aña pasa (Afl. 643). E deficit aki ta e di dos mas halto registra pa luna di september durante e ultimo seis (6) aña.
Pa clarificacion, nos a agrega dos columna na Tabel 3: (1) e reparatietoeslag, cu ta brinda sosten adicional na trahadonan eligibel; y (2) e deficit di entrada calcula, cu ta wordo reduci por medio di e suma aki, y asina ta mehora e posicion financiero di trahadonan cu salario minimo. E metodologia actual lo wordo manteni pa sigura consistencia y
comparabilidad

about 9 hours ago
Gobierno lo mester sigui recomendacionnan riba Parkietenbos y area pa mehora calidad di bida pa hende y medio ambiente y ta esey ta meta di un investigacion amplio di parti di Defensor di Pueblo, Ombudsman. Ya ta pa un tempo cu oficina di Defensor di Pueblo, esta Ombudsman ta urgi comunidad afecta pa participa den

Gobierno lo mester sigui recomendacionnan riba Parkietenbos y area pa mehora calidad di bida pa hende y medio ambiente y ta esey ta meta di un investigacion amplio di parti di Defensor di Pueblo, Ombudsman.
Ya ta pa un tempo cu oficina di Defensor di Pueblo, esta Ombudsman ta urgi comunidad afecta pa participa den un investigacion grandi tocante calidad di aire y molester di holor rond di Parkietenbos. E investigacion tocante polucion di aire, molester di holo y consecuencianan di esakinan ta importante pa pone riba mapa, ya cu nan tin efecto grandi riba calidad di bida, medio ambiente, salud, bida diario, trabou y actividadnan empresarial.
Riba e formulario digital OMBOX, ta splica cu pa medio di contestanan riba preguntanan, Defensor di Pueblo kier haya un miho bista di e naturalesa, magnitud y frecuencia di e molester cu ta experiencia den e area.
Bon Dia Aruba a tuma contacto cu oficina di Ombudsman riba e investigacion aki, cu a ilustra cu “investigacion ta trata molestia di holo persistente y problema di calidad di aire den e areanan rond di Parkietenbos, Mahuma, Buena Vista, Simeon Antonio, Bucutiweg, Wayaca y otro barionan den cercania. E investigacion lo mester indica si e molester por ta atribui na actividadnan den y rond di e ex dump na Parkietenbos, Ser’i Teishi, Barcadera y otro localidad.” Segun e Ombudsman, e investigacion no ta limita na e ‘landfill’ di Parkietenbos so, sino ta cubri henter e tereno di Parkietenbos, incluyendo e incinerator.
E investigacion a inicia door di un keho di un organisacion cu ta defende interes di e habitantenan den e barionan concerni. Ademas di e keho, Ombudsman tabata na altura di e kehonan den e area aki caba. Despues di e keho, Ombudsman a carga e investigacion y amplia esaki pa instancianan contra cual inicialmente no a entrega keho. Ta importante pa señala cu tin bes ciudadano no ta na altura contra cua instancia nan por entrega keho paso no ta claro cua instancia ta responsabel pa kico. P’esey e ley di Ombudsman ta duna Ombudsman e libertad pa haci investigacion riba propio iniciativa y ta keda na Ombudsman con e ta conduci su investigacionnan. “Tambe Ombudsman ta informa partidonan den e caso aki cu considerando e implicacion, alcance y duracion di e problematica, Ombudsman a dicidi pa investiga e asunto mas ampliamente,” a splica Bon Dia Aruba. “E obhetivo ta pa haya un indicacion mas completo di e causa y duracion di e molester di holo y di e problemanan di calidad di aire cu ta experiencia, pa determina si tabatin of no tabatin posibel efecto riba salud publico y riba medio ambiente. Tambe pa investiga e manera cu e instancianan envolvi a reacciona riba kehonan y peticionnan di habitantenan, y si e instancianan envolvi a coopera cu otro. Tambe pa por contesta e pregunta si e problema di holo y calidad di aire ta un problema structural cu mester cooperacion entre diferente instancianan pa resolve e problemanan.
Controla e controlado
Manera ta conoci, den pasado tambe tabatin keho di e buraco cu baliñanan na Seri Tijshi.y Ecotech. Como tal, Ser’i Teishi ta forma parti tambe di e investigacion, hunto cu Parkietenbos, Barcadera y e otro barionan. “Lo investiga e rol cu Ser’i Teishi por tin den e causa di e molester. E investigacion ta cubri tur e procesamento di sushi y e areanan den cercania.”
Ecotech no ta un instancia cu ta cay bou e ley di Ombudsman, pero si e instancianan cu ta controla e actividadnan na e compania. Den e sentido aki, Ombudsman por controla e instancianan publico aki si nan ta ehecutando nan trabou di control manera ley ta rekeri, a informa Bon Dia Aruba.
For di e momento cu a cuminsa manda carta pa instancianan y publica e investigacion riba medionan social, tur dia ta haya personanan cu ta yena e OMBOX of ta acerca Bureau Ombudsman cu informacion y documentonan cu por yuda den e investigacion. “Tambe por ripara cu mas hende a cuminsa papia tocante e investigacion den e medionan, y nan ta contento cu porfin un investigacion ta tuma luga tocante kehonan cu pa añanan ta conoci den nos comunidad,” a bisa Bon Dia Aruba.
Intencion di e investigacion ta pa scucha e habitantenan y pa haya sa kico e situacion berdadero ta y pa nan haya un bos den henter e situacion di un institucion imparcial. “E señalnan ta indica cu e problema no ta limita na caso individual, sino cu posiblemente un cantidad grandi di habitantenan afecta durante varios aña. Tambe kier scucha e instancianan envolvi pa wak si nan ta na altura di e kehonan y kico nan a haci pa yuda e habitantenan. Pues Ombudsman kier investiga e molestia di holo y e problemanan di calidad di aire, y con instancianan a trata cu e kehonan durante añanan.”
Despues di finalisa e investigacion, lo registra e resultado y conclusion den un rapport cu ta bay ta publico. Tur instancia concerni lo ricibi esaki y ta a base di locual sali afor, lo formula recomendacion, pa tur partido relevante.
Pa ley, Gobierno mester sigui cualkier recomendacion cu bin dilanti, segun cu a informa Bon Dia Aruba, particularmente mirando cu ta ehecutante e investigacion a base di e Landsverordening Ombudsman.
“Cumplimento cu recomendacionnan di Ombudsman ta obligatorio. Recomendacionnan di Ombudsman tin peso importante mirando e rol di Ombudsman como instancia imparcial. Loke Ombudsman ta publica y recomenda ta e bos di pueblo. Esaki ta crea responsabilidad pa tuma accion. Tambe Ombudsman ta hiba e rapportnan na atencion di Parlamento, cu ta e representantenan di pueblo cu por haci pregunta relevante encuanto situacionnan actual,” ta e declaracion di Ombudsman na Bon Dia Aruba.

about 9 hours ago
E cifranan economico mas reciente di Centrale Bank van Aruba (CBA) ta mustra cu inflacion na Aruba a sigui aumenta durante luna di september, mientras credito bancario na empresanan y consumidor a registra crecemento. Na mesun momento, turismo a sigui mustra resultado positivo compara cu aña pasa, pero e activo neto di moneda stranhero di

E cifranan economico mas reciente di Centrale Bank van Aruba (CBA) ta mustra cu inflacion na Aruba a sigui aumenta durante luna di september, mientras credito bancario na empresanan y consumidor a registra crecemento. Na mesun momento, turismo a sigui mustra resultado positivo compara cu aña pasa, pero e activo neto di moneda stranhero di sistema monetario a registra un bahada.
E cifranan aki ta sali di e rapport “Monthly Tables September 2026”, di Centrale Bank van Aruba (CBA) publica dia 30 di october 2026. E publicacion ta brinda un bista general di desaroyonan economico y financiero di Aruba, incluyendo inflacion, prestamo bancario, deposito, reserva internacional, entrada di gobierno y turismo.
Segun e cifranan, e indice di prijs pa consumidor a yega na 112,4 punto na september 2026, compara cu 112,1 punto na augustus. Esaki ta representa un aumento mensual di 0.3%, mientras inflacion anual a yega na 3.0%.
E resultado ta indica cu e nivel general di prijs na Aruba tabata 3.0% mas halto cu na september 2025. Na augustus 2026, inflacion anual tabata 2.7%, mientras na juli e tabata 2.2%. E aumento ta confirma cu inflacion anual a sigui subi durante e ultimo lunanan. Na mei 2026, e porcentahe tabata 2.1%, aumentando na 2,4% na juni, prome cu el a baha un tiki na juli.
Otro indicador importante ta inflacion promedio di 12 luna, cu a aumenta di 1.0% na augustus pa 1.3% na september. E indicador aki ta compara e nivel promedio di prijs durante e ultimo 12 luna cu e promedio di e 12 luna anterior.
E diferencia entre e dos medidanan ta importante. Mientras inflacion anual ta mustra con prijs a cambia compara cu e mesun luna un aña pasa, inflacion promedio ta brinda un imagen mas amplio di e desaroyo di prijs durante un periodo mas largo.
E cifranan ta mustra cu presion di prijs a aumenta durante 2026. Sinembargo, e publicacion no ta specifica cua producto of servicio a contribui mas na e aumento di september.
Pa loke ta sistema bancario, e rapport ta mustra un crecemento considerable den credito na sector priva. Na final di september 2026, e credito total a yega na aproximadamente 5.270,3 miyon florin, compara cu 5.099,7 miyon florin na augustus. Esaki ta representa un aumento di 170,6 miyon florin den un solo luna. Compara cu september 2025, ora e suma tabata 4.480,0 miyon florin, e aumento ta aproximadamente 17.6%.
Credito na empresanan a aumenta di 2.563,9 miyon florin na augustus pa 2.701,5 miyon florin na september. E diferencia di 137,6 miyon florin ta representa e parti mas grandi di e aumento mensual den credito na sector priva. Compara cu september 2025, credito na empresanan a aumenta cu aproximadamente 26.6%, indicando cu e suma total di financiamento bancario registra na empresanan ta considerablemente mas halto compara cu un aña pasa.
Na mesun momento, credito na personanan individual a aumenta di 2.521,5 miyon florin na augustus pa 2.554,1 miyon florin na september. Den e categoria aki, credito pa consumo a aumenta di 624,5 miyon florin pa 640,0 miyon florin, un aumento mensual di 15,5 miyon florin.
Credito hipotecario pa vivienda tambe a sigui aumenta. Na september, e suma total a yega na 1.914,1 miyon florin, compara cu 1.897,0 miyon florin na augustus. E aumento di 17,1 miyon florin ta indica cu financiamento hipotecario a sigui crece. Compara cu september 2025, e suma total di credito hipotecario ta aproximadamente 6.8% mas halto.
Aunke e cifranan ta mustra un aumento den prestamonan, e documento no ta indica cuanto solicitud nobo a ser aproba, ni cua factor specifico ta responsabel pa e crecemento.
Otro desaroyo importante ta e cambio den cantidad di placa den circulacion den economia, conoci den terminologia monetario manera “broad money.”
Na final di september 2026, e suma total tabata 7.633,7 miyon florin, un reduccion chikito compara cu 7.644,6 miyon florin na augustus. Sinembargo, compara cu september 2025, e suma total ta aproximadamente 17.3% mas halto.
E categoria di placa cu ta inclui cash y deposito cu por ser uza directamente a baha di 4.487,6 miyon florin na augustus pa 4.348,0 miyon florin na september.
Di otro banda, e categoria di deposito di spaar y deposito pa un periodo determina, conoci manera “quasi-money,” a aumenta di 3.157,0 miyon florin pa 3.285,7 miyon florin. E aumento di 128,7 miyon florin ta mustra cu e composicion di placa den sistema bancario a cambia durante september, cu un parti mas grandi registra den deposito di spaar y deposito pa termino fiho.
Den sector externo, e cifranan ta mustra cu activo neto di moneda stranhero di sistema monetario a baha di 4.376,0 miyon florin na augustus pa 4.228,4 miyon florin na september, un diferencia di 147,5 miyon florin. E reduccion ta relaciona principalmente cu e posicion neto di moneda stranhero di banconan comercial, cu a baha di 400,8 miyon florin na augustus pa 271,1 miyon florin na september.
Na mesun momento, e posicion neto di moneda stranhero di CBA, excluyendo diferencia di revaluacion, a baha di 3.975,2 miyon florin pa 3.957,3 miyon florin.
Pa loke ta trata finanzas publico, entrada total di gobierno durante september 2026 tabata 131,7 miyon florin, compara cu 133,5 miyon florin na augustus.
Di e suma total di september, aproximadamente 129,3 miyon florin tabata bin di impuesto, mientras 2,3 miyon florin tabata entrada no relaciona cu impuesto.
Impuesto BBO y BAVP a genera 37,8 miyon florin durante luna di september, compara cu 39,8 miyon florin na augustus. Na mesun momento, impuesto di importacion a genera 23,6 miyon florin, mientras impuesto di camber di hotel a registra 8,7 miyon florin.
Ta importante pa menciona cu e cifranan di entrada di gobierno pa 2026 no ta inclui cierto entrada cu no ta bin di impuesto, registra door di Departamento di Finanzas. P’esey, mester tene cuenta cu e diferencia aki ora di compara e cifranan cu esunnan di september 2025.
E publicacion tambe ta mustra cu deposito di gobierno den sistema monetario a aumenta di 663,4 miyon florin na augustus pa 702,3 miyon florin na september.
Na mesun momento, e obligacionnan bruto di gobierno na sistema monetario tabata 529,4 miyon florin. Esaki ta nifica cu e deposito registra di gobierno tabata mas halto cu su obligacionnan bruto, resultando den un posicion neto di 172,9 miyon florin na fabor di gobierno.
Den sector turistico, e cifranan di luna di september ta mustra un crecemento importante compara cu e mesun luna di 2025.
Durante luna september 2026, Aruba a ricibi 114.517 turista cu a keda por lo menos un anochi na e isla. Esaki ta un aumento di 17.1% compara cu e 97.778 bishitante registra na september 2025.
Mercado di Norte America a contribui cu 73.936 bishitante, incluyendo 70.682 turista procedente di Merca.
Latino America a registra 31.700 bishitante, compara cu 21.221 na september 2025. Esaki ta representa un aumento di 49.4%, representando e crecemento porcentual mas halto entre e regionnan principal.
Europa tambe a registra un aumento, di 5.135 bishitante na september 2025 pa 5.762 na september 2026.
E cantidad total di anochi cu turista a pasa na Aruba a aumenta di 663.507 pa 761.557, cu ekivalente na un crecemento di 14.8%. E estadia promedio tabata 6,7 anochi, un tiki mas abao cu e promedio di 6,8 anochi registra un aña prome.
Turismo crucero tambe a registra crecemento. Durante september 2026, Aruba a ricibi 64.547 pasahero di crucero reparti entre 20 bishita di barco, compara cu 47.630 pasahero y 14 bishita di barco den e mesun luna di 2025.
Mirando e periodo di januari te september 2026, e cantidad total di turista cu a keda na Aruba a aumenta cu 11.6% compara cu e mesun periodo di 2025.
E cifranan di september ta presenta un imagen mixto di economia di Aruba. Mientras turismo y credito bancario ta registra crecemento, inflacion anual a aumenta na 3.0% y e activo neto di moneda stranhero di sistema monetario a baha.

about 10 hours ago
Un investigacion tocante wega di placa na Aruba ta revela cu un parti di e hungadonan ta mustra señalnan di comportacion riesgoso, particularmente entre hende homber, adulto hoben, personanan di 65 aña of mas y residentenan cu entrada financiero abao. E estudio tambe ta identifica posibel consecuencianan financiero, social y di salud, incluyendo uzo di

Un investigacion tocante wega di placa na Aruba ta revela cu un parti di e hungadonan ta mustra señalnan di comportacion riesgoso, particularmente entre hende homber, adulto hoben, personanan di 65 aña of mas y residentenan cu entrada financiero abao.
E estudio tambe ta identifica posibel consecuencianan financiero, social y di salud, incluyendo uzo di placa gespaar, atraso den pagamento di cuenta y stress relaciona cu wega di placa.
E resultadonan ta forma parti di un investigacion di RE-Quest Research & Consultancy, realisa riba encargo di Ministerio Hulandes di Asuntonan Interno y Relacionnan den Reino (BZK), den colaboracion cu Kansspelautoriteit Aruba, cu ta den proceso di formacion.
E estudio a inclui un encuesta entre 720 residente adulto di Aruba, complementa cu entrevista y observacionnan. E investigacion ta brinda un bista di e comportacion di hungadonan, factornan relaciona cu riesgo y consecuencianan cu wega di placa por tin pa nan mes y personanan cerca di nan.
Pa evalua e nivel di riesgo, e investigadornan a uza un version cortico di Problem Gambling Severity Index (PGSI), un herment cu ta identifica señalnan di comportacion riesgoso relaciona cu wega di placa.
E herment ta clasifica hungadonan den cuater categoria: sin problema, riesgo abao, riesgo modera y riesgo halto. Sinembargo, e investigadornan ta enfatisa cu e resultado di e evaluacion no ta representa un diagnostico medico di adiccion na wega di placa.
Entre e encuestadonan cu a participa den wega di placa durante e ultimo 12 lunanan y cu tabatin un resultado valido di PGSI, 59% a ser clasifica como hungado sin problema, mientras cu 16% a cay den e categoria di riesgo abao.
Otro 20% a ser clasifica den e categoria di riesgo modera y 5% den esun di riesgo halto. Esaki ta nifica cu, hunto, 25% di e hungadonan evalua a mustra señalnan di riesgo modera of halto.
Ora e resultadonan a ser calcula di manera indicativo pa henter poblacion adulto di Aruba, incluyendo personanan cu no a hunga durante e ultimo aña, e proporcionnan ta coresponde cu aproximadamente 10% den categoria di riesgo abao, 13% di riesgo modera y 3% di riesgo halto.
E investigadornan ta enfatisa cu e cifranan ta solamente indicativo, pasobra e participantenan no a ser scogi completamente aleatoriamente. P’esey, nan no ta representa e cantidad exacto di residente cu tin problema relaciona cu wega di placa.
E investigacion ta revela cu e nivel di riesgo no ta distribui igualmente entre diferente grupo di poblacion. Hende homber ta aparece relativamente mas frecuente den e categorianan di riesgo modera y halto compara cu hende muhe.
Tambe tin diferencia segun edad. E proporcion di hungadonan cu riesgo modera of halto ta relativamente halto entre personanan di 18 te 39 aña y entre esnan di 65 aña of mas.
E resultado aki ta mustra cu comportacion riesgoso no ta limita solamente na un grupo specifico di edad. Tanto adulto hoben como algun adulto mayor ta presenta caracteristicanan cu, segun e herment uza, por indica un nivel di riesgo mas halto.
Den caso di nivel di educacion, e investigadornan no a identifica diferencia estadisticamente significante entre e diferente gruponan.
Un di e resultadonan mas notable ta e relacion entre entrada financiero y riesgo di wega di placa. Entre e hungadonan cu un entrada neto mensual di te cu 1.000 florin, 43% a cay den e categoria di riesgo modera of halto.
Entre personanan cu un entrada neto mensual di 1.001 te 3.000 florin, e proporcion tabata 36%, mientras cu entre esnan cu ta gana 3.001 florin of mas, e cifra a baha te 18%.
E diferencia entre e gruponan di entrada a resulta estadisticamente significante. Sinembargo, e investigadornan ta señala cu no tur participante a brinda informacion valido tocante nan entrada financiero.
E analisis aki ta basa riba 317 hungado cu tabatin tanto un resultado valido di PGSI como informacion di entrada, mientras cu 133 hungado no a reporta un entrada valido. P’esey, e resultado mester ser interpreta cu cierto cuidao.
E estudio no ta determina cu entrada abao ta causa comportacion riesgoso, ni cu wega di placa necesariamente ta causa problema financiero. E resultadonan ta mustra un relacion entre e factornan, pero no ta establece cua di nan ta e causa di e otro.
Otro aspecto analisa ta e uzo di tips y entrada adicional den cash pa participa den wega di placa. Entre e hungadonan cu riesgo modera of halto, 7% a indica cu nan ta uza e placa aki frecuentemente y 20% de bes en cuando.
Entre hungadonan sin problema of cu riesgo abao, e proporcionnan tabata 2% y 13% respectivamente. E diferencia ta indica cu personanan den e categorianan di riesgo mas halto ta uza tips of entrada adicional relativamente mas frecuente pa hunga.
E investigacion tambe ta identifica diferencia entre e tiponan di wega. Casino, wega online y actividadnan di wega relaciona cu sportsbar ta aparece relativamente mas frecuente entre hungadonan cu riesgo modera of halto.
Loteria, di otro banda, ta aparece relativamente mas frecuente entre hungadonan sin problema of cu riesgo abao. Sinembargo, debi na e cantidad grandi di residente cu ta participa den loteria, e investigadornan ta considera cu e forma di wega aki tambe ta relevante den discusionnan tocante prevencion.
Segun e rapport, ta importante pa distingui entre e nivel di riesgo asocia cu un tipo di wega y e cantidad di persona cu ta participa den dje. Un actividad cu tin un nivel di riesgo relativamente mas abao por toch alcansa un grupo grandi di poblacion.
E investigacion a analisa ademas e influencia di circulo social. E resultadonan ta mustra cu tin un relacion entre participacion di personanan cercano y e posibilidad cu un residente tambe ta participa den wega di placa.
Sinembargo, entre e hungadonan cu a participa durante e ultimo aña, no a ser confirma un relacion estadisticamente significante entre e cantidad di persona cu ta hunga den nan circulo social y e nivel di riesgo PGSI.
Tocante consecuencianan, mayoria di e hungadonan no ta reporta problema relaciona cu nan propio participacion. Ora nan a ser puntra directamente, 93% a indica cu wega di placa no ta causa problema den nan bida.
No obstante, e situacion ta diferente entre hungadonan clasifica den e categorianan di riesgo modera y halto. Den e grupo aki, 14% a reporta problema financiero, mientras cu 8% a menciona problema mental of fisico y 2% problema social.
Ora e investigadornan a haci preguntanan mas specifico tocante consecuencianan, otro dificultadnan a bin dilanti. Entre e hungadonan cu riesgo moderado of halto, 17% a indica cu nan a uza placa cu nan spaar pa hunga.
Ademas, 13% a reporta cu nan ta paga cuenta laat. Otro consecuencianan menciona ta inclui lamenta despues di hunga, menos ora di soño, stress y dificultadnan den relacionnan personal of funcionamento diario.
E resultadonan ta indica cu e consecuencianan no necesariamente ta limita na e hungado mes. Problemanan financiero y otro dificultadnan por afecta partner, familiar y amigo, particularmente ora e comportacion di wega ta influencia e situacion economico di un hogar.
Segun e entrevistanan realisa, participacion den wega di placa generalmente no ta ser considera automaticamente manera un problema. E preocupacion ta aumenta principalmente ora un persona ta perde control riba su comportacion of ora e actividad ta cuminsa afecta su finanzas, relacionnan, salud of responsabilidadnan diario.
E diferencia aki por contribui na cu algun consecuencia no ta ser reconoci inmediatamente manera un problema relaciona cu wega di placa.
E estudio tambe a analisa con residentenan ta mira e actividad na nivel general. Un 62% di e respondentenan ta di acuerdo cu, riba termino largo, hende ta perde mas placa cu nan ta gana cu wega di placa .
Un 53% ta considera wega di placa un mal custumber, mientras cu 38% ta mir’e manera un forma di diberticion. Otro 21% ta considera e actividad como un manera pa trata di mehora nan situacion financiero.
A pesar di e diferente opinionnan, 62% di e encuestadonan ta considera wega di placa un problema serio pa Aruba. E preocupacion aki tambe ta presente entre un parti di e personanan cu nan mes ta participa den e actividad.
E investigacion ta mustra cu, aunke mayoria di e hungadonan no ta reporta problema, tin gruponan cu ta presenta señalnan di riesgo y consecuencianan concreto. E resultadonan ta brinda informacion importante pa compronde e diferencia entre participacion recreativo y comportacion cu por afecta stabilidad financiero, salud y relacionnan personal.
E rapport ta sirbi manera un base pa evalua e riesgonan relaciona cu wega di placa na Aruba y pa considera con medidanan di prevencion y proteccion por ser adapta na e necesidadnan di diferente grupo di poblacion.