
about 7 hours ago
(DutchNews.nl) – Segun e rapport mas recien di Global Gender Gap publica pa World Economic Forum, Hulanda a baha for di posicion number 28 na number 43 den e clasificacion. Na 2008, e tabata number 9. E rapport tabata un “shock pa hopi,” segun Sophie Witteveen, presidente di Conseho di Muhe di Hulanda (NVR), e

(DutchNews.nl) – Segun e rapport mas recien di Global Gender Gap publica pa World Economic Forum, Hulanda a baha for di posicion number 28 na number 43 den e clasificacion. Na 2008, e tabata number 9.
E rapport tabata un “shock pa hopi,” segun Sophie Witteveen, presidente di Conseho di Muhe di Hulanda (NVR), e organisacion umbrella pa gruponan di hende muhe.
E posicion abao, el a bisa, ta principalmente pa motibo di apenas dos di e metriconan di e indice – representacion economico y politico. “Nos puntuacion ta relativamente pober den esaki, y e gap cu mester cera pa igualdad ta grandi.”
E Global Gender Gap Index ta compara paisnan basa riba participacion economico, educacion, salud y empoderamento politico di hende muhe. Hulanda ya no tin un gap di genero den educacion y e cobertura di salud ta 90 porciento. Pero diferencia di genero ta persisti den empleo.
Datonan publica recientemente pa Eurostat, e oficina di estadistica di Union Europeo, ta mustra cu na 2024, e tasa di empleo pa muhe na Hulanda tabata casi 80 porciento y pa homber 87 porciento, resultando den un gap di genero den empleo di siete punto porcentual, compara cu e averahe di EU di 10. Na 2014, e diferencia tabata 11 porciento.
A pesar di e progreso aki, sinembargo, Hulanda ta un di e paisnan Europeo cu e tasa mas halto di muhe cu ta traha part-time. Pa loke ta nivel di carera, na 2024 e cantidad di muhe den posicion di management na Hulanda tabata alrededor di 30%, tiki bao di e averahe di EU di 35%. Esaki ta compara cu 44% na Suecia, e pais Europeo top den e area aki.
“E nivel halto di educacion ta nifica cu mas muhe cu homber ta busca educacion avansa, tanto globalmente como na Hulanda, pero esaki no a traduci ainda den participacion economico y rolnan di liderazgo pa muhe,” Witteveen a bisa. “Tin barera cu ta preveni muhe di asumi posicionnan senior di liderazgo den varios sector, particularmente profesionnan STEM.”
E gap di salario ta otro problema, specialmente den rolnan senior. Hues femenino, por ehemplo, actualmente ta demandando pasobra nan no ta haya e mesun pago cu nan coleganan masculino.
E think-tank sociocultural di gobierno, SCP tambe a haya cu 22% di muhe adulto ta gana demasiado poco pa ta financieramente independiente, y cuatro di cada 10 no tin un trabao paga, hopi biaha pasobra nan ta dunadornan di cuido na cas.
Otro area critico pa Hulanda ta e gap di pensioen. Na EU, pensioen di muhe na 2024 tabata den averahe 25% menos cu di homber. Pero na Hulanda, e gap aki ta mas di 36%, e di dos mas grandi tras di Malta.
“Hulanda ta unico den e hecho cu hopi muhe ta traha part-time y ta contrinui menos na nan sistema di pensioen. E porcentahe di muhe trahador ta como 75%, pero solamente muhenan altamente educa ta traha full-time (45%) of al menos cuatro dia pa siman,” Witteveen ta bisa.

about 7 hours ago
E termino stagflation ta uno unda crecemento economico ta abao y na mesun momento inflacion ta halto. Historia monetario ta mustra cu periodonan asina ta masha corosivo mes pa sociedad en general. Si nos wak datonan di Estados Unidos, ya caba nos por conclui cu e nivel di inflacion ta mas halto, cu crecemento economico,

E termino stagflation ta uno unda crecemento economico ta abao y na mesun momento inflacion ta halto. Historia monetario ta mustra cu periodonan asina ta masha corosivo mes pa sociedad en general. Si nos wak datonan di Estados Unidos, ya caba nos por conclui cu e nivel di inflacion ta mas halto, cu crecemento economico, per data oficial di GDP y PPI inflation.
Tur esaki ta prome cu e guera di siman pasa entre Merca y Iran. E presion inflacionario local y internacional ta bezig ta creando presionnan social enorme, y politica ta cuminsa responde na esaki. Pero na luga di wak historia monetario, nos ta wak cu esnan den poder ta cay den e mesun trampanan economico clasico. Nos a boga pa diferente aña cu innovacion radical ta e unico solucion realistico. Tabatin hopi tempo, pero a simplemente kies pa no haci esaki.
Eror Clasico: Loon-Prijs Spiraal
Debi na presion creciente, tambe nos ta wak cu Gobierno ta cuminsa cay den e erornan clasico di economia. En berdad tin un gap hopi grandi entre e bestaansminimuum y ingreso minimo mensual. Ta sumamente importante berdad cu e gap ki wordo cera mas pronto cu ta posible.
Pero aki nos ta wak cu politica local y internacional a cuminsa cay den e trampa clasico di “Loon-Prijs Spiraal”. Den e trampa aki, politiconan ta kies pa gewoon aumenta salario minimo, cual en berdad ta hopi necesario, pero e efecto ta cu prijs di tur cos lo hisa across-the-board, cual den practica ta nulifica e efecto di aumenta salario minimo.
Na luga di hisa minimuumloon den e manera proponi, mester bin cu inversionnan cu lo baha gastonan den un manera structural en/of hisa productividad economico. Un ehempel hopi duidelijk ta stima di panel solar cu bateria financia pa gobierno cu 0% interes. Esaki lo costa mas o menos 500 florin pa luna, pero na fin di e trayectoria e inversion ta uno duradero, cu ta baha gasto pa mas cu 25 aña. E diferencia entre hisa e minimuumloon cu Afl. 500.- versus parti panel solar cu sistema di bateria ta parce uno hopi chikito y sutil. Pero den practica e ta un diferencia fundamental den su efectonan. Un otro propuesta ta pa cuminsa automatisa mas hopi cu ta posible den areanan medico y huridico, pa asina cuminsa baha gastonan di gobierno y AZV mas pronto cu ta posible.
Interes di “Happy Few” Semper ta Gana
Tambe loke nos ta wak local y internacional ta cu e interes di e “happy few” semper ta surpasa esun di e clase general di pueblo. Ehempel mas duidelijk ta cu e siguiente: Via fuentenan confidencial mi a bin di compronde cu Elmar N.V. no ta bay ‘sta toe’ mas instalacion nobo di panelnan solar pa full isla. Dus un prohibicion riba tur instalacion nobo di panel solar.
Aki nos ta wak duidelijk cu e interes di un empresa estatal a pasa riba esun di pueblo. Energia solar pa Aruba ta mas necesario cu nunca, pero na luga di stimula esaki, ta wak pa purba mat’e, cual ta mustra kico ta pasa den practica ora cu interesnan di e happy few clash cu esunnan general di pueblo.
Cultura di Miedo: Castiga e Mensahero
Por ehempel, na nivel di un Ministerio, tin e beleidsmedewerkers, cu mester conseha pa e maneho nacional. Si esaki faya tin Conseho di Minister, unda otro minister por grijp in. Si esaki tambe faya tin Parlamento. En fin, si esaki no brinda solucion tin e huntanan/directivanan cu por grijp in den maneho.
Erornan sistematico asina tin y lo tin consecuencianan grave pa no solamente lectornan di Bon Dia Aruba, pero full e pais den plaso inmediato y den e ramo strategico. Ami a adverti, sacrifica, y wordo castiga pa hopi aña. Aunke e no a haci un diferencia den maneho na nivel practico, pero por lo menos, pueblo ta na haltura di e berdad, y moralmente esaki semper lo sali ganador.
Nota di redaccion: E articulo aki ta opinion di e autor y no ta representa opinion di Bon Dia Aruba.

about 7 hours ago
Siman pasa, Oficina Central di Estadistica, CBS a publica su Indice di Prijs di Consumo (CPI) pa luna di januari 2026. Den esaki a nota un reduccion leve den e bestaansminimum: Afl. 8 pa famia y Afl. 3 pa un hogar di un adulto. Esaki ta laga un gap entre salario minimo y loke un

Siman pasa, Oficina Central di Estadistica, CBS a publica su Indice di Prijs di Consumo (CPI) pa luna di januari 2026. Den esaki a nota un reduccion leve den e bestaansminimum: Afl. 8 pa famia y Afl. 3 pa un hogar di un adulto. Esaki ta laga un gap entre salario minimo y loke un persona of famia “mester pa por funciona den sociedad.”
E bestaansminimum pa un hogar consistiendo di dos (2) adulto y dos (2) mucha (edad 0-14) na Januari 2026 ta Afl. 5,529, un caida di Afl. 8 compara cu December 2025 (Afl. 5,537). E bestaansminimum pa un hogar di un (1) adulto ta Afl. 2,633, un caida di Afl. 3 compara cu December 2025 (Afl. 2,636).
Kico ta un “Bestaansminimum” y con e ta ahusta?
CBS ta defini un bestaansminimum como e nivel minimo di entrada cu ta ser percibi necesario pa un persona of famia por funciona den sociedad di un manera adecuado y socialmente aceptabel. Ora nos usa e definicion “Bestaansminimum”, en realidad ta ser referi na un “Sociaal Bestaansminimum” y no na e definicion literal di un “Bestaansminimum” cu ta referi na “e suma di placa necesario pa cumpra e bienes y servicionan cu ta ser considera necesario pa biba un bida liber di privacionnan basico” (Nacionnan Uni). Un indice a ser crea pa e “Bestaansminimum” door di calcula e costo di tur recursonan esencial cu un adulto promedio ta consumi durante un luna. Cada luna e indice aki ta ser ahusta, a base di e prijsnan di alimento, paña, vivienda, transporte y otro articulonan den e canasta.
E bestaansminimum actual ta ser basa riba e rapport “Bestaansminimum 2010” publica door di CBS na December 2010, y cual ta ser actualisa mensualmente segun e CPI. E unidad di referencia usa door di CBS (manera indica den e rapport aki) ta di un hogar cu ta consisti di dos adulto y dos mucha (edad 0-14). E peso total pa un hogar asina ta 2.1 (1.0+0.5+0.3+0.3).
Gap persistente
Aunke e bestaansminimum a bira un caida chikito na januari 2026, e espacio entre loke un persona of famia mester pa biba adecuadamente y loke ley ta garantisa ta keda significante. Entrante 1 di januari 2026, salario minimo pa ora na Aruba ta Afl. 11,58 – loke pa un empleado cu ta traha 40 ora pa siman ta resulta den un salario mensual di Afl. 2.007,05. E bestaansminimum pa hogar di un adulto, segun CBS, ta Afl. 2.633 pa luna – un gap di mas di 600 florin cu un soltero ganando salario minimo no por cubri.
Pa un famia di dos adulto y dos mucha, e situacion ta mas critico. Hasta si ambos adulto gana salario minimo, nan entrada combina di Afl. 4.014 ta keda 1.500 florin bao di e bestaansminimum di Afl. 5.529. E cifranan aki ta ilustra cu e aumento recien di salario minimo – introduci pa parlamento na september 2025 y vigente for di januari ultimo – ainda no ta suficiente pa cera e gap entre loke trahadornan ta gana y loke realmente nan tin mester.

about 7 hours ago
Recientemente, medionan di comunicacion local tin hopi atencion pa e tema di reapertura di frontera cu Venezuela. Esaki relaciona cu e desaroyonan geopolitico recien, cu a mira caida di lider chavista Nicolas Maduro y un presencia Mericano fuerte na Venezuela. Diferente medio local a reporta tocante e discusionnan andando den gobierno di Aruba tocante reapertura

Recientemente, medionan di comunicacion local tin hopi atencion pa e tema di reapertura di frontera cu Venezuela. Esaki relaciona cu e desaroyonan geopolitico recien, cu a mira caida di lider chavista Nicolas Maduro y un presencia Mericano fuerte na Venezuela.
Diferente medio local a reporta tocante e discusionnan andando den gobierno di Aruba tocante reapertura di frontera cu Venezuela. Esaki despues di añas di tension y incertidumbre.
Frontera cera
E debate actual tocante reapertura di frontera entre Aruba y Venezuela ta yega despues di varios aña di clausura marca pa tension politico, preocupacion economico y consideracion di seguridad.
E situacion a cuminsa na 2018, tempo cu Venezuela temporalmente a cera su frontera maritimo cu Aruba, Corsou y Bonaire, oficialmente citando preocupacion tocante traficacion y comercio ilegal. A pesar cu e clausura aki a dura apenas algun dia, relacion entre Venezuela y e islanan di Reino Hulandes a keda tenso. E situacion a escala na februari 2019, tempo cu presidente Venezolano, Nicolas Maduro a duna ordo pa clausura indefini di e frontera cu e islanan durante e crisis politico tocante entrega di ayudo humanitario na Venezuela. Maduro a acusa e islanan di facilita intentonan di oposicion Venezolano y partnernan internacional pa trece ayudo den e pais.
A pesar cu Venezuela a indica despues cu e frontera cu Aruba por a habri back, gobierno di Aruba a dicidi di mantene e clausura mediante un decreto nacional. For di e punto ey, tur trafico comercial y di pasahero entre Aruba y Venezuela tabata efectivamente suspendi. Manera Bon Dia Aruba a reporta, e frontera a keda cera desde 2019 mientras autoridadnan local tabata evalua e situacion politico y di seguridad na Venezuela.
E clausura tabatin consecuencia economico significante. Pa decadas, Venezuela tabata un partner comercial importante pa Aruba, suministrando fruta, berdura, pisca y material di construccion. E suspension di comercio maritimo y biahe tambe a afecta shipping comercial y a reduci e fluho di bishitante Venezolano na Aruba.
Reapertura parcial
Despues di añas di clausura, discusion tocante reapertura di e frontera a cuminsa gana momentum rond di 2022 y 2023. Gobierno di Aruba a indica cu e frontera no por keda cera indefinidamente, pero a enfatisa cu reapertura lo mester tuma lugar bao condicionnan estricto, incluyendo garantia di seguridad, control di migracion y cooperacion cu autoridadnan Venezolano.
Un prome stap pa normalisacion a yega dia 1 di mei 2023, ora cu a habri back e frontera maritimo pa transporte di carga. Esaki a permiti barco Venezolano reanuda comercio limita cu Aruba, particularmente den producto agricultural y otro producto importa tradicionalmente for di e pais bisiña. Sinembargo, e frontera aereo a keda cera.
Desde esey, gobierno di Aruba ripitidamente a extende e ciere di frontera aereo mientras ta continua studiando e condicionnan necesario pa reapertura. Autoridadnan a punta riba preocupacion tocante fluho di migracion, riesgo di seguridad y e necesidad pa areglonan operacional na aeropuerto.
E pregunta tocante e momento pa reapertura di frontera a bira un debate politico continuo. Sostenedornan ta argumenta cu restaura comercio y biahe por yuda reduci prijs di cuminda, reforsa laso economico regional, y rebiba lasonan comercial tradicional cu Venezuela. Otronan ta urgi cautela, advertiendo cu habri back demasiado lihe por aumenta riesgo relaciona cu migracion ilegal, contrabanda y instabilidad biniendo di e crisis economico y politico na Venezuela.
Cu e caida di Maduro den un operacion militar Mericano dia 3 di januari ultimo, e situacion a tuma un birada inespera.
Hefe di mision di Reino ta “premira” reapertura di vuelo
Varios medio regional a cita Carmen Gonsalves, hefe di mision di Reino, bisando cu ta premira e reapertura di vuelo entre Aruba y Venezuela den proximo lunanan.
“Entre islanan ABC, Venezuela y Reino tin laso historico, cultural, social y familiar importante,” el a bisa den un combersacion cu Roman Lozinski. “…tambe nos ta spera cu den un futuro proximo lo habri back vuelo entre Venezuela y Aruba,” el a revela.
Gonsalves a indica cu e ta den contacto cu gobierno di Aruba, “y nan a conta mi cu nan ta evaluando activamente e situacion tocante reanudacion di vuelo.”
Pa loke ta fecha, e ta spera cu autoridadnan na Aruba ta bay tuma un decision hopi pronto. “E prome minister ta premira di tuma un decision entre mei y juni.”
Frontera cera te “mei-juni”
Diferente medio di comunicacion local tambe a reporta cu prome minister di Aruba, Mike Eman (AVP) a indica recientemente cu ta bay evalua e reapertura di frontera cu Venezuela, y e decision lo yega den lunanan di mei of juni.
Papiando cu prensa local, premier Eman a indica cu e decision anterior ta mantene e frontera cera te cu mei-juni, y pues prome cu juni gobierno lo mester tuma un decision nobo pa sea mantene e ciere, of procede pa un reapertura.
Eman a agrega cu ya a tene combersacion cu director “di e departamento cu ta maneha visas”, kende a indica cu na Caracas tin capacidad pa maneha 8.000 visa. Na e momento aki ta manehando 5.000 visa segun Eman, loke ta indica cu tin espacio pa por acomoda un aumento den aplicacion di visa.
Eman ademas a bisa cu inclinacion di e gobierno actual, e coalicion AVP-Futuro, ta pa habri e frontera, pasobra a mira cu otro paisnan cu tabatin frontera cera cu Venezuela – manera Merca – a habri e frontera back. Segun Eman, si tin un señal biniendo di paisnan grandi cu e situacion ta faborable pa habri e frontera back cu Venezuela, e ora ta dificil pa Aruba bin cu argumento pa mantene e frontera cera. Preparacionnan a cuminsa pa por realisa e repertura di frontera. El a adverti si cu ta keda monitoria e desaroyonan di e situacion.
Importancia di intercambio comercial
Den marco di e desaroyonan aki, Felipe Capozzolo, presidente di Fedecamaras di Venezuela, a indica cu e pais ta spera di fortalece relacion comercial cu Aruba, Corsou y Bonaire.
Den un entrevista cu un medio di comunicacion di Caribe, Capozzolo a indica cu Venezuela tin meta pa reestablece relacion comercial cu mayoria di mercado internacional, y cu e islanan di Reino Hulandes ta representa un partner importante den e strategia aki.
“E mercado di e islanan ABC ta importante pa Venezuela, specialmente manera un canal pa producto agricola y agroindustrial,” e Capozzolo a bisa Cronicas del Caribe.
Capozzolo ademas a resalta e necesidad pa desaroya un sistema logistico mas eficiente y transparente cu ta facilita comercio entre Venezuela y Caribe. Segun Capozzolo, organisacionnan manera Camara di Comercio di La Vela de Coro a desempeña un papel clave den facilita intercambio comercial den ultimo añanan. Sinembargo, el a indica cu pa fortalece comercio, ta bay ta necesario e acompañamento di autoridadnan publico di Venezuela y di e islanan.

about 7 hours ago
Centro di Bario Noord a sufri atrobe un daño hopi serio e siman aki na su veld di baseball. Hobennan sin respet pa comunidad a subi e veld pa haci vandalismo y destruccion. Prome nan a kibra tur e bentananan di e cabina di transmision. E siman aki atrobe nan a haci daño grandi: cablenan

Centro di Bario Noord a sufri atrobe un daño hopi serio e siman aki na su veld di baseball. Hobennan sin respet pa comunidad a subi e veld pa haci vandalismo y destruccion.
Prome nan a kibra tur e bentananan di e cabina di transmision. E siman aki atrobe nan a haci daño grandi: cablenan di coriente a keda corta, e waya di e batting cage a keda destrui, y como consecuencia e entrenamentonan cu iluminacion no por tuma lugar.
Manera si esaki no tabata suficiente, awe mainta nos a haya un otro golpi duro: tur e rolnan di matnan special di yerba artificial cu tabata destina pa mehora tur dos veldnan di baseball a keda cendi na candela y a keda completamente destrui.
E daño ocasiona ta afectando directamente 200 mucha y hoben di Noord cu ta practica y ta activo den baseball na CBN. CBN tin actualmente 130 mucha y hoben di edad entre 5 y 16 aña cu ta entrenando na e veldnan di baseball di CBN bou di CBN Eagles. Ademas CBN tin tambe hobennan di edad 17 bay pariba: en total 70 cu ta practica na e veld di baseball di CBN (CBN Noord Indians).
“Esaki no ta solamente daño na material. Esaki ta daño na futuro di nos muchanan.”
Baseball na Centro di Bario Noord no ta solamente un deporte. Ta un lugar unda muchanan ta siña disciplina, respet, responsabilidad, trabou duro y trabou den ekipo. Ta un lugar unda talento ta desaroya y unda muchanan ta keda na un caminda positivo.
Nos mester proteha e luganan unda nos muchanan ta crece y desaroya. E veld di baseball ta di nos comunidad y ta cu hopi lucha sodo y sacrificio a yega pa tin’e na unda e ta. Si nos no proteha esaki, of si nos no sigui inverti den dje, nos ta perde hopi mas cu solamente un veld.
Centro di Bario Noord a entrega denuncia y ta inventarisando tur e daño material y inmaterial.