Bondia Aruba

news_item
Click to read more

Afsluiting off-roadroutes op noordkust leidt tot discussie over natuur en toerisme

about 13 hours ago

De recente afsluiting van verschillende off-roadroutes langs de noordkust van Aruba heeft geleid tot een felle discussie tussen natuurbeschermers, touroperators en bewoners. De maatregel volgt op juridische stappen van Aruba Birdlife Conservation (ABC), die stelt dat gemotoriseerd verkeer in kwetsbare natuurgebieden aanzienlijke schade veroorzaakt aan flora, fauna en beschermde ecosystemen. Overheidsploegen hebben deze week toegangswegen

www.bondia.com
news item

Afsluiting off-roadroutes op noordkust leidt tot discussie over natuur en toerisme

about 13 hours ago

De recente afsluiting van verschillende off-roadroutes langs de noordkust van Aruba heeft geleid tot een felle discussie tussen natuurbeschermers, touroperators en bewoners. De maatregel volgt op juridische stappen van Aruba Birdlife Conservation (ABC), die stelt dat gemotoriseerd verkeer in kwetsbare natuurgebieden aanzienlijke schade veroorzaakt aan flora, fauna en beschermde ecosystemen.

Overheidsploegen hebben deze week toegangswegen afgesloten op trajecten die traditioneel worden gebruikt door ATV- en UTV-tourbedrijven, met name op de route tussen de California Lighthouse en Bushiribana. Volgens ABC bevinden zich in deze gebieden belangrijke natuurwaarden, waaronder leefgebieden van de Shoco en andere beschermde vogelsoorten. De organisatie wijst erop dat ook overheidsdocumenten eerder al hebben gewezen op negatieve gevolgen van intensief off-roadverkeer, zoals erosie, stofontwikkeling, beschadiging van vegetatie en verstoring van wilde dieren.

Hoewel een rechtszaak over de kwestie was gepland, kwam het niet tot een volledige behandeling nadat gesprekken tussen de betrokken partijen op gang kwamen. Volgens berichten in lokale media hebben vertegenwoordigers van ABC, Aruba Conservation Foundation (ACF) en de overheid gezocht naar praktische oplossingen, waarvan de recente afsluitingen mogelijk het eerste concrete resultaat zijn.

Voor milieuorganisaties vormen de maatregelen een belangrijke stap richting betere bescherming van kwetsbare natuurgebieden. Zij wijzen erop dat de druk op de noordkust de afgelopen jaren sterk is toegenomen door groeiend toerisme en commerciële excursies.

De toeristische sector reageert echter bezorgd. Aruba telt naar schatting ongeveer twintig bedrijven die ATV- en UTV-excursies aanbieden en honderden werknemers in dienst hebben. Voor veel ondernemers vormen de afgesloten routes een directe bedreiging voor hun bedrijfsvoering. Zij vrezen economische schade en stellen dat goed gereguleerd off-roadtoerisme kan samengaan met natuurbehoud.

De discussie raakt daarmee aan een bredere vraag waarmee veel toeristische bestemmingen wereldwijd worstelen: hoe kan economische ontwikkeling worden gecombineerd met bescherming van kwetsbare natuurgebieden? Voor Aruba lijkt die discussie voorlopig nog niet ten einde.

Potret: ABC.

 

news_item
Click to read more

Mayoria parlamentario cla pa aproba mas uso di enkelband electronico en bes di sentencia cortico di prison

about 13 hours ago

(NLTimes) – Un mayoria den Tweede Kamer ta cla pa sostene un proposicion di ley di D66 y CDA pa permiti huesnan condena personanan pa aresto na cas cu un enkelband electronico pa infraccionnan leve. Segun parlamentario Joost Sneller (D66) y Jeltje Straatman (CDA), esaki lo yuda soluciona e falta di celnan den prison sin

www.bondia.com
news item

Mayoria parlamentario cla pa aproba mas uso di enkelband electronico en bes di sentencia cortico di prison

about 13 hours ago

(NLTimes) – Un mayoria den Tweede Kamer ta cla pa sostene un proposicion di ley di D66 y CDA pa permiti huesnan condena personanan pa aresto na cas cu un enkelband electronico pa infraccionnan leve. Segun parlamentario Joost Sneller (D66) y Jeltje Straatman (CDA), esaki lo yuda soluciona e falta di celnan den prison sin mester laga personanan sali mas prome, RTL Nieuws a reporta.

Solamente personanan condena na un castigo di prison di 6 luna of menos lo cualifica pa usa un enkelband electronico na lugar di bay prison. Segun Sneller, esaki lo libera aproximadamente 400 cel pa aña.

“Cu e ley aki, huesnan por impone castigonan mas inteligente y impone detencion electronico na lugar di un sentencia cortico di prison. Esaki tambe ta libera mas espacio den prison pa tur criminal cu mester ta cera, pero cu awor ta cana liber pasobra no tin suficiente cel disponibel,” e parlamentario di D66 a bisa.

E proposicion di ley tambe lo duna huesnan e posibilidad di impone sentencianan di trabao comunitario mas largo cu ta posible awor. Segun Straatman, esaki ta duna huesnan mas espacio pa adapta un castigo apropia cu ta efectivo y cu por ser ehecuta lihe. “P’esey nos ley ta contribui na un Hulanda husto y sigur,” e parlamentario di CDA a bisa.

“Detencion electronico y sentencianan mas largo di trabao comunitario por contribui pa sentencianan cortico di prison — cu ta pone hopi presion riba e sistema penitenciario — ser impone menos biaha. Tambe e ta reduci e riesgo di ripiticion di crimen y di victimanan nobo, y ta alivia e presion riba e sistema penitenciario. E ta beneficia tur dos banda,” Sneller a bisa na RTL.

PRO, SP, PvdD, Volt, 50Plus y ChristenUnie ta sostene e plan aki, loke ta dun’e un mayoria parlamentario. Sinembargo, tanto ChristenUnie como 50Plus a enfatisa cu esaki no mester stop e construccion di mas cel.

“E ley aki ta un medida di emergencia doloroso, motiva pa e falta di prison. Mi ta sostene esaki pasobra mi ta prefera di mira un castigo cu ningun castigo. Na mesun momento, nos mester sigui traha riba expande e cantidad di cel,” parlamentario Jan Struijs di 50Plus a bisa.

E partidonan derechista JA21 y Groep Markuszower no ta sostene e plan. “Un castigo mester sinti manera un castigo. Keda na cas cu un enkelband electronico no ta sinti manera un castigo, sino manera un vakantie,” lider di JA21, Joost Eerdmans, a bisa.

 

news_item
Click to read more

Asina bon… nos Papiamento ta…? ‘Tocante di’ o ‘tocante’; ‘durante di’ o ‘durante’?

about 13 hours ago

Den e edicion aki di nos column semanal dedica na nos idioma Papiamento, nos ta trata algun tendencia cu nos ta señala pa algun tempo caba, cu ta encera uso innecesario di cierto palabra unda nan no ta necesario. Ta trata por ehemplo di añadi e palabra ‘di’ na otro preposicion unda esey no tin

www.bondia.com
news item

Asina bon… nos Papiamento ta…? ‘Tocante di’ o ‘tocante’; ‘durante di’ o ‘durante’?

about 13 hours ago

Den e edicion aki di nos column semanal dedica na nos idioma Papiamento, nos ta trata algun tendencia cu nos ta señala pa algun tempo caba, cu ta encera uso innecesario di cierto palabra unda nan no ta necesario. Ta trata por ehemplo di añadi e palabra ‘di’ na otro preposicion unda esey no tin sentido y por considera esaki un eror.

Algun ehemplo cu nos sa mira: ‘durante di’ na lugar di simplemente ‘durante’. Den un frase pa mayor claridad: “Durante di e reunion a scucha opinion di esnan presente tocante di e tema.” E frase corecto lo ta: “Durante e reunion a scucha opinion di esnan presente tocante e tema.” Asina nos sa mira frase tambe cu ta contene ‘encuanto di’, tambe ‘mediante di’ y algun mas. Esaki no ta implica si cu den tur caso por kita e ‘di’ dilanti un preposicion, pasobra e por t’ey pa bon motibo. Por ehemplo: ‘dependiente di’ o ‘pendiente di’.

Loke a sorprende nos recientemente ta e uso di ‘segun di’ cu mester ta simplemente ‘segun’. Loke e persona kier a expresa ta cu “segun e persona ey, tal asunto ta asina.” Loke el a skirbi sin embargo tabata: “segun di dje”. E eror ta bin probablemente di e pensamento cu ‘segun e’ no por ta corecto y ora bo usa ‘segun di’ bo ta haya bo seguidamente cu e formulacion ‘segun di e’, cu ta hiba bo na e siguiente ‘eror’ cu ta e conocido ‘di dje’ (‘di di e’), cu nos a trata den pasado caba. E no ta gramaticalmente corecto pero el a bira parti di nos Papiamento.

Pero sin embargo

Otro caso cu nos ta mira regularmente ta e conocido ‘pero sin embargo’. Naturalmente esaki ta bisa dos biaha mesun cos; e mester ta sea ‘pero’ o ‘sin embargo’ pero no tur dos. Esaki yama un ‘pleonasmo’ unda ta usa dos palabra pa bisa mesun cos. Ta remarcable si cu nos tin algun pleonasmo conoci na Papiamento di cual probablemente nos mes no ta consciente. Ehemplo: ‘sali pafo(r)’. Ta resulta bastante dificil pa ‘sali bay paden’ y usa ‘sali’ so ta suficiente. Otro cu nos ta usa regularmente ta ‘aña di edad’. Ta suficiente pa bisa cu un persona “tin tanto aña”, no ta necesario añadi ‘di edad’ pasobra ta ki otro tipo di aña e por tin… Pero esaki ta algun caso asina acepta cu nos no ta coregi otro den e casonan aki.

Loke nos no ta considera un eror di gramatica ta e doble negacion cu nos ta usa regularmente. Ehemplo: “Ayera mi no a bay ningun caminda; mi a subi mi cama tempran.” Nos ta comparti e doble negacion cu otro idioma; no ta algo special di nos.

Awor por surgi e pregunta si lo anterior ta trata di eror contemporaneo o algo cu nos por mira den pasado tambe. Mas tanto nos ta limita den acceso na texto di un pasado remoto, pero den e caso aki nos a bin topa cu algun di e cosnan cu nos a trata aki riba. Den e promer buki cientifico di estudio di Papiamento, cu nos a usa como referencia varios biaha, esta e obra El Papiamento – La Lengua Criolla de Curazao, di dr. Rodolfo Lenz, emiti casi 100 aña pasa, nos a haya algun referencia den e cartanan di e marinero Natividad Sillie na Papiamento cu el a skirbi riba peticion di dr. Lenz. Por ehemplo, e tambe ta usa varios biaha e ‘pero sin embargo’ cu nos ta tende o por lesa awe ainda. E t’ey anto pa basta tempo caba, pero esey no ta hacie corecto.

 

news_item
Click to read more

CARMIL ta fortalece capacidad di tiramento cu instructornan principal nobo

about 13 hours ago

Cu finalisacion exitoso di entrenamento di HSI, dies soldad Caribense a obtene nan cualificacion como instructor principal di tiramento. Como resultado, e unidadnan awo ta capaz di plania y conduci ehercicionan di tiramento independientemente. Esaki ta un paso importante den e profesionalisacion di e militarnan di Aruba y Corsou, segun un comunicado di Defensa. E

www.bondia.com
news item

CARMIL ta fortalece capacidad di tiramento cu instructornan principal nobo

about 13 hours ago

Cu finalisacion exitoso di entrenamento di HSI, dies soldad Caribense a obtene nan cualificacion como instructor principal di tiramento. Como resultado, e unidadnan awo ta capaz di plania y conduci ehercicionan di tiramento independientemente. Esaki ta un paso importante den e profesionalisacion di e militarnan di Aruba y Corsou, segun un comunicado di Defensa.

E entrenamento di tres siman a enfoca riba formacion di instructornan cualifica como hefe di tiramento dentro di ARUMIL, CURMIL y e Opleiding Centrum Carib (OCC). Practica ta ser conduci cu varios sistema di arma y municion, incluyendo e Colt C7, e Glock 17, e MAG 7.62 y granat di man.E entrenamento a ser duna door di un instructor di tiramento di Centro di Entrenamento di Infanteria di Marina y dos instructor experiencia di CARMIL, kendenan a comparti nan conocemento y experiencia pa garantisa e calidad di e entrenamento.

Cu finalisacion di e entrenamento aki, unidadnan di CARMIL awo tin suficiente instructor hefe cualifica di tiramento pa nan mes organisa ehercicio di tiramento. Esaki ta nifica un fortificacion significativo di e independencia operacional y e capacidad di atake di e unidadnan militar di Aruba y Corsou.

news_item
Click to read more

Agente policial deteni bao sospecho di mensensmokkel

about 13 hours ago

Polis a detene un agente policial diahuebs riba sospecho di trafico ilegal di hende of mensensmokkel. Su esposa tambe a keda deteni. Ambos a presenta ayera tardi dilanti hues-comisario y nan detencion a keda alarga, segun un comunicado di Ministerio Publico (OM). E sospecho contra e dos sospechosonan aki ta encera cu nan a duna

www.bondia.com
news item

Agente policial deteni bao sospecho di mensensmokkel

about 13 hours ago

Polis a detene un agente policial diahuebs riba sospecho di trafico ilegal di hende of mensensmokkel.

Su esposa tambe a keda deteni. Ambos a presenta ayera tardi dilanti hues-comisario y nan detencion a keda alarga, segun un comunicado di Ministerio Publico (OM).

E sospecho contra e dos sospechosonan aki ta encera cu nan a duna hendenan entrada na Aruba, mientras nan tabata sa cu esey ta contra ley. Tambe nan a duna acomodacion na e mesun personanan aki y na otronan sin estadia legal na Aruba. Ademas ta sospecha nan di falsificacion y di a pone e personanan aki traha ilegalmente.

Den boca di pueblo, e terminonan trafico ilegal di hende (mensensmokkel) y trata di hende (mensenhandel) ta ser bruha hopi biaha. Sinembargo, ta trata di dos hecho castigabel totalmente diferente.

Mensenhandel

Ora di trata di hende of mensenhandel ta referi na explotacion di persona. Esaki por tuma diferente forma.

Explotacion laboral ta (por ehempel) ora un persona tin cu traha bao di condicionnan malo, cu un sueldo hopi abao, sin dia liber of sin e posibilidad pa bay di trabao. Explotacion sexual ta ora ta obliga un persona pa haci actonan sexual sin cu nan mes kier. Explotacion criminal ta ora ta obliga un persona pa comete crimennan, manera transporta droga.

Mensensmokkel

Den e investigacion aki ta trata di trafico di hende of mensensmokkel.

E delito aki ta referi na crusa frontera di un pais na un manera ilegal. Hasta si e persona doño di curpa cu ta ser trafica mes kier bin Aruba (por ehempel dor di drenta como turista y keda pa traha), e ta contra ley. Practicanan asina ta debilita maneho di Pais Aruba y ta trece riesgo y gasto pa henter comunidad.

Ademas sospechosonan di e tipo di crimen aki ta gana gran cantidad di placa na un manera ilegal, mientras cu otro ciudadanonan mester traha duro y largo pa gana nan bida. Esaki ta duna e sospechosonan un bentaha deshonesto riba otro persona (y nan negoshi) cu si ta cumpli cu regla y ley.

Pa colmo, e personanan envolvi tabata hopi dependiente di e sospechosonan. Nan tabata traha pa nan y ta biba cerca nan. Nan mester a obedece, sino nan lo perde nan lugar di biba y nan entrada. Nan no tabata ni sigura. Esey kiermen cu si algo a pasa nan, tur gasto lo a cay pa comunidad carga.

Cu un agente policial, kende precisamente mester mantene ley, ta envolvi den e tipo di hecho asina ta haci e cos mucho mas serio.

E investigacion den e caso ta andando. Mas informacion lo por ser duna na momento cu desaroyo di e investigacion ta permiti, e comunicado di OM ta finalisa.