
about 10 hours ago
Ayera durante dia, Cuerpo Policial di Aruba a informa di dos caso lamentable, unda persona a ser haya sin bida. E prome caso ta involucra un persona posiblemente vincula na traficacion of contrabanda di persona, y e otro, un adulto mayor desaparecido, kende su famia tabatin varios siman ta busk’e. Curpa haya na costa E

Ayera durante dia, Cuerpo Policial di Aruba a informa di dos caso lamentable, unda persona a ser haya sin bida. E prome caso ta involucra un persona posiblemente vincula na traficacion of contrabanda di persona, y e otro, un adulto mayor desaparecido, kende su famia tabatin varios siman ta busk’e.
Curpa haya na costa
E prome caso cu Cuerpo Policial di Aruba a informa, a cuminsa alrededor di 6:14am na momento cu Central di Polis a keda notifica cu a haya un curpa sin bida, cerca di Anker na Bachelor Beach, conoci originalmente como Boca Tabla.
Patruya di San Nicolas a keda despacha na e sitio di e sucedido hunto cu otro autoridadnan. Na yegada a confirma cu tabatin un curpa sin bida, den estado avansa di descomposicion. E fayecido ta un hende homber, kende te na e momento, no a keda identifica.
Segun Cuerpo Policial a splica, departamento forensico, dokter forensico, departamento di recherche, UMM (Unit Mensenhandel Mensensmokkel), departamento di slachtofferhulp y bombero tur a presenta na e sitio. E caso ta bao investigacion. E hecho cu UMM, e unidad di traficacion y contrabanda di persona, tambe a presenta, ta indica cu e investigacion por ta relaciona cu e dos crimen ai.
Cuerpo Policial Aruba ta pidi pa esun cu sa algo of a wak algo pa yama e tiplijn di polis cu ta 11141. Bo ta keda anonimo.
Curpa haya den mondi
Mas laat e mesun mainta, pa alrededor di 10:49am, a notifica Central di Polis cu un persona cu tabata cana banda di caminda a mira un curpa sin bida den mondi na Primavera. Na momento cu polis a presenta, nan a haya e curpa di un homber sin bida, den estado avansa di descomposicion. Polis forensico, dokter forensico, Recherche di Oranjestad y slachtofferhulp tur a presenta na e sitio.
Cuerpo Policial a identifica e persona haya sin bida como Glenn Obispa, naci na Aruba. Famia di Sr. Glenn Marlon Helmut Obispa, di 68 aña di edad, tabatin algun siman buscando su paradero. Segun e famia a publica riba rednan social, e ultimo biaha cu a mir’e tabata dia 15 y 20 di augustus 2026. Den nan publicacion, e famia a bisa cu Sr. Obispa tabatin problema di salud y no tabatin su medicamentonan, y ademas tabatin problema cu rudia y no por a cana mucho bon. “Tur biaha cu Glenn a ser mira e ta bisti cu un camisa blanco manga largo, un carson kaki, un pechi shinishi, un tas chikito preto y e ta cana cu un rugtas color bruin. Tin posibilidad grandi cu su cacho “Boy” ta cune pasobra semper e ta cana cune. Boy ta un cacho color preto cu banchi berde,” e famia a bisa den un post seis dia pasa. A agrega cu a mira Boy ultimo biaha un siman prome den area di crusada Rondweg/Caya Papa Juan Pablo ll y Caya Juancho Kock.
“Glenn ta conoci pa bay for di cas entre 5 pa 10 dia pero nunca pa asina largo,” segun e famia, “y semper a logra hay’e e camindanan cu e mes a bisa cu e lo ta y a ser mira semper den e dianan cu e sa bay pa famia of conocir.”
Lamentablemente, a haya Sr. Obispa sin bida. No tin mas informacion di kico exactamente a sucede cu a resulta den su morto. Cuerpo Policial y Bon Dia Aruba ta manda palabra di condolencia na famia y sernan keri di e fayecido.

about 10 hours ago
Colegio di supervision CAft ta constata cu gobierno di Aruba (porfin) tin placa, ta traha plan pa inverti pero no ta logra implementa. Esey no ta un problema reciente sino algo cu semper a tipifica nos gobernacion. Y ta resulta dificil pa cambia esaki, pasobra e ta requeri un reforma den manera di opera y

Colegio di supervision CAft ta constata cu gobierno di Aruba (porfin) tin placa, ta traha plan pa inverti pero no ta logra implementa. Esey no ta un problema reciente sino algo cu semper a tipifica nos gobernacion. Y ta resulta dificil pa cambia esaki, pasobra e ta requeri un reforma den manera di opera y por duda si tin e capacidad y e voluntad politico pa haci e cambionan necesario. Pero pa avanza algo mester cambia.
Esnan cu lo no ta di acuerdo cu nos lo mustra riba e creacion di e Fondo General di Inversion y Desaroyo, cu a keda institui pa crea un structura stabiel pa por planifica y ehecuta inversion gubernamental. Lamentablemente e no ta operacional ainda, loke por lo pronto ta stagna proyecto pa cual tabatin plan, fondo y aprobacion. Claro cu un pronto inicio di operacion di e fondo lo por cambia esey, pero aparentemente e no tin fecha ainda. No ta bon pa un fondo ta cuminza su carera siendo e obstaculo awor pa loke su institucion tabata proyecta pa mehora: mihor escogencia, planificacion y ehecucion di inversion considera necesario y di primordial importancia.
Sin embargo, nos tin miedo cu e institucion di un fondo asina no ta resolve ‘por arte de magia’ e tradicional lentitud den actuacion di e aparato gubernamental, di cual e fondo semper lo keda depende pa por prepara y ehecuta proyecto di forma diligente. Aki nos ta mira dos peligro grandi cu por causa retraso y hasta fracaso di cierto proyecto. Uno ta cu, en vista di e lentitud y talvez hasta falta di cooperacion cu e fondo, e organismo nobo aki ta cuminza asumi pa nan mes y riba nan mes responsabilidad cu mester ta comparti cu determinado departamento cu mester ta envolvi den e proceso. Nos a mira den cuarenta aña di nos gobernacion autonomo varios caso unda ta duna ‘visto bueno’ ministerial na dirigencia di proyecto pa dal bay sin envolve o consulta cu e departamento(nan), cu despues mester bay carga e proyecto, unavez cu esaki termina y mester keda integra den e labor diario di un o mas departamento. E resistencia cu ta surgi den un departamento asina ta haci cu no tin un base tampoco pa colabora y finalmente e innovacionnan proyecta, pa bon cu nan por ta potencialmene, no ta bira parti di e reforma interno cu mester percura pa e proyecto no ta solamente algo adicional y temporal, sino un aporte structural na mihor operacion gubernamental.
E otro peligro ta, cu hustamente pasobra ta existi e temor di no por integra reforma y instrumento moderno den e aparato existente, ta crea entidad o departamento nobo, mientras tabata bon posible pa integra e parti nobo dentro di e departamento(nan) existente. Naturalmente esakinan lo mester adapta nan manera di traha, sino nos ta haya e fenomeno cu tin departamento cu ta kedando na nivel di loke nos ta yama ‘shopkeepers’ cu ta feliz cu e tienda cu nan tin y ta ‘resisti cambio pa resisti cambio’ envez di renoba nan manera di pensa tambe y colabora den un gobernacion mas diligente, no pa e ambtenaar sino pa publico en general cu ta paga e salarionan. Un fondo di inversion anto, no ta cuminza den un bashi gubernamental y no ta djis un comision ‘hand-picked’ pa e gobierno di turno cu hunto cu e mandatario ta ehecuta loke nan tin riba nan agenda. Si esey ta e intencion, anto no mester a warda mes riba e retraso cu a pasa aden pa institui e fondo, pero por a laga inversion, incluyendo planificacion y implementacion, tuma lugar dentro di e ministerionan manera tabata haci esey caba. Awor, nos por haya e pregunta si por indica proyecto obstaculiza o fracasa di pasado. Esey no ta dificil, nos ta djis menciona e sinfin di proyecto di automatizacion cu a costa miyones y no a resulta, lagando departamentonan den cierto caso sin instrumento digital pa hopi aña, manera na Departamento di Labor cu pa hopi aña ta operando sin un database cu por genera dato regular di desempleo y otro informacion cu realmente tambe lo mester publica regularmente. Tambe e resistencia na cuerpo di aduana contra e sistema digital di Impuesto, loke a conduci na separacion di e servicionan y un sistema menos adecua pa registra loke ta drenta nos pais.
Conclusion: e Fondo lo mester tin un vision critico pa evita cu e pais ta bay gasta placa cu prioridad – politico – di gobierno mientras tin tarea mas importante di interes publico, cu no ta keda cumpli. Ademas, manera menciona no mester contribui na un expansion di e aparato publico a traves di mas servicio no integra, cu ta contribui na un gobernacion innecesariamente complica.
Finalmente, algo tocante e inversionnan gubernamental mes. Pregunta: cuanto tempo gobierno ta keda ignora e necesidad urgente di miles di vivienda, no pa esun cu por bay banco, sino pa esnan cu ta depende di vivienda pa huur, na un suma modesto cu nan por paga? Nos por a tuma nota di e anuncio recien cu FCCA ta bay traha 20 vivienda pa esun cu por bay banco… Aparentemente no tin ni debate na Aruba tocante e problema grandi aki, ademas cu no ta resolve e presion di inversion stranhero (di Airbnb) riba mercado di vivienda tampoco. Mester yega na e conclusion cu nos ta pega ainda den un gobernacion di shopkeepers cu ta hasta incapaz di ehecuta loke nan mes a pensa cu lo ta inversion prioritario? Si ta asina e cuento ta, anto ningun fondo di inversion ta bay yuda…

about 10 hours ago
Lider di fraccion di PPA den Parlamento, Eduard Pieters, a tene un conferencia di prensa ayera tardi durante cual el a critica cu un peticion cu el a presenta dia 29 di juli 2025 pa tene un vragenuur cu minister di Asuntonan Economico, Geoffrey Wever tocante situacion di Free Zone Aruba no a conduci na

Lider di fraccion di PPA den Parlamento, Eduard Pieters, a tene un conferencia di prensa ayera tardi durante cual el a critica cu un peticion cu el a presenta dia 29 di juli 2025 pa tene un vragenuur cu minister di Asuntonan Economico, Geoffrey Wever tocante situacion di Free Zone Aruba no a conduci na un reunion pa e minister duna cuenta den Parlamento, mas cu un aña despues. Pieters a bolbe trece e asunto dilanti den conexion cu ciere di e aña parlamentario, señalando cu Parlamento tin como un di su tareanan principal controla gobierno y exigi responsabilisacion di minister.
Pieters a presenta copia di e peticion cu PPA a manda dia 29 di juli 2025 como base pa su critica. Segun e lider di fraccion, e peticion tabata pa yama un vragenuur cu minister Geoffrey Wever, kende ta carga responsabilidad pa Economia y actualmente tambe pa Finanzas, pa duna splicacion tocante Free Zone Aruba.
E peticion tabata relaciona, entre otro, cu un doorlichtingsrapport prepara pa PricewaterhouseCoopers (PwC) tocante Free Zone Aruba. Segun Pieters, contenido di e rapport a lanta preocupacion serio pa e fraccion di PPA tocante maneho, situacion financiero y gobernacion di e entidad.
PPA ta sostene cu varios di e problemanan identifica no a cuminsa recientemente. Pieters a indica cu desde cu Wever a asumi e cartera di Economia na 2021, e minister tabata den posicion pa conoce e situacion financiero y administrativo di Free Zone Aruba y, segun PPA, mester a actua mas trempan.
Entre e puntonan cu Pieters a menciona tin perdida financiero y problema relaciona cu pago di prima di pensioen pa personal. Tambe el a cuestiona e rol di e director anterior di Free Zone Aruba y e manera cu e organisacion a ser dirigi durante un periodo largo.
Segun PPA, e rapport di PwC a señala problema cu desaroyo di Free Zone, inversion y gobernacion. Pieters ta considera cu e situacion mester a resulta den un debate parlamentario caminda minister Wever por a splica ki accion gobierno a tuma, pakico cierto decisionnan a ser tuma y con gobierno a maneha e señalnan cu tabata presente.
Pieters a contrasta e situacion anterior cu desaroyonan den ultimo añanan bao di otro direccion. Segun e, actualmente Free Zone ta mustra un miho resultado financiero y mas atencion pa bon gobernacion. Sinembargo, pa PPA esaki no ta elimina e necesidad pa haya claridad tocante loke a pasa anteriormente y e responsabilidad politico pa e periodo concerni.
E punto central den critica di PPA, sinembargo, no ta solamente contenido di e caso di Free Zone. Pieters ta cuestiona principalmente cu un instrumento parlamentario solicita desde juli 2025 no a conduci na e debate solicita prome cu e aña parlamentario a yega na su fin.
Segun Pieters, despues di mas cu un aña PPA ainda no a haya e oportunidad pa confronta minister Wever den e vragenuur solicita. E fraccion a manda un rappel pa bolbe hala atencion riba e peticion y ta cuestiona con Parlamento por cumpli cu su funcion di controla gobierno si un peticion asina por keda pendiente pa mas cu un aña.
PPA ta basa su posicion riba e principio cu minister mester responsabilisa su mes pa su maneho y decisionnan dilanti di Parlamento. For di e punto di bista di Pieters, si un peticion parlamentario pa un minister duna cuenta por keda pendiente pa mas cu un aña, e pregunta ta surgi te unda Parlamento por ehecuta efectivamente su funcion di supervision riba gobierno.
Falta di contesta di gobierno na Parlamento no ta algo inusual. E critica ta haya un contexto mas amplio den cifranan di Relato Parlamentario. Segun e estadisticanan, durante e periodo concerni tabatin 29 peticion por escrito pa reunion publico, di cual 11 a ser convoca. Esaki ta nifica cu 18, of 62%, no a resulta den un reunion convoca.
Pa reunion solicita pa fraccionnan, Relato Parlamentario ta registra 14 peticion, di cual ocho a ser convoca. Ademas, gobierno y stakeholders a solicita cuater reunion, di cual dos a ser convoca.
E categoria cu ta directamente relaciona cu critica di PPA ta vragenuur. Relato Parlamentario ta indica cu ocho vragenuur a ser solicita por escrito durante e periodo registra, pero solamente dos a ser convoca. Esey ta laga seis peticion cu no a resulta den un vragenuur convoca.
E cifranan di pregunta por escrito ta mustra un diferencia ainda mas grandi entre cantidad di pregunta manda pa gobierno y e cantidad cu a ser contesta. Parlamentarionan a presenta un total di 4.595 pregunta por escrito, mientras gobierno a contesta 1.979. Segun e calculacion 2.616 pregunta, of 57% di e total di pregunta a keda sin contesta.
E datonan no ta indica cuanto tempo cada pregunta tabata pendiente, ni ta splica e motibo pakico cada reunion of vragenuur no a ser convoca. Tampoco nan no ta establece responsabilidad di un minister specifico pa cada caso. Sinembargo, nan ta mustra cu un parti considerabel di e peticion y preguntanan registra durante e aña parlamentario no a resulta den un reunion convoca of un contesta di gobierno.
E tema di responsabilisacion parlamentario a bin dilanti tambe durante ciere di aña parlamentario. Den su discurso, lider di fraccion di MEP, Evelyn Wever-Croes, a pone atencion riba e manera cu Parlamento ta ehecuta su funcion di control y con gobierno ta responde na e trabao parlamentario.
Wever-Croes a critica e cantidad di pregunta parlamentario cu, segun e cifranan presenta, no a ser contesta. Su posicion tabata cu Parlamento no por cumpli completamente cu su funcion di controla gobierno si preguntanan no ta haya reaccion y si mocionnan adopta no ta ser traduci den accion.
Den su discurso, Wever-Croes a menciona varios tereno caminda, segun e, falta di reaccion y accion di gobierno ta preocupante, incluyendo naturalesa, educacion, salud, turismo y infrastructura. El a señala cu e situacion tambe ta toca e manera con gobierno ta trata Parlamento y ta duna siguimento na pregunta y otro iniciativanan parlamentario.
Tanto fraccion di PPA y MEP ta pone atencion riba e mesun pregunta institucional: con Parlamento por ehecuta su funcion di control si peticion y preguntanan parlamentario no ta ser trata of contesta dentro di un periodo rasonabel.
Pa PPA, e situacion rond di Free Zone ta ilustra e preocupacion cu Pieters ta expresa tocante funcionamento di control di Parlamento riba gobierno. E fraccion tabata busca oportunidad pa cuestiona minister Wever directamente riba e hallazgonan den e doorlichtingsrapport y riba maneho di Free Zone durante e periodo concerni, pero e vragenuur solicita no a tuma lugar durante e aña parlamentario.
E cifranan di Relato Parlamentario ta coloca e caso den un contexto mas amplio. Seis di ocho vragenuur solicita por escrito no a ser convoca, mientras 2.616 di 4.595 pregunta por escrito presenta pa parlamentarionan, ekivalente na 57%, a keda sin contesta. Aunke e datonan no ta splica circunstancianan di cada caso individual, nan ta mustra e cantidad di solicitud y pregunta cu no a haya contesta durante e periodo registra.
Awor cu Parlamento ta drenta un aña parlamentario nobo, e peticion tocante Free Zone Aruba ta sigui pendiente. Pa Pieters, e asunto a pasa di ta solamente un discusion tocante maneho di Free Zone pa bira tambe un cuestion tocante e espacio cu Parlamento tin pa ehecuta su funcion di supervision y pidi gobierno duna cuenta di su maneho.

about 10 hours ago
Representantenan di tour guides cu ta opera den e costa nort di Aruba a reuni diadomingo anochi cu prome minister Mike Eman pa papia tocante e situacion relaciona cu acceso na diferente ruta pa off-road y e caso legal cu Aruba Birdlife Conservation (ABC) a cuminsa contra gobierno. Durante e reunion, tour guides a expresa

Representantenan di tour guides cu ta opera den e costa nort di Aruba a reuni diadomingo anochi cu prome minister Mike Eman pa papia tocante e situacion relaciona cu acceso na diferente ruta pa off-road y e caso legal cu Aruba Birdlife Conservation (ABC) a cuminsa contra gobierno. Durante e reunion, tour guides a expresa preocupacion tocante falta di informacion y participacion den e proceso, mientras prome minister a indica cu gobierno ta buscando un solucion cu por proteha naturalesa sin pone na peliger trabao y entrada di personanan cu ta depende di e trabao aki.
Representantenan di tour guides a prepara un carta y a solicita un reunion cu prome minister Mike Eman. Segun e representante di e grupo, incertidumbre rond di e caso y e medidanan cu a ser tuma den diferente area a crea preocupacion.
Un di e motibonan cu nan a solicita e reunion tabata informacion cu tour guides a ricibi tocante e caso cu ABC a entama contra gobierno, como tambe informacion cu prome minister Eman lo mester a habri e conferencia di Shoco organisa pa ABC.
Representante di e grupo di tour guides a indica cu nan preocupacion principal ta cu te awor nan no ta sinti cu nan a ser inclui den e proceso. Segun nan, decisionnan cu por tin consecuencia directo pa nan trabao ta ser discuti of implementa mientras cu e sector mes no ta na altura di loke ta pasando.
Pa motibo di esaki, e grupo a prepara un carta den cual nan a presenta tanto nan preocupacionnan como medidanan cu nan mes ta dispuesto pa sostene. E representante di tour guides a enfatisa cu nan ta reconoce necesidad pa implementa regla pa limita daño na naturalesa, pero ta considera cu e reglanan mester ser estableci den consulta cu e sector y cu nan mester permiti tambe pa actividad turistico sigui di un manera controla.
Durante e reunion, tour guides a pidi prome minister pa explora e posibilidad pa haci un peticion na Corte pa duna mas tempo prome cu nan trata e caso di ABC contra gobierno. Meta di e e peticion ta pa duna mas espacio pa e partidonan sinta na mesa y papia prome cu e proceso legal cuminsa. Segun e representante di tour guides, prome minister a indica cu gobierno lo explora e posibilidad aki.
E tour guides ta considera cu ta importante pa tur partido sinta pa dialoga pasobra, segun nan, tin diferente propuesta practico cu por ser implementa pa reduci impacto di tours riba naturalesa sin elimina e actividad completamente. Nan ta sostene cu e sector no ta contra proteccion di medio ambiente y cu tour guides mes tin interes den conserva naturalesa cu nan ta mustra tur dia na e bishitantenan.
Entre e ideanan menciona tin limitacion di cantidad di vehiculo cu por core hunto den un solo grupo. Por ehempel, si un tour tin 12 vehiculo, e grupo por ser parti den dos grupo mas chikito cu diferente tour guide y por uza ruta of orario diferente. E idea ta pa reduci concentracion di vehiculo na un solo lugar y asina limita presion riba un area specifico.
Otro posibilidad ta introduci limite di velocidad den zonanan sensitivo. Den area cu tera cora of caminda cu ta produci hopi stof, por ehempel, por establece un limite di velocidad mas abao cu autoridad considera apropia. Segun e sector, medidanan asina por forma parti di un sistema mas amplio di regla pa tours di off-road.
E representante a indica cu nan contra un blokeo completo di ruta y cu nan ta prefera pa sigui opera, pero bao di reglanan mas cla. Nan ta reconoce cu gobierno y otro instancianan competente tin responsabilidad pa determina e condicionnan, mientras e sector ta dispuesto pa adapta su operacion si e medidanan ta rasonabel y aplicabel.
Durante e reunion a bin dilanti tambe e discusion tocante ken a pone e piedranan cu a cera acceso na cierto ruta. Tour guides a expresa frustracion pasobra nan a expresa cu nan a sinti cu minister Cicilia y minister Herde a gaña nan bisando cu nan no tabata na altura di e ponemento di e piedranan, mientras cu despues a indica cu e accion a ser ehecuta door di un departamento di gobierno.
Prome minister Eman a aclaria cu e hecho cu un departamento di gobierno a actua no necesariamente ta nifica cu e minister concerni personalmente a duna instruccion pa cera e ruta. Segun e splicacion di prome minister, dentro di gobierno tin diferente nivel y departamento cu tin nan propio responsabilidad operacional.
El a splica cu, debi na e caso legal, e departamento por a considera necesario pa tuma accion, pa evita cu falta di medida por afecta e posicion di gobierno den e proceso. Esaki a conduci na ponemento di e piedranan. Alabes, prome minister a reconoce cu, como e departamento ta parti di aparato gubernamental, e accion finalmente ta responsabilidad di gobierno.
Segun prome minister Eman, e punto cu minister Herde tabata purba aclaria ta cu e iniciativa pa cera e caminda no a sali directamente di dje como un decision personal, sin dialogo cu e sector. E distincion aki, segun prome minister, ta importante pa comprende con e decision a ser tuma.
Prome minister a pone enfasis riba necesidad pa busca un balans entre actividad economico y proteccion di naturalesa. Aruba ta depende fuertemente di turismo y tours den naturalesa ta forma parti di e oferta di actividadnan recreativo pa turista. Na mesun momento, gobierno tin responsabilidad pa proteha medio ambiente y evita cu actividad turistico ta causa daño innecesario.
Segun prome minister, gobierno mester busca un caminda cu por garantisa cu personanan por sigui traha, mientras naturalesa ta ser proteha. El a indica cu e delegacion di tour guides a presenta diferente idea cu merece consideracion y cu un periodo adicional pa dialogo por permiti evalua con e medidanan por funciona den practica.
Otro aspecto cu a menciona ta uzo di tecnologia. Prome minister a indica cu tour guides a splica cu tin compania cu ya ta uza sistemanan digital cu ta permiti controla unda un vehiculo por of no por pasa. Tecnologia asina por eventualmente yuda controla ruta, evita zonanan prohibi y crea un sistema mas organisa pa operacion di tours.
Na mesun momento el a subraya cu cambio den regla mester tene cuenta tambe cu consecuencia social y economico. Un cambio inmediato cu ta elimina acceso na ruta por afecta directamente personanan cu nan entrada ta depende di e actividad aki. Di otro banda, gobierno tampoco por ignora preocupacion tocante daño ambiental, particularmente si tin diferencia entre companianan cu ta opera di un manera organisa y otro actividad cu tin menos control.
Prome minister a expresa speransa cu ABC tambe lo ta dispuesto pa participa den un dialogo cu e otro partidonan. El a reconoce e trabao di Greg Peterson, kende durante hopi aña a dedica su mes na proteccion di naturalesa for di su perspectiva. Segun prome minister, e compromiso ambiental merece reconocemento, pero mester tene cuenta tambe cu e impacto cu decisionnan por tin riba e comunidad y e famianan cu ta depende di turismo.
Tocante e informacion cu e mester a habri e conferencia relaciona cu proteccion di shoco y naturalesa, prome minister Eman a indica cu, en principio, e no por nenga pa participa na un conferencia internacional dedica na proteccion ambiental. Sinembargo, el a pone enfasis cu mirando e situacion actual, gobierno mester evita crea impresion cu ta scoge un banda specifico den e conflicto.
Segun e mandatario, posicion di gobierno mester keda enfoca riba interes general di Aruba. Esaki ta inclui tanto interes di trahadornan y actividad economico como proteccion di naturalesa. Pa e motibo ey, gobierno mester scucha e diferente partidonan y busca un punto di balans.
Tanto Gobierno como representante di tour guides a pone atencion riba posibilidad di busca un solucion mediante dialogo. E siguiente paso lo depende entre otro di si por crea espacio dentro di e proceso legal pa e partidonan reuni y evalua un propuesta concreto. Pa tour guides, e meta ta pa conserva posibilidad pa sigui traha bao di regla cla. Pa gobierno, e reto ta combina e interes economico y social cu su responsabilidad pa proteha naturalesa di Aruba.
E reunion di diadomingo anochi no a produci ainda un solucion definitivo, pero a habri posibilidad pa un proceso di consulta. Si Corte duna espacio pa mas dialogo, e siguiente fase por concentra riba regla concreto pa cantidad di vehiculo, velocidad, ruta permiti, uzo di tecnologia y supervision. E resultado lo determina si e diferente interesnan por yega na un modelo cu ta permiti tours sigui forma parti di producto turistico di Aruba, mientras impacto riba naturalesa ta ser limita.
Potret cortesia di Telearuba.

about 10 hours ago
Pa un mayor, loke mester tabata un momento di busca su yiu na scol rutinario a converti den 10 minuut di ansiedad, para pafo di porta di scol cera, sin por yega na su yiu y sin manera di por yega na esnan paden. E motibo, segun e mayor ta conta, ta un cambio den

Pa un mayor, loke mester tabata un momento di busca su yiu na scol rutinario a converti den 10 minuut di ansiedad, para pafo di porta di scol cera, sin por yega na su yiu y sin manera di por yega na esnan paden.
E motibo, segun e mayor ta conta, ta un cambio den regla cu a haci e aña escolar aki. Diferente na aña pasa, unda studiantenan mester a entrega nan telefon tur mainta y haya esaki back na final di dia, awo ta prohibi telefon na scol completamente. Y si gara algun studiante cu esaki – aunke paga, aunke no saca esaki – tin e riesgo di schorsing.
E mayor en cuestion no ta contra e prohibicion di celular den klas. E tabata na fabor di aña pasa su regla, bao cual tabata tuma su yiu su telefon mainta y duna esaki back ora e caba scol. Loke si e ta contra ta e prohibicion completo di hiba telefon scol, un distincion cu e ta bisa e scol no a atende adecuadamente y uno cu a lag’e para pafo sin manera di comunica cu su yiu.
Segun e mayor a conta, e scol su sistema ta depende riba e studiantenan mustrando un mensahe riba nan telefon cu ta confirma cu un mayor a bin busca nan. Bao e reglanan anterior, esaki tabata algo simpel: tabata debolbe e telefon na momento cu e studiante caba su dia na scol, cla pa ricibi e confirmacion. Bao e regla nobo, e studiantenan no tin telefon cu nan mes – loke ta nifica cu no tin ningun manera pa mustra e mensahe y tampoco tin manera pa un mucha cu caba scol trempan por avisa cu el a caba sin cu e tin cu bay para den rij pa usa telefon di scol.
Esaki ta loke a sucede e dia en cuestion. E studiante a caba scol trempan, pero sin telefon pa notifica su mayor, e mester a para den rij y warda pa secretario por yama su mayor. Despues di e yamada, e mayor a yega pa busca su yiu pero no tabatin manera di haya contacto cune, y mester a keda warda te ora cu, segun e ta conta, e security a pasa y wak e ta warda pafo, y door cu nan conoce otro a bay busca su yiu p’e.
E scenario aki cu e mayor a describi no ta un preocupacion unico – e ta cerca na e preocupacion exacto cu a genera critica y rechaso contra prohibicion di telefon den otro paisnan tambe. Na Merca, decenas di estado a restringi telefon durante e dia escolar. Un encuesta di National Parents Union a haya cu 78% di e mayornan kier pa nan yiu tin acceso na telefon durante e dia escolar, specificamente den caso di emergencia y 48% a cita e necesidad di coordina buskeda y transportacion como un motibo pa mantene acceso. Pew Research Center di manera similar a haya cu e necesidad pa mayornan y muchanan keda den contacto ta entre e motibonan mas comun cu famianan ta cita pa opone prohibicion di henter dia, te hasta ora cu nan ta sostene restriccion durante les.
E distincion aki ta importante y ta e mesun cu e mayor anteriormente menciona ta haci: opone tin e celular den klas no ta mescos cu opone acceso pa e mayor por comunica cu e mucha henter dia.
E guia 2025 Common Sense Education pa scolnan implementando prohibicion di telefon ta recomenda claramente pa construi un “plan di comunicacion di emergencia” y un sistema di notificacion instantaneo pa e mayornan prome cu implementa e prohibicion di telefon completamente, precisamente pa buscamento, ora di caba trempan y cambionan inespera den e dia escolar.
E problema di confirmacion ora di busca e studiante na scol tambe ta un fayo specifico y practico den implementacion na luga di un argumento contra implementacion di cualkier politica. Por ehempel, si e scol su procedura ta depende riba e mesun dispositivo cu el a caba di prohibi, esaki ta un proceso cu scol mester drecha y substitui.
E situacion cu e mayor ta trece dilanti ta menos pa ilustra un posicion contra e prohibicion, sino mas pa trece atencion na un buraco entre e regla y e sistema cu ta construi rond di esaki.
Aruba no ta e unico pais implementando esaki. Segun data di UNESCO, por lo menos 106 pais na mundo awo tin restriccion di telefon di algun forma implementa, y e moda aki ta uno cu tin e ultimo 2 aña ta acelera rapidamente.
E resultado, sinembargo, ta mas mixto cu loke defensornan hopi biaha ta sugeri. Na Hulanda, cu su ministerio di Educacion ta un comparacion util pa Aruba – un acuerdo nacional cu ta prohibi telefon, tablet y smartwatch for di klas a drenta na vigor den januari di 2024. Un encuesta comisiona pa gobierno cu 317 scol secundario a haya resultado positivo: concentracion di 75% di e studiantenan a mehora, cerca di dos tercera parti a nota un miho clima social, y 28% a mira miho resultado academico, segun Reuters y gobierno Hulandes su propio investigacion. Francia, cual tin “pause numerique”, ta rekeri studiantenan fisicamente entrega nan celular na 200 scol desde 2024, y a reporta feedback similar tocante clima escolar y desde e tempo aki a expande e politica nacionalmente.
No ta tur estudio ta conta e mesun storia. Un estudio di tamaño grandi haci na 2025 den The Lancet Regional Health – Europe, cubriendo casi 1.230 studiante den 30 scol Ingles, no a haya diferencia significante den salud mental, resultado academico ni tampoco comportamento den klas entre scolnan cu politica di telefon cu prohibicion y esnan sin – aunke si a haya cu e scolnan cu tin restriccion riba uso di telefon tin menos uso durante e dia escolar en general.
Separa, un di e estudionan mas grandi na Merca te dia di awe for di investigadornan na Stanford, Duke, University of Michigan y University of Pennsylvania usando data for di mas di 40.000 scol, a haya cu mientras docentenan a reporta menos distraccion, tabatin tiki evidencia di miho resultado of presencia di studiantenan.
En general, e imagen internacional ta sugeri algo mas specifico: e prohibicionnan por significantemente reduci uso di telefon den scol y distraccion den klas, y tin evidencia real di beneficio pa studiantenan mas debil en particular – pero nan no ta un solucion garantisa pa bienestar of miho resultado academico riba nan mes y investigadornan cada biaha ta enfatisa mas cu exito ta depende riba con ta implementa e prohibicion of restriccion, no solamente si un ta existi of no.
Esaki ta inclui exactamente e tipo di detaye operacional cu e mayor aki a encontra: kico ta sucede, logisticamente, ora un scol cu prohibicion di telefon mester di un manera lihe, confiabel pa yega un mayor of vice versa?
Ningun di e investigacionnan analisa ta sugeri cu scolnan mester bandona restriccion of prohibicion di telefon, al contrario, e moda global y hopi di e evidencia disponibel ta sostene esaki. Sinembargo e experiencia di e mayor aki ta un recordatorio cu e debate tocante e reglanan aki no ta simplemente permiti of no permiti celular. Tambe e ta tocante e scolnan su preparacion y si a construi alternativanan – pa emergencia, muchanan cu caba scol tempran, pa e logistica ordinario pa un mucha por yega cas safe – prome cu kita e herment riba cual famianan ta depende pa e mesun propositonan aki.