
about 9 hours ago
Cuida Aruba – Hunto nos ta cuida nos isla! Despues di e prome tres edicion, Cuida Aruba ta drentando un fase nobo, mas dirigi riba participacion activo di comunidad, trabou boluntario di empresanan y gruponan den comunidad, y riba educacion. E meta ta pa stimula un cambio duradero den mentalidad y comportacion relaciona cu nos

Cuida Aruba – Hunto nos ta cuida nos isla!
Despues di e prome tres edicion, Cuida Aruba ta drentando un fase nobo, mas dirigi riba participacion activo di comunidad, trabou boluntario di empresanan y gruponan den comunidad, y riba educacion. E meta ta pa stimula un cambio duradero den mentalidad y comportacion relaciona cu nos medio ambiente. Durante e ultimo lunanan, Cuida Aruba a mobilisa boluntarionan, organisacionnan, empresanan y scolnan pa haci limpi na diferente luga na Aruba. E lesnan di e prome tres edicion lo wordo incorpora den e siguiente fase.
Mas flexibilidad: cada grupo por organisa su accion na un momento cu ta cumbini nan mas
No tur empresa, organisacion of grupo di boluntario por participa riba un dia fiho. Pa e motibo aki, Cuida Aruba lo no traha cu un dia fiho mas. Empresanan, fundacionnan, scolnan y gruponan di boluntario por organisa nan propio clean-up na un fecha y orario cu ta cumbini nan miho, pa asina mas organisacion y boluntario por participa. Cuida Aruba lo sigui coordina e esfuersonan pa e accionnan den un forma diferente, pa e impacto por keda wordo sinti rond di Aruba y tambe pa sigui sostene e gruponan cu preparacion y material necesario.
No lo tin accion di container den bario pa fin di october
E Zona di Desperdicio a haya hopi mas acogida y cada bes mas ciudadano ta haci uzo di e facilidadnan existente, locual ta haci e necesidad pa container den tur bario menos grandi. Pa e motibo aki no lo tin container den bario pa fin di october; e enfoke lo ta riba accionnan di limpiesa cu boluntarionan. Lo considera pa ofrece baki den bario un biaha mas prome cu december, specialmente pa San Nicolas.
20 te 30 luga pa haci limpi prome cu fin di aña
Cuida Aruba a publica un lista di aproximadamente 20 te 30 luga rond di Aruba cu ta den necesidad di un limpiesa prome cu fin di aña. Empresanan, fundacionnan, scolnan, gruponan di boluntario y otro organisacionnan por scoge un di e luganan aki pa nan propio clean-up. E lista ta disponibel riba www.cuidaaruba.com. Varios empresa y organisacion ta organisa accionnan di limpiesa caba, y nos kier stimula esaki mas ainda. Sin embargo, miho coordinacion ta necesario pa evita cu tur grupo ta concentra riba e mesun areanan, manera area di hotel of camindanan principal, y pa asina
otro parti di Aruba tambe haya atencion. Relaciona cu esaki, Cuida Aruba ta colabora cu Bureau City Inspector (BCI), Departamento di Obra Publico (DOW) y Serlimar, cu ta e departamentonan cu ta encarga cu e coordinacion di recogemento di e sushi despues di cada accion.
Di limpiesa periodico pa responsabilidad comparti
Cuida Aruba kier bira mas cu un accion di limpiesa algun biaha pa aña. Nos kier stimula un cultura caminda ciudadanonan, empresanan, scolnan y organisacionnan social ta sinti un responsabilidad comparti pa e limpiesa di nos isla. CEDE ARUBA lo sigui contribui cu coordinacion di boluntarionan, mobilisacion di organisacionnan y colaboracion cu partnernan. E maneho structural di desperdicio, incluyendo e facilidadnan pa entrega y procesa desperdicio, ta keda responsabilidad di Gobierno.
Educacion y cambio di comportacion
Educacion y consciencia, specialmente entre muchanan y hobennan, ta un prioridad importante. Nos lo sigui desaroya e colaboracion cu scolnan, pa muchanan compronde for di un edad jong caba e importancia di cuida nos medio ambiente, y pa un Aruba limpi bira parti di nos comportacion diario.
Mas colaboracion den comunidad
Cuida Aruba lo busca mas conexion cu organisacionnan di bario, iniciativanan di habitantenan y otro partnernan social. CMO hunto cu tur partner ta explorando un programa specifico pa barionan y complehonan residencial di FCCA, cu ta contribui na un ambiente mas limpi y na mas participacion y cohesion social, caminda habitantenan mes ta hunga un rol activo.
Un esfuerso conhunto pa un Aruba mas limpi
Cuida Aruba ta basa riba colaboracion estrecho entre CMO, DOW, BCI, DNM, Serlimar y CEDE ARUBA, pa menciona algun. Cada partner tin su propio responsabilidad, pero e meta ta comparti: un Aruba mas limpi, mas agradabel y mas sostenibel. Cuida Aruba ta invita empresanan, scolnan, fundacionnan, organisacionnan di bario y tur ciudadano pa participa den e accionnan di limpiesa durante e ultimo lunanan di aña.
Un Aruba limpi no ta solamente responsabilidad di gobierno.
E ta un responsabilidad di nos tur.
Cuida Aruba – Hunto nos ta cuida nos isla!

about 9 hours ago
Diahuebs mainta trempan a tuma nota di dos tribon ta landando hopi cerca di oriya na Palm Beach, causando preocupacionnan entre usuarionan di e beach. E noticia aki a surgi den medio noticiero online unda a reporta cu usuarionan a ser conseha di sali for di awa pa asina evita peliger. Segun informacion online, tabata

Diahuebs mainta trempan a tuma nota di dos tribon ta landando hopi cerca di oriya na Palm Beach, causando preocupacionnan entre usuarionan di e beach. E noticia aki a surgi den medio noticiero online unda a reporta cu usuarionan a ser conseha di sali for di awa pa asina evita peliger.
Segun informacion online, tabata dos trahador di hotel cu a ripara e dos tribon diahuebs mainta den cercania di Hyatt y Playa Linda. Mesora a bati alarma na Cuerpo Policial, cual a desplega strandpolitie pa controla e situacion. Na mesun momento, KPA a tuma contacto cu Aruba Marine Mammal Foundation (AMMF), cual a manda dos boluntario na e sitio, segun AMMF ta confirma cerca Bon Dia Aruba.
E fundacion a conta nos cu pa ora e dos boluntario a yega na e sitio, ya e tribonnan a aleha for di oriya. Segun presidente di e fundacion ta splica nos, aki tabata trata di dos tribon chikito cu tabata keiro den zona di landa na Palm Beach, pero no por a logra identifica ki especie di tribon e dosnan tabata.
Manera a splica, de vez en cuando tribonnan ta landa cerca di nos oriyanan, y aunke tin especie di tribon cu no ta presenta peliger pa hende, algun especie por ta peligroso specialmente si ser provoca of molestia.
E fundacion a afirma cu e boluntarionan a papia cu personal y security guard di e hotel den cercania, y a nota cu nan mes a tuma accion responsabel pa seguridad di usuarionan y e tribonnan, manteniendo tur hende calmo y den distancia di e animalnan. “E ta un bon ehempel con pa anda responsablemente den un situacion asina”, presidente di AMMF Sra. Angiolina Henriquez a enfatisa cerca Bon Dia Aruba.
Tribon normalmente ta ser considera como menasa pa mamifero marino, specialmente pa delfinnan baby. Sinembargo, e fundacion a splica cu pasobra tribonnan tambe ta enfrenta menasa di extincion—en particular algun especie protegi pa ley—e animalnan aki ta cay bao interes di e fundacion.

about 9 hours ago


about 9 hours ago
Aruba Birdlife Conservation (ABC) a pidi gobierno formalmente pa bisa cu palabranan cla unda e ta para. Dia 22 di october 2026, e fundacion, door di su abogado mr. G.W. Rep, a manda un carta na Prome Minister Mike Eman, Minister di Infrastructura Rene Herdé y Minister di Husticia Arthur Dowers. E carta ta yega

Aruba Birdlife Conservation (ABC) a pidi gobierno formalmente pa bisa cu palabranan cla unda e ta para. Dia 22 di october 2026, e fundacion, door di su abogado mr. G.W. Rep, a manda un carta na Prome Minister Mike Eman, Minister di Infrastructura Rene Herdé y Minister di Husticia Arthur Dowers.
E carta ta yega apenas ocho dia despues cu Corte a sugeri pa gobierno, ABC y un representante di tour operators busca un solucion hunto. Segun mr. Rep, despues di e decision ey ABC no a haya ningun señal di un reunion. P’esey e fundacion ta pidi gobierno pa pone su posicion riba papel prome cu e partidonan sinta na mesa.
E conflicto no ta algo nobo. Na mei di e aña aki ABC a entama un caso contra Gobierno di Aruba y Aruba Conservation Foundation (ACF). E argumento tabata cu areanan manera California Dunes, Tera Cora, Saliña Tierra del Sol y parti di Parke Arikok ta proteha riba papel, pero cu den practica nan a bira un tipo di “Wild West” pa vehiculonan off-road. E caso a bin den un momento di hopi preocupacion publico.
E caso tabata programa pa dia 10 di september, pero gobierno a haci un peticion na Corte pa pospone esaki. Minister Herdé a splica cu gobierno kier duna espacio pa dialogo cu tour operators, cu nan trabou ta depende di e actividad, y cu e ta prefera pa e partidonan mes yega na un acuerdo. Segun e minister, proteccion di naturalesa y empleo mester haya balansa.
Dia 14 di october hues mr. A.H.M. van de Leur a acepta otro peticion pa pospone, e biaha aki te dia 12 di november, a pesar cu ABC tabata contra esaki. Mr. Rep a argumenta cu e reunionnan anterior cu gobierno no a produci un proposicion pa proteha naturalesa suficientemente. El a menciona tambe menasa contra Greg Peterson y su famia como motibo cu Peterson no ta participa boluntariamente den reunion cu e grupo. Hues a tene na cuenta e interesnan di e partidonan y di comunidad, y ta spera cu nan lo acepta e invitacion pa un dialogo constructivo.
Segun ABC, Gobierno ainda no a contesta riba diferente propuesta cu e fundacion a presenta anteriormente. E carta di awor ta pidi un contesta concreto pa cada area menciona, incluyendo con gobierno kier controla y enforsa e reglanan. Mr. Rep ta enfatisa cu e documento no ta un acuerdo, sino un peticion formal pa claridad, como preparacion pa e dialogo cu Corte a indica.
Un punto central den e carta ta un conseho conhunto di DOW, DIP y DNM di dia 24 di september. Segun ABC, e tres departamentonan a recomenda pa uza e investigacion y rutanan cu ya a ser identifica anteriormente manera punto di salida pa un solucion duradero y legalmente sostenibel.
E conseho di 24 di september ta indica cu e solucion mester parti di e investigacion y recomendacionnan anterior, incluyendo e proteccion di Tera Cora. Segun e tres departamentonan, gobierno solamente mester desvia di e recomendacionnan si tin hecho of circunstancia nobo, y e decision mester ta explicito y debidamente motiva riba base legal y tecnico.
Un di e documentonan di referencia ta un rapport di 13 di october 2022, cu a señala tres ruta caminda ATV y UTV no mester drenta: for di Faro te Alto Vista, entre Natural Bridge y Indjek/Blackstone Beach, y e caminda di santo entre Sero Colorado y Rode Anker. ABC ta pidi e ministernan pa splica, cu argumentonan legal y tecnico, si gobierno kier bay den otro direccion
cu e recomendacionnan aki, y e motibo.
ABC ta enfatisa cu e no ta exigi pa tur ruta ser cera. E fundacion ta traha cu un distincion entre area. Pa Tera Cora y Saliña Druif, cu ta cay den diferente forma di proteccion ambiental, ABC
tin duda serio si trafico motorisa por ser permiti. Pa esaki e ta referi na e tratado RAMSAR, e ley di proteccion di naturalesa y e ROPV.
Segun e carta, Tera Cora ta registra manera Important Bird Area (IBA), mientras cu Tera Cora y Saliña Druif ta forma parti di areanan proteha bao di e tratado RAMSAR. Saliña Druif y e area rond di Saliña Tierra del Sol tin tambe status di reserva natural desde 2020. ABC ta argumenta cu e proteccionnan aki, hunto cu e reglanan di ordenacion teritorial, mester forma parti esencial di cualkier decision tocante trafico di ATV y UTV.
Pa e trayecto entre Alto Vista y Bushiribana, ABC ta dispuesto pa tolera ATV y UTV temporalmente, pero solamente bao di condicionnan estricto: limite di velocidad y di cantidad di vehiculo, control riba zonanan prohibi, midimento di desordo y stof, y un reduccion paso pa
paso. Entre Bushiribana y Natural Bridge, e fundacion no tin problema cu e vehiculonan sigui circula. Pa e area despues di Natural Bridge, cu ta inclui Andicuri te Parke Arikok, ABC ta mantene cu e zona mester keda cera.
ABC a presenta caba propuesta pa e diferente areanan dia 11 di september. Pa e trayecto entre Alto Vista y Bushiribana, e fundacion ta propone permiso temporal bao di condicionnan estricto y reduccion gradual di e actividad. Pa e area entre Bushiribana y Natural Bridge, e ta acepta
continuacion di trafico, mientras cu e zona despues di Natural Bridge mester keda cera. E carta ta pidi gobierno pa aclaria tambe su posicion tocante e ruta entre Sero Colorado y Rode Anker, cu a ser identifica como zona unda ATV y UTV no mester drenta.
Mr. Rep tambe ta cuestiona e idea di traha un caminda nobo cu material DirtGlue. Segun e, e calculacion di costo cu a ser presenta no ta completo. ABC ta pidi un presupuesto completo y detaya y un splicacion di pakico gobierno lo gasta miyones di florin riba un caminda nobo, mientras cu tin ruta y recomendacionnan cu ya a ser prepara.
ABC a tuma nota di e iniciativa anuncia recientemente pa uza tecnologia GPS pa controla ruta y velocidad di ATV y UTV. Pa e fundacion esaki ta un paso den bon direccion, pero e tin miedo cu e sistema lo trece resultado, den mayoria caso, despues cu e violacion a sucede caba. P’esey ABC ta propone pa considera vehiculonan electrico programa cu GPS, cu por limita velocidad y para automaticamente ora nan sali for di nan ruta autorisa. Segun ABC, e opcion aki lo reduci tambe e boroto y lo mehora e experiencia di bishitantenan cu ta bin pa disfruta di naturalesa.
Tecnologia so no ta suficiente, segun ABC. Control efectivo ta pidi suficiente personal, reglanan cla, boet, posibilidad di confiscacion y bareranan fisico adecuado. Manera ehempel di loke por
bay robes, e fundacion ta menciona cu e piedranan grandi cu gobierno a pone na un momento pa cera acceso a ser kita sin autorisacion, y asina vehiculonan a bolbe drenta areanan cu tabata cera.
Tras di e carta tin un discusion politico mas hancho. Na october 2024 Conseho di Minister a
aproba e Strategia y Plan di Accion Nacional pa Biodiversidad 2024–2030, cu ta identifica UTV y ATV manera un actividad recreacional cu impacto halto riba naturalesa y ta bisa cu nan mester ser elimina gradualmente te 2030. Na april di e aña aki, minister Dowers a bisa cu e gabinete actual no tin intencion di prohibi e vehiculonan, y cu e enfoke ta riba comportacion di usuarionan y mantencion di reglanan existente.
Mientras tanto, tour operators a expresa nan preocupacion pa continuidad di nan trabao, y doñonan di tereno na Wariruri, representa pa Rainbow Warriors Core Foundation, a reclama respet pa nan propiedad priva den e conflicto aki.
E pregunta central cu ABC ta pone dilanti gobierno ta simpel: lo respeta e consehonan tecnico y legal cu ya ta existi, of lo permiti trafico di ATV y UTV den areanan cu anteriormente a ser identifica manera zonanan proteha. Te ora gobierno contesta, e caso ta keda pendiente. Corte lo trata e caso dia 12 di november, y e dianan prome cu e fecha ey lo ta decisivo pa wak si e partidonan por yega na mesa cu propuestanan concreto.

about 9 hours ago
Corte den Prome Instancia di Aruba a declara e apelacion di Noord Medical Center N.V., conoci como Medlab, contra Aruba Fair Trade Authority (AFTA) infunda. Den su sentencia di 21 di october 2026, Corte a confirma cu AFTA a actua corectamente ora a rechasa e peticion pa tuma medida contra Uitvoeringsorgaan Algemene Ziektekostenverzekering Aruba (UOAZV)

Corte den Prome Instancia di Aruba a declara e apelacion di Noord Medical Center N.V., conoci como Medlab, contra Aruba Fair Trade Authority (AFTA) infunda. Den su sentencia di 21 di october 2026, Corte a confirma cu AFTA a actua corectamente ora a rechasa e peticion pa tuma medida contra Uitvoeringsorgaan Algemene Ziektekostenverzekering Aruba (UOAZV) y Stichting Ziekenverpleging Aruba (SZA).
E caso ta draai rond di e pregunta si UOAZV ta actua como empresa ora ta cumpra servicio di laboratorio pa aseguradonan di AZV y, pa consecuencia, si su actividadnan ta cay bao di e Mededingingsverordening (Mv), e ley cu ta regula competencia na Aruba.
Dia 21 di februari 2024, Medlab a presenta un peticion na AFTA pa investiga e manera cu UOAZV y SZA ta opera den mercado di servicio di laboratorio medico. Medlab ta ofrece servicio di laboratorio medico na nivel di prome liña, pa dokternan di cas , y na nivel di di dos liña, pa specialista y hospital.
Segun Medlab, UOAZV ta cumpra servicio di laboratorio di dos liña exclusivamente di SZA, cu ta opera Hospital Horacio Oduber y e laboratorio LabHOH. Medlab a señala tambe cu, pa cierto otro servicio di laboratorio, e ta ricibi un tarifa mas abao cu SZA.
Medlab a considera cu e situacion aki por ta contrario na e reglanan di competencia y a pidi AFTA pa investiga e caso y tuma medida preventivo.
AFTA a rechasa e peticion dia 20 di januari 2025. Segun e autoridad, UOAZV no ta actua manera empresa ora e ta cumpra servicio di laboratorio medico y, pa e motibo aki, no tabatin violacion di e Mv.
Medlab a presenta un obhecion contra e decision dia 10 di februari 2025. Un comision a recomenda dia 10 di october 2025 pa declara e obhecion funda y pa AFTA bolbe evalua su decision. Segun e comision, AFTA no a haci suficiente investigacion tocante si e compra di servicio di laboratorio y e manera cu UOAZV ta trata cu tarifanan y contrato ta constitui actividad economico.
Sinembargo, dia 27 di october 2025, AFTA a dicidi di no sigui e recomendacion. E autoridad a mantene su posicion cu AZV ta un sistema di seguro di salud basa riba solidaridad y cu UOAZV ta cumpli cu un tarea publico, no un actividad comercial.
Medlab a apela e decision dia 5 di december 2025. SZA y AFTA a entrega nan posicion por escrito, mientras cu UOAZV tambe a presenta su defensa. Tratamento di e caso den Corte a tuma lugar dia 9 di september 2026.
Durante e proceso, Medlab a argumenta cu UOAZV mester ser considera un empresa pa e actividadnan aki, pasobra e ta cumpra servicio mediante contrato di derecho priva cu dunadornan di cuido.
Segun Medlab, UOAZV no tin autoridad legal pa fiha tarifa mediante regla general, pero den practica e ta determina e tarifanan maximo cu proveedornan por cobra. Medlab a sostene cu, ora UOAZV ta actua di e manera aki, e ta sali for di su papel social dentro di AZV y mester ser someti na e reglanan di competencia.
AFTA, UOAZV y SZA a rechasa e argumento aki. Nan a sostene cu UOAZV ta cumpli cu su responsabilidad legal dentro di un sistema obligatorio di seguro di salud, basa riba solidaridad, y no ta opera cu un meta comercial.
Pa evalua e caso, hues a analisa e concepto di empresa segun e Mv. E ley ta defini un empresa manera un entidad cu ta ehecuta actividad economico. Como e concepto aki ta deriva di derecho Europeo, Corte a consulta hurisprudencia di Corte di Husticia di Union Europeo, incluyendo e casonan AOK-Bundesverband, Dôvera y Fenin.
Segun e hurisprudencia, un organismo cu ta administra un sistema legal di seguro di salud y cu ta cumpli cu un tarea social basa riba solidaridad no ta necesariamente ehecuta actividad economico. Pa determina esaki, mester considera e meta social di e sistema, e manera cu solidaridad ta funciona, e ausencia di un meta pa ganashi y e supervision di Estado.
Hues a conclui cu AZV ta cumpli cu e caracteristicanan aki.
E sistema tin como meta pa tur habitante di Aruba por haya acceso na cuido di salud, sin cu nan entrada, edad of condicion di salud ta determina nan derecho di cobertura. E seguro ta obligatorio y e contribucion di aseguradonan ta relaciona cu nan entrada. P’esey, tambe hende sin entrada por ta asegurado.
E sistema ta ser financia mediante diferente fuente, incluyendo contribucionnan di empresario y recurso publico. Gobierno ta contribui pa cubri e diferencia entre entrada y gastonan di e Fondo General di Gastonan di Salud.
Derecho di aseguradonan na cuido ta ser determina pa ley y no ta depende di cuanto premie nan ta paga. Ora un asegurado mester di tratamento, e por acudi na un dunador di cuido, mientras cu UOAZV ta paga e gastonan directamente na e dunador di cuido.
Segun hues, e caracteristicanan aki ta confirma cu AZV ta un sistema social y no un mercado comercial di seguro di salud. E ley no ta contempla competencia di seguro priva pa e prestacionnan cu ya caba ta cubri den e pakete obligatorio di AZV.
Corte a tene cuenta tambe cu UOAZV ta un entidad di derecho publico, sin fin di lucro, cu su tarea ta determina pa ley y cu ta opera bao di supervision di gobierno. Entre otro, gobierno tin influencia riba e nombramento di director y miembronan di e Raad van Commissarrissen, y e minister por pidi Corte pa declara cierto contrato nulo.
Un punto importante den e sentencia tabata si e compra di servicio di laboratorio por ser considera actividad economico, aunke UOAZV no ta brinda e servicio directamente.
Hues a referi na e sentencia Fenin, cu ta establece cu un compra no por ser evalua separa di e uzo di e producto of servicio despues. Den e caso aki, UOAZV ta cumpra servicio di laboratorio medico pa cumpli cu su responsabilidad legal dentro di AZV.
Articulo 39 di e Ley di AZV obliga UOAZV pa cumpra cuido, di manera cu aseguradonan por haci uso di nan derecho legal. Segun e tribunal, e compra di servicio di laboratorio ta un parti esencial di e sistema di seguro basa riba solidaridad.
Door cu e servicio ta ser cumpra pa un actividad cu no tin caracter economico, e compra mes tampoco ta sert considera actividad economico. E hecho cu UOAZV ta duna aseguradonan acceso na proveedornan externo, na luga di brinda e servicio directamente, no ta cambia e conclusion aki.
Tocante e tarifanan, hues a nota cu UOAZV no tin autoridad legal pa fiha e prijs di servicio di laboratorio. E tarifanan ta ser acorda mediante contrato cu proveedornan, incluyendo Medlab.
Aunke Medlab a argumenta cu UOAZV tin un posicion dominante y ta determina e tarifanan den practica, e Corte a considera cu esaki no ta cambia e evaluacion legal. Door cu UOAZV no ta un empresa den sentido di e Mv, su conducta ora di firma contrato di cuido no ta cay bao di supervision di AFTA.
Medlab a cuestiona tambe si AFTA a prepara su decision cu suficiente cuidao y si e autoridad a duna un motivacion adecua. Hues a rechasa e argumentonan aki, pasobra loke Medlab a presenta durante e procedemento di obhecion no tabata duna AFTA motibo suficiente pa cambia su decision of pa haci investigacion adicional.
Medlab a cuestiona ademas un referencia na e Landspakket den e decision. Sinembargo, Corte a considera cu e referencia aki tabata secundario y no tabata esencial pa e conclusion. P’esey, no tabatin necesidad pa tende Medlab specificamente riba e punto aki.
Na final, Corte den Prome Instancia a conclui cu AFTA a rechasa e peticion di Medlab pa tuma medida contra UOAZV y SZA cu razon. E apelacion a ser declara infunda y no tin condena na gastonan di proceso.
Ambos partido por apela e decision di Corte den Prome instancia na Corte Comun di Husticia dentro di un periodo di seis siman despues di e fecha di e sentencia.