Na meer dan tien jaar krijgt het Arubaanse strandbeleid een grondige herziening. Minister van Infrastructuur, samen met de minister van Toerisme, Transport en Arbeid, Wendrick Cicilia (AVP), heeft bevestigd dat de regering start met een volledige modernisering van de Richtlijn Ruimtelijke Inrichting Stranden (RRIS).

Daarmee wordt voor het eerst sinds de invoering in 2016 het officiële beleidskader voor het gebruik en de bescherming van openbare stranden integraal geactualiseerd.

De RRIS vormt de basis waarop de Directie Infrastructuur en Planning (DIP) aanvragen beoordeelt voor activiteiten op publieke stranden. Het beleid geldt in het bijzonder voor de westkust, van Bushiri tot Arashi, het meest intensief gebruikte kustgebied van Aruba. Het uitgangspunt is helder: de stranden behoren tot het publieke domein en moeten toegankelijk blijven voor iedereen, zowel bewoners als bezoekers, op gelijke basis.

In de praktijk bleek de toepassing van de regels echter niet altijd consistent. Omdat de RRIS een beleidsrichtlijn is en geen formele wet, hing de uitvoering sterk af van bestuurlijke interpretatie. Dat leidde in de afgelopen jaren tot onduidelijkheid over perceelsgrenzen, verschillen in handhaving en discussies over vergunningen voor strandexploitanten. Met name het gebruik van palapa’s en commerciële voorzieningen op openbare stranden zorgde regelmatig voor spanningen tussen toeristen, lokale bezoekers en ondernemers.

De druk op populaire locaties zoals Baby Beach, Tres Trapi en Mangel Halto is bovendien toegenomen door de groei van het toerisme. Bewoners signaleren overbelasting, geluidsoverlast en aantasting van natuurgebieden. Tegelijkertijd ontstond verwarring over welke delen van het strand publiek zijn en welke onder erfpacht van hotels vallen.

Volgens de regering moet de herziening van de RRIS deze knelpunten aanpakken. De ruimtelijke zonering wordt opnieuw bekeken, regels worden aangescherpt en duidelijker geformuleerd en het beleid zal worden uitgebreid met een extra strandgebied buiten de traditionele westkust. Ook wordt nadrukkelijk gesteld dat geen enkel strand eigendom is van een hotel — een boodschap die de overheid expliciet wil verankeren.

Het herzieningsproces verloopt interministerieel, met technische ondersteuning van DIP en gedeeltelijke financiering door de Aruba Tourism Authority. De komende periode worden stakeholders, waaronder hoteliers, touroperators, milieuorganisaties en buurtvertegenwoordigers, betrokken bij consultaties.

De modernisering wordt door velen gezien als een noodzakelijke stap. Toch zal het succes uiteindelijk afhangen van de concrete uitvoering: duidelijke markering van grenzen, transparante vergunningverlening en consequente handhaving. Voor een eiland dat economisch afhankelijk is van toerisme maar cultureel sterk verbonden is met vrije toegang tot zee en strand, staat meer op het spel dan alleen beleid — het gaat om het bewaken van een fundamenteel publiek recht.

Aruba heeft ondersteuning nodig in de details van de zorg voor ouderen en zelfs voor jongeren met een beperking, en dat hoeft niet per se geld te kosten. Dat verklaarde Desiree Helder van de Directie Ouderenzorg deze week aan parlementariërs van het Koninkrijk.

Helder gaf een presentatie over de ouderenzorg op Aruba tijdens een sessie van het IPKO, het interparlementair overleg van het Koninkrijk, dat deze week op Aruba plaatsvond. De directeur, opgeleid aan de Universiteit van Nijmegen en eerder verantwoordelijk voor gezondheidsstatistieken bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, schetste de huidige situatie en de doelstellingen om de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, de uitdagingen, en de realiteit die niet langer kan worden genegeerd. De vergrijzing is een thema dat veel aandacht, investeringen en structurele aanpak vereist.

Eind 2025 telde Aruba 22.121 personen van 65 jaar en ouder, goed voor 19,1 procent van de bevolking. Het aantal personen onder de 20 jaar bedroeg 23.169, oftewel 20 procent van de bevolking, terwijl het aantal kinderen tot en met 14 jaar 16.374 bedroeg (14,1 procent). Ter vergelijking: het aandeel ouderen op Curaçao bedraagt 25,3 procent en in Nederland 20,8 procent.

Misschien het meest sprekende cijfer is echter dat waar in 1960 nog 15 personen jonger dan 65 jaar waren per oudere van 65 jaar, dit in 2025 nog slechts drie personen zijn, en in 2040 nog maar twee. Door een gemiddelde levensverwachting van 80 jaar brengt een groot deel van deze periode mensen door met gezondheidsproblemen — gemiddeld 11 jaar. Dit betekent dat zij zorg nodig hebben. In 2025 hebben 2.825 personen binnen deze groep zorg nodig; in 2040 zal dat aantal oplopen tot meer dan 5.200.

Zorg thuis

De meeste zorg voor deze groep vindt momenteel plaats binnen het gezin en thuis. Gezinsleden in hetzelfde huishouden bieden 56,6 procent van de zorg, terwijl familie buiten het huishouden instaat voor 18 procent. Bijna negen procent maakt gebruik van huishoudelijke hulpen uit het buitenland. Ook het Wit-Gele Kruis biedt ondersteuning.

Zorg buiten de woning

De Stichting Algemeen Bejaardenzorg Aruba (SABA), die overheidssubsidie ontvangt, beschikt over in totaal 225 bedden verdeeld over drie gebouwen. De bewoners hoeven geen extra bijdrage te betalen voor de zorg. Daarnaast zijn er 14 particuliere zorginstellingen met samen 16 gebouwen, waar tussen de 2.000 en 3.000 florin per maand wordt gevraagd. Deze particuliere instellingen beschikken over ongeveer 350 bedden.

Helder lichtte toe dat een van de problemen bij thuiszorg is dat meer dan één op de vijf personen van 65 jaar en ouder in eenzaamheid en sociale isolatie leeft. Bijna 80 procent van de personen tussen 20 en 64 jaar werkt, waaronder 75,5 procent van de vrouwen in die leeftijdsgroep. Bijna 36 procent van de 65-plussers is niet op Aruba geboren (voor 2040 wordt verwacht dat dit 50 procent zal zijn). Zij beschikken over een zeer beperkt sociaal netwerk en ontvangen vaak geen volledige AOV-uitkering. Zij hebben beperkte toegang tot vervoer en wonen niet samen met anderen. Bovendien is er een tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel voor thuiszorg.

Wat de zorginstellingen betreft, benadrukte Helder dat de infrastructuur eenvoudigweg onvoldoende is. Er is een tekort aan bedden en de infrastructuur is niet toereikend. Er is een gebrek aan goed opgeleid zorgpersoneel, terwijl particuliere instellingen vaak werken met personeel uit Latijns-Amerikaanse landen dat uitsluitend Spaans spreekt. De erkenning van diploma’s uit de regio vormt een uitdaging, evenals de communicatie met cliënten en medisch personeel. Daarnaast zijn de kosten voor verblijf in een particuliere zorginstelling hoger dan het bedrag dat men ontvangt via de AOV (ouderdomspensioen). Dit wordt problematischer wanneer men bedenkt dat een groot deel van de 65-plussers geen volledig ouderdomspensioen ontvangt.

Kosten van de zorg

De kosten van ouderenzorg tussen 2025 en 2040 zullen, indien het huidige traject wordt voortgezet, sterk stijgen, aldus Helder. In 2025 bedroegen de totale kosten meer dan 100 miljoen florin, inclusief zorg in instellingen en thuiszorg. In 2040 zou dit bedrag oplopen tot bijna 394 miljoen florin.

Indien echter aanpassingen worden doorgevoerd en ouderen langer thuis kunnen blijven wonen, met ondersteuning voor familieleden en mantelzorgers, kunnen de kosten lager uitvallen. In 2025 zou het bedrag dan net onder de 100 miljoen florin liggen. Het grote verschil zal zichtbaar zijn in 2040: een herstructurering van de zorg zou betekenen dat de kosten 47 procent lager kunnen uitvallen (ongeveer 210 miljoen florin) in vergelijking met voortzetting van het huidige traject.

Om die reden richt het huidige beleid van Aruba zich op het stimuleren en ondersteunen van programma’s die participatie bevorderen en ervoor zorgen dat ouderen actief blijven. Daarbij wordt ingezet op ondersteuning van zorg binnen het gezin en in de wijk, op samenwerking en op het versterken van expertise in de thuiszorg. De nadruk ligt erop dat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, terwijl nieuwe kwaliteitseisen worden ingevoerd voor zorginstellingen, inclusief een herstructurering van de zorg via een vergunningenstelsel, zo verklaarde Desiree Helder.

De presentatie kreeg veel aandacht en leidde tot talrijke vragen van parlementariërs uit alle landen van het Koninkrijk. Aruba Vandaag zal volgende editie uitgebreider ingaan op dit onderwerp, inclusief een diepere toelichting van Desiree Helder op de grote uitdaging van een vergrijzende bevolking, die naast een hogere leeftijd ook geconfronteerd wordt met gezondheidsproblemen die mogelijk kunnen worden verminderd door veranderingen in levensstijl ter verbetering van de kwaliteit van leven.

(AFP) – Mientras hombernan arma pa e poderoso narcotraficante Mexicano, Nemesio “El Mencho” Oseguera tabata kima auto y blokea caminda na Mexico den respuesta pa asesinato di nan lider, otronan a sembra caos cu un arma diferente: desinformacion.

Morto di e narco Mexicano mas busca, lider di Cartel Jalisco Nueva Generacion, den un operacion militar diadomingo, a desata un ola di violencia criminal den 20 di 32 estado.

Tambe a desata diseminacion masal di imagen crea pa AI comparti miles di biaha riba rednan social.

E team di fact-checking di AFP na Mexico a analisa un decena di imagen y video falso vincula na e operacion y su consecuencianan cu a keda comparti mas di 38.500 biaha riba rednan social. Un di esnan mas disemina tabata un imagen aereo – traha cu inteligencia artificial – di Puerto Vallarta, e paraiso turistico riba costa Pacifico di estado occidental di Jalisco, mustrando varios edificio na candela.

E hombernan di “El Mencho” si a kima vehiculo y a vandalisa negoshi na e pueblo famoso di resort canto di lama. Pero e daño no tabata di e magnitud cu e potretnan falso tabata mustra.

Magnificando caos

“Uno tabata Cartel di Jalisco, magnificando e caos,” el a splica AFP.

A menasa Escorcia riba rednan social despues cu el a comparti un video unda el a demostra e desinformacion riba plataforma X durante e mainta caotico.

Secretario di Seguridad Mexicano, Omar Garcia Harfuch a bisa cu tin “multiple cuenta” riba rednan social identifica pa su oficina como motornan di desinformacion vincula na e operacion.

“Nos ta bay haci un trabao mas profundo pa haya sa ki relacion nan tin cu e organisacion criminal,” mientras otronan “tabata solamente dedica na desinformacion,” el a bisa den un conferencia di prensa.

Reclutamento

Investigadornan academico tambe a detecta expresion di simpatia pa Oseguera, kende te su asesinato tabata e narco mas busca na Merca, unda gobierno a ofrece un recompensa di 15 miyon dollar a cambio di informacion cu conduci na dje.

“Tabatin un volumen notable y sosteni di publicacion y comentario cu expresion di admiracion, duelo,” y “identificacion aspiracional” cu e capo di droga, segun Valeria Almaguer, sub-director di Seminario tocante Violencia y Paz na Colegio di Mexico.

E grupo aki di investigador, examinando Instagram, TikTok y X, a haya mensahenan cu a lamenta morto di “El Mencho,” compaña pa emoji vincula na CJNG y “narco-corrido,” cantica popular cu ta celebra gruponan criminal.

E simbolonan aki ta coincidi cu hallazgonan di e seminario den un investigacion cu a documenta e existencia di mas cu 100 cuenta riba TikTok dedica na reclutamento y propaganda criminal.

“CJNG ta lidera uso di TikTok como canal di reclutamento y propaganda,” nan a publica den un rapport na april di 2025.

E uso di rednan social pa CJNG pa yena nan rango tambe a keda identifica pa oficina di Secretario di Seguridad. Na maart 2025, despues di descubrimento na Jalisco di un centro di training pa e mafia criminal, e departamento a identifica 39 perfil dedica na recluta hoben, cu TikTok a elimina riba peticion di autoridadnan.

Parlamento di Aruba e siman aki a aproba unanimamente legislacion cu ta reforsa castigo pa hit-and-run y comportamento iresponsable riba caminda – un movida cu ta yega despues di añas di preocupacion tocante fatalidadnan den trafico y un cultura persistente di core bao influencia na Aruba.

E amiendanan nobo na e ley Landsverordening Wegverkeer ta duplica e sentencia maximo di prison pa ofensanan serio den trafico di cuatro pa ocho aña. Tambe ta introduci un definicion legal cla di coremento iresponsable, eliminando ambiguedad cu criticonan ta bisa a permiti esnan cu comete e ofensa pa evadi consecuencianan proporcional.

E aprobacion den parlamento a ricibi reaccion tanto di coalicion como di oposicion, cu parlamentarionan ofreciendo opinionnan diferente tocante kico e momento ta nifica.

Pa AVP, parlamentario John Hart, presidente di Comite di Husticia, e aprobacion unanime tabata un señal positivo – pero tambe un ocasion pa auto-reflexion. Hart a nota cu e iniciativa legislativo tras di e ley nobo ta bay back na aña 2019, loke ta lanta un pregunta incomodo: pakico a dura casi ocho aña pa bira ley?

“Hit & run no ta un problema di awe,” Hart a bisa den un comunicado di prensa. “Ta un fenomeno cu a bin crece aña tras aña. E pregunta legitimo ta: dicon e ley aki a tarda casi ocho aña prome cu a aproba?”

El a resalta cu su comentarionan no ta destina pa punta dede, sino pa saca les institucional. El a haci un yamado pa Parlamento ta mas critico cu su mes y sigura cu legislacion importante no ta keda para pa añas mientras problemanan social ta escala.

Hart tambe a punta riba preocupacionnan mas amplio tocante seguridad riba caminda cu e ley nobo no ta atende completamente: e prevalencia di un actitud cultural cu ta mira dal un drink of dos prome cu core como aceptable; e aumento den cantidad di vehiculo right-hand drive riba caminda cu no ta destina pa nan; y e capacidad pa aplicacion di ley. El a cita Raad van Advies den cuestiona si castigo mas pisa lo tin impacto real sin inversion corespondiente den polis y mecanismonan di cumplimento.

Un victoria cu MEP ta tuma pa su mes

Parlamentario di oposicion, Endy Croes a asumi un tono mas skerpi, presentando e legislacion como un triunfo pa MEP y un critica contra e record di gobierno lider pa AVP den seguridad publico. Croes a elogia su coleganan di MEP, Edgard Vrolijk y Rocco Tjon pa impulsa e iniciativa, yamando e ley “un ley cu ta bin di curason di MEP pa proteha famianan Arubiano.”

Croes a cita estadistica oficial di polis di fin di aña 2025: accidente di trafico resultando den herido a aumenta di 463 na 2024 pa 625 na 2025 – un aumento di 35 porciento. El a argumenta cu e cifranan ta demostra cu e gobierno actual a faya di mantene orden riba caminda, y cu impunidad a bira e norma pa esnan cu el a yama “intocablenan” den gobierno. “”Danki na e esfuerso di Vrolijk y Tjon, e tempo di ‘get away with murder’ a caba pa e amiguitonan di AVP,” el a bisa den un comunicado di prensa.

Un crisis di hopi tempo

E debate politico ta refleha un problema genuino y empeorando di seguridad publico. Aruba a perde mas di 50 persona den accidente di trafico entre 2021 y 2025, cu core bao influencia y hit-and-run consistentemente den datonan oficial y reportahe den notica durante e periodo.

E problema a yega un punto maximo na januari ultimo, na momento cu un pareha – Josely Paulina Vasquez Conzalez y Carlos David Vialez Valerio, ambos ciudadano Dominicano – a keda alcansa pa un auto y mata riba L.G. Smith Boulevard pa un chauffeur cu a bandona e sitio. E incidente, cual un testigo a describi di a mira for di cerca, a genera indignacion amplio y un campaña di famia di e victimanan exigiendo husticia.

Miembronan di comunidad respondiendo na e tragedia a expresa frustracion cu a acumula pa añas: cu castigo pa core bao influencia y hit-and-run ta demasiado leve, y cu condena hopi biaha ta resulta den poco consecuencia, y un cultura di impunidad ta persisti riba camindanan di Aruba. E cambio di ley ta e respuesta di Parlamento pa e frustracionnan aki. Si aplicacion lo bin tambe, ta e pregunta cu ainda no tin contesta.

Minister di Husticia, Integracion, Transporte Publico y Energia, mr. drs. Arthur Dowers (AVP), a haci un bishita na e facilidadnan di Guarda Nos Costa na FOL y Dakota. E bishita aki ta parti di e esfuerso continuo pa mehora y modernisa e facilidadnan di detencion di personanan indocumenta cu ta pendiente nan deportacion.

Despues di su bishita na Inmigracion na aeropuerto, Minister Dowers a bay na FOL, cu ta ubica banda di Brandweer Airport, pa constata personalmente e resultado di e trabaonan di renobacion cu a tuma luga despues cu e edificio a deteriora, segun un comunicado di gobierno, pa falta di vision y inversion durante e ultimo gobernacion.

Apenas algun luna atras, e propio Minister Dowers a haci un bishita di sorpresa na e facilidad y a mira cu e proceso di renobacion tabata canando. Awe, e celnan di detencion ta practicamente cla pa bay den uzo. Parti di e personal di Guarda Nos Costa, cu tabata traha na e centro di detencion na Dakota, ya a muda pa FOL y ta drechando e oficinanan pa asina dentro di poco nan por ta 100% operacional for di e localidad nobo.

E modernisacion aki no ta solamente infrastructural, pero tambe institucional. Ta di sumo importancia cu e facilidadnan di detencion ta cumpli cu e normanan internacional di derecho humano, mas ainda den caso di famianan cu tin yiu cu ta pendiente deportacion. Condicionnan digno, espacio adecua, ventilacion, higiena y separacion apropia ta parti esencial di un sistema responsabel y humano.

Mientrastanto, trabaonan di preparacion ta andando na Centro di Detencion na Dakota, pa haci uzo di e facilidad aki pa detene adictonan ambulante cu ta cay den man di husticia. Aki, bao supervision di profesionalnan den e ramo di maneho di adiccion, e adictonan den detencion lo ricibi tratamento y guia, cu e meta pa alivia e problema di abuso di substancia cu ta bayendo for di control pa basta aña caba y cu mester atencion urgente.

Minister Dowers a keda satisfecho pa mira e progreso concreto na e facilidadnan aki y e entusiasmo di e personal di Guarda Nos Costa pa haya un facilidad completamente renoba, cu ta responde na e exigencianan actual di siguridad, humanidad y profesionalismo.

E bishitanan aki ta confirma e compromiso di e minister pa fortalece e infrastructura di control y detencion den nos pais, cu balor pa dignidad humano, responsabilidad y cumplimento cu normanan internacional.