
about 23 hours ago
Ministerio di Finanzas, Asunto Economico y Sector Primario ta informa cu prolongacion di e reduccion temporal di accijns riba gasolin y diesel ta parti di e maneho economico manera palabra den Programa di Gobernacion AVP-Futuro 2025- 2028 pagina 36. Como instrumento fiscal, e “Landsverordening accijns op minerale oliën” ta determina entre otro e accijns riba

Ministerio di Finanzas, Asunto Economico y Sector Primario ta informa cu prolongacion di e reduccion temporal di accijns riba gasolin y diesel ta parti di e maneho economico manera palabra den Programa di Gobernacion AVP-Futuro 2025- 2028 pagina 36. Como instrumento fiscal, e “Landsverordening accijns op minerale oliën” ta determina entre otro e accijns riba e cantidad di hectoliters di gasolin y diesel importa. Entrada na accijns ta drenta caha di gobierno.
Manera palabra den Programa di Gobernacion AVP-FUTURO 2025- 2028 punto di salida ta cumpli cu normanan manera hancra den ley di supervision financiero pero cu uzo di presupuesto di Pais Aruba como instrumento strategico pa crea espacio financiero pa mehora poder di compra.
Pa 2025 gobierno mientras a premira un suma di 68 miyon florin na entrada di accijns, a ricibi segun e vierde uitvoeringsrapportage 2025 un total di 73 miyon florin. E suma aki ta inclui e reduccion di accijns cu 10 cen pa liter di gasolin y diesel entrante 1 di mei 2025.
Inicio di e guera na Medio- Oriente riba 26 di februari 2026 a conduci na un subida drastico di prijs internacional di petroleo y productonan petrolero. Segun cifranan publico di Oficina Central di Estadistica (CBS) e prijs averahe di petroleo a subi di 65 dollar pa bari den februari 2026 pa 90 dollar pa bari den maart 2026. Esaki ta igual na un subida di 40 porciento. Pa luna di april e subida di e prijs di petroleo a continua. Prijs averahe di petroleo a subi di 90 dollar den maart 2026 pa 100 dollar den april. Un subida di 11 porciento.
Continuacion di e guera na Medio- Oriente a sigui impacta e prijs averahe di petroleo den luna di mei 2026. Cifra publica di US Energy Infromation Administration ta mustra un prijs averahe di 102 dollar, cu ta igual na un subida di 2 porciento compara cu e luna di april 2026.
E impacto di guera riba prijs di petroleo a conduci tambe na subida di prijs di gasolin y diesel. Sin intervencion di gobierno calculacion di Departamento di Asunto Economico, Comercio y Industria ta mustra cu prijs pa liter di gasolin lo mester a bira Afl. 2,73 florin den april, Afl. 2,90 den mei 2026 y Afl. 3 ,12 den juni 2026. Prijs di diesel pa liter lo mester a bira Afl. 2,85 florin den april, Afl. 2,95 den mei 2026 y Afl. 2,98 den juni 2026.
E “Landsverordening accijns op minerale oliën” ta e instrumento di maneho pa mitiga e subida internacional di gasolin y diesel. DEACI ta e departamento responsabel pa calcula e prijs di gasolin y diesel. Accijns ta forma un componente clave den e structura di esaki. Desde 1 di mei 2025 Gabinete AVP-FUTURO a baha e accijns riba gasolin di 70,4 cen pa 60,4 cen pa liter, y a baha e accijns riba diesel di 44.2 pa 33.2 cen pa liter.
Mirando cu e prijs di gasolin lo a subi di Afl.2, 23 den maart pa Afl. 2, 73 den april 2026, y prijs di diesel lo a subi di Afl.2, 01 den maart pa Afl. 2, 85 den april 2026, Ministerio di Finanzas, Asunto Economico y Sector Primario a haci e trabaonan preparatorio necesario pa, Conseho di Minister di Gabinete AVP-FUTURO por tuma un decision responsabel y prudente pa absorba parcialmente e subida di +40 cen pa liter di gasolin y +74 cen pa liter di diesel den luna di april 2026.
Pa premira e posibel impacto di extra reduccion di accijns, ta importante e impacto di e extra reduccion pa hogarnan na Aruba y cuanto e perdida di entrada lo ta pa gobierno.
Cifranan di e cantidad di auto di pasahero ta subraya e importancia di auto como e medio di transporte mas uza den e bida diario di hogarnan na Aruba. E cantidad di auto di pasahero pa mil habitante a subi di 437 den 2015 pa 737 segun cifranan publica pa Centraal Bureau voor de Statistiek. Resultado di un encuesta di bienestar financiero di hogar (Financial Well- being of Households 2021) di Banco Central di Aruba ta duna como indicacion cu un hogar na gasta como averahe Afl. 237 pa luna na gasolin. E subida di prijs di gasolin di Afl. 2,23 den maart pa Afl. 2,73 den april 2026 ta indica cu un hogar lo por cumpra menos liter di gasolin, di 106 liter pa 87 liter di gasolin.
Informacion riba e cantidad di hectaliters di Departamento di Aduana, ta mustra pa un extra reduccion di accijns lo costa aproximadamente 2,5 miyon pa luna. Extra reduccion di accijns riba gasolin y diesel den e lunanan di april, mei, y juni ta nifica lo siguiente.
Den luna di april consumidornan lo paga pa liter di gasolin Afl.2, 48 en bes di Afl. 2,73 Pa liter di diesel lo paga Afl. 2,47 en bes di Afl. 2,85 pa liter.
Den luna di mei consumidornan lo paga pa liter di gasolin Afl.2, 65 en bes di Afl. 2,90. Pa liter di diesel lo paga Afl. 2,57 en bes di Afl. 2,95 pa liter.
Den luna di juni, consumidornan lo paga pa liter di gasolin Afl.2, 88 en bes di Afl. 3,12. Pa liter di diesel lo paga Afl. 2,57 en bes di Afl. 2,92 pa liter.
Pa facilita e extra reduccion di accijns riba gasolin y diesel, Gabinete AVP-FUTURO den un esfuerzo colectivo y cu e compromiso pa proteha e poder di compra, a crea un fondo di emergencia di 29 miyon florin pa mitiga e impacto di guera na Medio Oriente riba Aruba su economia.
E desaroyo di e prijs di gasolin y diesel di april pa juni ta mustra e impacto di e uzo di e “Landsverordening accijns op minerale oliën” como instrumento fiscal pa yuda mitiga e impacto di e subida drastico di prijs di gasolin y diesel riba e poder di compra na Aruba. Esaki ta subraya e uzo di e presupuesto di Pais Aruba na beneficio di hogarnan. Tur usuario di auto ta paga parcialmente menos na gasolin y diesel.
Minister Geoffrey Wever ta subraya e importancia di uzo di e “Landsverordening accijns op minerale oliën” como instrumento di maneho pa subsidia subidanan drastico di prijsnan internacional riba prijs di gasolin y diesel na Aruba. Ta importante banda di keda cumpli cu e normanan presupuestario manera hancra den ley tambe proteha Aruba su economia di e impacto directo di prijsnan halto internacional riba e poder di compra di nos consumidornan. Esaki ta den liña cu Programa di Gobernacion AVP-FUTURO 2025- 2028 den cual e poder di compra ta prioridad di maneho, segun minister Geoffrey Wever.

about 23 hours ago
Den e actual debate cu nos autonomia financiero como e tema candente, tin tendencia di pone enfasis solamente riba e aspecto di derecho autonomo na peligro. Loke no ta haya atencion ta e aspectonan di deber, di obligacion, cu ta e otro cara di e mesun autonomia. Y esaki no ta conta solamente pa e

Den e actual debate cu nos autonomia financiero como e tema candente, tin tendencia di pone enfasis solamente riba e aspecto di derecho autonomo na peligro. Loke no ta haya atencion ta e aspectonan di deber, di obligacion, cu ta e otro cara di e mesun autonomia.
Y esaki no ta conta solamente pa e asunto financiero mes, pa varios otro cos cu nos mes, dentro di e autonomia, mester regla y hacie bon ademas. Nos libertad den actua ta limita, pasobra no ta posible simplemente haci algo segun nos ta haya ta bon, pero hopi biaha nos ta mara na regla cu tampoco ta bin di Den Haag, sino di regla di Union Europeo o di tratado internacional. Un bon ehemplo ta maneho di husticia, cu tin varios elemento someti na e tipo di regla aki y cu tin consecuencia pa nos. Tambe husticia ta un bon ehemplo pa ilustra cu riba varios tereno di husticia no ta posible actua riba nos mes. Por ehemplo, pa motibo obvio e parti di hurisdiccion ta integra den e sistema di administracion di hurisdiccion cu ta cubri henter Reino. Esaki tin sentido, for di e punto di vista di garantiza husticia igual pa tur ciudadano Hulandes y otro residente di otro nacionalidad cu ta someti na proceso hudicial dentro di Reino. Tabatin un tempo cu e integracion aki no tabata asina avanza, cu multiple problema administrativo cu no tabata haya atencion debido di gobierno(nan). Tambe e institucion Ministerio Publico na varios ocasion tabata mustra debilidad, cu tabata resulta den cierto ‘maneho suave’ di por ehemplo corupcion na nivel halto. Ta intervencion Hulandes a pone un fin na esaki na 2013, despues di cual nos a haya e serie increible di tanto ministro y ex-ministro treci dilanti huez. Y ta ken ta kere cu den e periodo anterior no tabatin corupcion na e mesun nivel y escala?
E colaboracion riba tereno di investigacion y persecucion di criminalidad tambe a haya un componente fuerte di participacion conhunto, cu presencia di aparato hudicial Hulandes na Aruba. Esaki a resulta clave den casi tur e casonan grandi di corupcion menciona, pero tambe den combati organizacion criminal riba tereno di narcotrafico y labamento di placa. Den pasado reciente tabatin problema cu un ministro di husticia di e tempo ey cu no tabata di acuerdo cu e cooperacion dentro di RST (Recherche Samenwerkings Team) tabata requeri cu e equipo mester por a opera sin mester duna cuenta detaya na e mandatario di loke nan ta investigando. Si e ministro tabata mira aki un forma di ‘autonomia perdi’, esey no ta e caso. Trabao di sensitividad asina grandi mester di confidencialidad absoluto y e otro teritorionan den Caribe a comprende esey bon cla y a firma di biaha. Ta na Aruba so tabatin un ministro tabata sapatea sin cu e tin razon. Ademas, ta importante señala cu den e fase inicial di investigacion hudicial tin contacto – confidencial – cu varios autoridad gubernamental cu mester duna nan cooperacion den e busqueda di informacion, y mantene secreto pa no torpedea e investigacion. Nos sa sigur cu tin hopi funcionarioo publico cu den ehercicio di nan trabao ta cumpli cu e tarea aki y por ta orguyoso di haci esey di un manera integro, aportando na e trabao autonomo como pais. Esey tambe ta parti di nos papel leal den e cooperacion hudicial cu ta mas grandi cu nos isla; esey ta e realidad cu semper lo t’ey.
A keda sin embargo otro tereno unda nos mes mester a actua, dentro di nos autonomia, y no a haci esey bon. Esey ta por ehemplo e caso di e infrastructura di encarcelamento di persona cu haya nan mes den problema cu husticia. Esaki tin un historia largo. Te den añanan 70 e unico facilidad pa tene preso tabata e prison na Dakota, cu tabata solamente pa persona den detencion preventivo o cu castigo di poco duracion. E demas presonan tabata interna na Corsou. Esey a keda resolvi cu construccion di KIA, pa cual actualmente tin planifica un edificio nobo, y poco hende lo cuestiona e necesidad ey, y ta nos mester paga.
Pero a keda e facilidad pa detencion di preso cu problema psiquiatrico y tambe a bin dilanti e tema di trato humano di preso cu condena na bida largo. Den e caso di e facilidad pa pacient psiquiatrico den custodia hudicial, nos mester percura pa nos tin esey; por papia largo y hopi, pero nos mester cumpli, sea den coordinacion cu e otro islanan, sea di nos propio iniciativa y fondo. Esaki lo yuda tambe den caso di persona cu tal trastorno mental cu mester separa nan (casi) permanente di comunidad mientras ta trata e trastorno. Hulanda conoce e sistema di Tbs (Ter beschikkingstelling) cu den cierto caso por resulta tambe den permanencia di bida largo, aunke e castigo di prison no tabata di bida largo.
Banda di tur esaki actualmente tin otro problema pa nos resolve, y no Hulanda. Esey ta e falta di empleado adecua na seccion di Recherche. Esaki a resulta den un accion publico di personal di e servicio, algo excepcional cu ta indica gravedad di e caso. Esaki ta parce nos parti di un problema cronico, di scarsedad di persona adecua pa tarea policial y otro area di servicio publico, cu ta consecuencia di e desaroyo demografico di ultimo decadanan, cu ta laga un grupo cada vez mas chikito di aspirante cu por contrata. Pakico nunca nos ta tende nos politiconan papia di e asunto aki, tambe atrobe ‘obligacion’, y no di ‘derecho’ cu kier reclama?

about 23 hours ago
Economia di Aruba lo sigui mustra crecemento den e añanan binidero, aunke riba termino cortico e ritmo di crecemento lo baha debi na tensionnan geopolitico internacional, prijs halto di petroleo y retraso den varios proyecto grandi di inversion. Esaki ta sali na cla den e Economic Outlook 2025–2027 publica recientemente pa Departamento di Asuntonan Economico,

Economia di Aruba lo sigui mustra crecemento den e añanan binidero, aunke riba termino cortico e ritmo di crecemento lo baha debi na tensionnan geopolitico internacional, prijs halto di petroleo y retraso den varios proyecto grandi di inversion. Esaki ta sali na cla den e Economic Outlook 2025–2027 publica recientemente pa Departamento di Asuntonan Economico, Comercio y Industria (DEACI).
Segun e rapport, e Producto Interno Bruto (GDP) nominal di Aruba ta proyecta pa crece cu 6.4% den 2025. Pa 2026, e crecemento ta proyecta na 1.3%, prome cu subi atrobe na 4.1% den 2027. Si e proyeccionnan actual ser alcansa, e balor total di economia Arubiano lo alcansa cerca di Afl. 8.1 biyon den 2026 y subi pa Afl. 8.4 biyon den 2027.
DEACI ta señala cu e perspectiva economico ta keda depende di diferente factor internacional cu no ta completamente bao di control di Aruba. Entre e riesgonan principal menciona den e rapport ta e conflicto den Medio Oriente, cambionan den politica comercial mundial y fluctuacion den prijs di petroleo. Na mesun momento, e departamento ta reconoce cu turismo por resulta mas fuerte cu ta proyecta actualmente, loke por duna un impulso adicional na economia local.
E cifra pa 2025 a ser revisa cu un aumento compara cu e proyeccion anterior. Segun DEACI, e resultado mas positivo ta relaciona principalmente cu sector turistico cu a supera expectativanan y un aumento den gasto di consumidornan local. Sinembargo, pa 2026 e pronostico a ser ahusta cu un reduccion debi na retrasonan den proyecto di construccion y inversion, como tambe e efecto di prijs mas halto di importacion.
Turismo ta keda e motor principal di economia Arubiano. E rapport ta calcula cu durante 2025 Aruba a ricibi aproximadamente 1.5 miyon bishitante stay-over, representando un crecemento di mas cu 6%. Pa 2026, e cantidad di bishitante ta proyecta pa crece cu otro 4.8%, mientras cu pa 2027 e crecemento ta calcula na 2%.
Turismo crucero tambe a sigui desaroya positivamente durante 2025. Aunke e expectativa pa e añanan binidero ta mas conservador, ta proyecta cu e sector lo mantene stabilidad. Autoridadnan ta indica cu incertidumbre den mercado mundial di crucero ta haci cu pronosticonan mester keda prudente.
Gastonan di turista, cu ta forma un componente importante di exportacion di servicio, ta proyecta pa aumenta cu 7.1% den 2025. Pa 2026 y 2027 e crecemento ta proyecta na 4.9% y 2% respectivamente. Segun DEACI, e posicion geografico di Aruba, su clima y reputacion manera un destinacion sigur ta keda factor importante pa atrae bishitantenan.
Datonan inicial di 2026 ta indica cu e sector turistico por hasta supera e proyeccionnan actual. Mercado Argentino, por ehempel, a registra un crecemento extraordinario di mas cu 180% durante e prome lunanan di aña. Mercado Mericano, cu ta e mercado mas importante pa Aruba, tambe a sigui crece. DEACI ta considera cu si e tendencia aki continua, e resultado final di turismo por ta mas fuerte cu e escenario basico actual.
Un cambio importante cu e rapport ta subraya ta e crecemento continuo di acomodacion alternativo. Durante e prome trimester di 2026, cerca di 43% di tur e anochinan cu turista a keda na Aruba tabata den apartamento, villa, Airbnb y otro tipo di acomodacion alternativo. Esaki ta supera participacion di timeshare, hotel tradicional y resortnan all-inclusive.
Na banda di consumo local, e rapport ta mustra un panorama positivo. Consumo priva a ser revisa y aumenta na 9% pa 2025. E aumento aki ta resultado di mas empleo, reduccion den impuesto y varios medida gubernamental cu a aumenta ingreso disponible di ciudadanonan.
Segun informacion cita den e rapport, mas cu 3.000 trabao nobo a ser crea durante e periodo reciente. E crecemento den empleo, combina cu ahustenan fiscal, a fortalece capacidad di gasto di hopi famia Arubiano.
Gobierno tambe a introduci diferente medida pa reforsa poder di compra. Entre nan tin e aumento den beneficio pa pensionadonan, cambio den sistema di impuesto y reduccion di cierto carga relaciona cu seguro medico. E efecto combina di e medidanan aki ta proyecta pa sigui sostene consumo durante e periodo di pronostico.
Mientras consumo ta keda fuerte, inversion priva ta enfrenta algun dificultad riba termino cortico. E rapport ta proyecta un bahada di 2.8% den inversion priva durante 2025, sigui pa otro reduccion di 8.1% den 2026. E motibo principal ta retraso den diferente proyecto grandi, specialmente den sector turistico.
No obstante, DEACI ta anticipa un recuperacion fuerte den 2027. Na momento cu proyecto atrasa cuminsa materialisa, inversion priva ta proyecta di crece cu 15.8%. Sectornan relaciona cu infrastructura turistico, energia renovable y tecnologia di informacion ta ser considera e catalisador principal di inversion den futuro.
Comercio exterior tambe ta mustra señalnan positivo. Exportacion di mercancia y servicio tabata proyecta pa crece cu 6.5% den 2025, sigui cu 4.6% den 2026 y 2.1% den 2027. Importacionnan ta proyecta pa aumenta cu 6.6% den 2025 y mantene crecemento modera den e añanan despues.
Sinembargo, e conflicto den Medio Oriente ta sigui crea presion riba prijsnan mundial di energia. Aruba, como un economia cu ta depende hopi di importacion, ta sinti e efecto di aumento den costo di combustible y transporte. E factor aki ta un di e motibonan principal pakico crecemento economico pa 2026 ta mas modera cu anteriormente anticipa.
Inflacion, cu a baha na solamente 0.1% den 2025, ta proyecta pa subi na 3% den 2026. E aumento ta principalmente relaciona cu prijsnan internacional di petroleo. DEACI ta calcula cu inflacion lo baha atrobe na 2% den 2027 ora presion riba mercado di energia baha.
Pa limita impacto riba consumidor, gobierno di Aruba a implementa ahustenan temporal den accijns riba combustible. Ademas, e compania di energia local a cubri gran parti di su necesidad di fuel oil pa 2026, reduciendo e posibilidad di aumento significativo den tarifa di awa y coriente na corto plaso.
Apart di e scenario basico, DEACI a analisa diferente scenario alternativo. Den un scenario unda conflicto internacional ta dura mas largo cu ta spera, crecemento economico pa 2026 lo baha na 0.8%, mientras inflacion lo subi te 5.1%. Den e caso aki, Aruba lo paga mas pa importacion, specialmente combustible.
Un di dos scenario a analisa e impacto potencial di un shock fuerte den turismo. Den e caso hipotetico di un atentado terorista na Merca cu lo afecta demanda pa biahe, economia Arubiano por cay cu 2.9% den 2026. DEACI ta enfatisa cu e scenario aki ta solamente un ehercicio tecnico y no ta basa riba informacion cu ta indica cu algo asina ta probabel.
Di otro banda, un scenario optimista ta mustra cu si turismo crece mas rapido cu loke ta proyecta actualmente, crecemento economico por alcansa 1.9% den 2026. E scenario aki lo beneficia exportacion, consumo y diferente actividad economico den henter comunidad.
Ora di corigi e cifranan pa inflacion, e panorama ta un poco diferente. GDP real tabata proyecta pa crece cu 1.4% den 2025, pero baha cu 1.6% den 2026 debi na prijsnan mas halto. Pa 2027, crecemento real ta proyecta pa recupera na 1.9%.
E rapport tambe ta pone e desaroyo actual den contexto historico. Desde introduccion di Status Aparte na 1986, economia Arubiano a crece di aproximadamente Afl. 726 miyon te mas cu Afl. 8.4 biyon proyecta pa 2027. Durante e periodo aki, turismo a evoluciona di un sector importante te na e pilar economico principal di e isla.
DEACI ta conclui cu a pesar di e resultado positivo, Aruba ta enfrenta preguntanan importante tocante sostenibilidad. Crecemento continuo den cantidad di turista ta aumenta presion riba trafico, infrastructura, vivienda, utilidad y recursonan natural. Segun e rapport, mantene un balansa entre crecemento economico y calidad di bida lo ta un di e retonan mas importante pa Aruba den e decada binidero. Sostenibilidad lo ta e clave pa progreso y desaroyo economico di Aruba.

about 23 hours ago
Fraccion di MEP den Parlamento a entrega oficialmente un peticion na presidente di Parlamento pa convoca un reunion publico pa trata e anuncio recien di prome minister Mike Eman cu e lo bandona su cargo como prome minister entrante 1 di januari 2027 y lo traspasa liderazgo di partido AVP na un generacion nobo durante

Fraccion di MEP den Parlamento a entrega oficialmente un peticion na presidente di Parlamento pa convoca un reunion publico pa trata e anuncio recien di prome minister Mike Eman cu e lo bandona su cargo como prome minister entrante 1 di januari 2027 y lo traspasa liderazgo di partido AVP na un generacion nobo durante e Congreso di Liderazgo di partido na september 2026.
E peticion di MEP, fecha 16 di juni 2026 y dirigi na presidente di Parlamento, Marlon Sneek, y firma pa tur miembro di e fraccion argumenta cu e decision di Eman tin implicacionnan importante pa futuro politico y administrativo di Aruba y, pa e motibo ey, mester ser discuti den un reunion publico di Parlamento.
E peticion ta sigui un anuncio publico di gran importancia cu Eman a haci durante un reunion na Cas di Partido AVP, caminda sostenedornan di e partido tabata presente. Durante e reunion, e prome minister Eman a comunica dos decision cu e mes a describi como historico y importante tanto pa e partido como pa e pais. El a anuncia cu e lo traspasa liderazgo di AVP durante Congreso di Liderazgo na september 2026, despues di lidera e partido pa aproximadamente 25 aña, y cu despues e lo termina su funcion como prome minister di Aruba na comienso di 2027.
E anuncio ta marca e fin di un capitulo importante den politica Arubano. Eman a ocupa e cargo di prome minister durante tres diferente periodo di gobernacion y ta ser considera un di e figuranan politico mas influyente desde Status Aparte. Durante su trayectoria politico, el a registra resultado electoral notable y a guia AVP den varios victoria electoral.
Den su carta, fraccion di MEP ta expresa cu e declaracion di e prome minister ta hisa preguntanan fundamental tocante continuidad di gobernacion y stabilidad politico. Segun e fraccion, Aruba ta enfrenta actualmente varios proceso importante di formulacion di politica y tumamento di decision, incluyendo discusionnan relaciona cu HOFA y otro asunto nacional cu ta rekeri liderazgo consistente y continuo.
MEP ta argumenta cu pueblo tin derecho di haya claridad tocante con e transicion lo ser maneha y con gobierno ta planea garantisa continuidad durante e periodo prome cu prome minister Eman retira.
Segun e peticion, e fraccion parlamentario kier haya splicacion directo di e mandatario tocante varios aspecto di e proceso. Entre e puntonan menciona tin e procedemento constitucional y politico cu lo sigui pa presenta y nombra un sucesor, manera cu respaldo politico den Parlamento lo ser determina y e kalender cu lo guia e transferencia di poder.
Ademas, fraccion di MEP kier sa cual criterio lo ser usa pa garantisa un transicion ordena y evita cualkier discrepancia administrativo. E fraccion tambe ta pidi informacion tocante e posible impacto cu e anuncio por tin riba e coalicion di gobierno actual y riba e ehecucion di e acuerdo di gobernacion cu a ser estableci despues di e ultimo eleccion.
Otro punto menciona den e carta ta e medidanan cu lo ser tuma pa mantene stabilidad administrativo durante e periodo di transicion. Fraccion di MEP tambe kier claridad tocante con e cambio di liderasgo por afecta negociacionnan cu ta andando, proceso strategico di politica y compromisonan internacional di Aruba.
Den e documento, MEP ta enfatisa cu e cargo di prome minister ta un funcion cu ta ser eherci na nomber di henter pueblo Arubano y cu un anuncio di e magnitud aki ta exigi transparencia total y responsabilidad democratico dilanti di Parlamento.
“E Minister-President ta eherce su cargo na nomber di henter pueblo Arubano. Un anuncio di e magnitud aki, pa e motibo ey, ta exigi transparencia completo y responsabilidad democratico dilanti di Parlamento,” e fraccion a indica den su peticion.
Pa e motibo ey, e fraccion parlamentario a solicita cu e reunion publico ser programa mas pronto posible.
Mientras cu oposicion ta busca contesta riba e proceso di transicion, prome minister Eman a usa su discurso pa enfoca principalmente riba e metanan cu e gobierno ta desea di completa durante e ultimo lunanan di su mandato.
E mandatario a indica cu e siguiente seis luna lo ta dedica na impulsa varios iniciativa social y economico destina pa yuda e gruponan mas vulnerabel den comunidad. Entre e medidanan menciona tabatin e aumentonan recien pa pensionadonan, adaptacion den programa di asistencia social y implementacion di apoyo den area di remedi.
Prome minister Eman tambe a referi na e decision di gobierno pa aumenta e reparatietoeslag pa trahadornan cu ta gana menos cu Afl. 2.500 pa luna, un medida cu tin como meta brinda alivio memey di e aumento di costo di bida.
Otro obhetivo menciona durante su discurso ta yega na un acuerdo cu partnernan social pa gradualmente conecta salario minimo cu e “bestaansminimum” oficialmente calcula. Segun e prome minister, actualmente salario minimo ta aproximadamente Afl. 500 bao di e nivel considera necesario pa cubri e gastonan di bida basico. E proposicion cu ta ser discuti ta contempla cu den tres aña salario minimo lo yega na e nivel di bestaansminimum.
Prome minister Eman a describi e meta aki como un compromiso social importante, indicando cu ningun trahador cu salario minimo mester enfrenta un deficit structural mientras ta lucha pa mantene un nivel di bida digno.
Na mesun momento el a expresa speransa cu e legislacion destina pa brinda apoyo financiero na famianan cu muchanan cu necesidad special lo avansa den e proceso legislativo. E propuesta a ser manda recientemente pa evaluacion na Raad van Advies y ta forma parti di un esfuerso mas amplio pa fortalece proteccion social.
Entre otro iniciativa menciona durante e discurso tabatin un aumento den asistencia pa personanan cu limitacion fisico, inversion den infrastructura educativo, desaroyo di e Multifunctional Accommodation Facility (MFA) na San Nicolas y proyectonan di renobacion na Beatrixschool y Julianaschool.
Durante su presentacion, Eman a señala su retiro como parti di un proceso planifica di renobacion di liderazgo y no como un retiro completo for di bida publico. El a argumenta cu liderazgo responsable ta implica prepara futuro generacionnan pa asumi responsabilidad y garantisa cu organisacionnan politico ta mas fuerte cu cualkier individuo.
Prome minister Eman a indica cu liderazgo no ta consisti solamente di sirbi y construi, sino tambe di prepara e siguiente generacion pa tuma responsabilidad den futuro. Den e contexto ey, e Congreso di Liderazgo na september y e transicion di e cargo di prome minister na januari ta ser presenta manera componentenan di un proceso mas amplio di cambio generacional den AVP.
E lider politico tambe a tuma un momento pa expresa gratitud na miembronan di partido, boluntario, dirigente, representantenan electo, ministernan, famia y pueblo di Aruba pa e apoyo cu el a ricibi durante su trayectoria politico. El a describi e oportunidad di sirbi Aruba durante periodonan di reto y desaroyo manera un privilegio extraordinario.
Na mesun momento, el a enfatisa cu su decision di laga su cargonan oficial no mester ser interpreta como un despedida di su compromiso cu e idealnan cu a guia su carera politico.
Segun Eman, su dedicacion na Aruba, na AVP y na bienestar di e pais lo continua despues di 1 di januari 2027, aunke sin ocupa un posicion formal den gobierno ni den liderazgo di partido.
E anuncio a genera reaccion den diferente sector politico. Pa simpatisantenan, e decision ta representa un proceso cuidadosamente planifica pa garantisa continuidad y stabilidad a largo plaso dentro di AVP. Pa partidonan di oposicion, incluyendo MEP, e anuncio ta trece preguntanan importante tocante gobernacion, dinamica di coalicion y e implementacion practico di un cambio di liderazgo na e nivel halto di gobierno.
Mientras Aruba ta avansa den e di dos mitar di 2026, atencion politico probablemente lo enfoca cada bes mas riba e dos aspecto principal di e transicion: e eleccion di un lider nobo pa AVP durante e Congreso di Liderazgo na september y e proceso pa nombra un sucesor como prome minister di Aruba prome cu Eman bandona e cargo dia 1 di januari 2027.
Te e momento ey, e debate nacional tocante continuidad, sucesion y stabilidad gubernamental probablemente lo sigui ocupa un posicion central den discusion politico di Aruba.

about 23 hours ago
Un debate nacional cada bes mas intenso tocante e futuro di tour cu ATV y UTV na Aruba ta halando atencion di gruponan ambientalista, operador di tour, legislador y residente, mientras pregunta ta keda bin dilanti tocante con nos isla mester balansa conservacion di naturalesa cu actividad economico. E discusion a haya atencion renoba despues

Un debate nacional cada bes mas intenso tocante e futuro di tour cu ATV y UTV na Aruba ta halando atencion di gruponan ambientalista, operador di tour, legislador y residente, mientras pregunta ta keda bin dilanti tocante con nos isla mester balansa conservacion di naturalesa cu actividad economico.
E discusion a haya atencion renoba despues cu un medio local a resalta provisionnan den e Plan Nacional di Accion y Strategia pa Biodiversidad (NBSAP) 2024-2030, un documento di politica aproba pa gobierno cu ta inclui un vision a largo plaso, pa elimina gradualmente actividad di ATV y UTV riba e isla pa 2030.
Mientras cu organisacionnan ambiental a elogia medidanan mas fuerte di proteccion pa areanan natural sensitivo, operadornan den industria di turismo off-road ta adverti cu elimina e sector por tin consecuencia significante pa empleo, inversion, y producto turistico di Aruba.
E asunto a bira cada bes mas visible den simannan recien, particularmente despues di ceramento di varios ruta tradicional di off-road na costa nort di Aruba y reportahenan di reunion entre gobierno y representantenan di e industria.
Plan di accion
Lenguahe den e plan ta explicito.
Segun e documento, mester delimina gradualmente ATV/UTV. E plan ta propone pa no otorga permiso nobo, pa prohibi operadornan di reemplasa vehiculo bieu cu vehiculo nobo, y pa restringi actividad na un cantidad limita di ruta designa durante e periodo di transicion. Despues di 2030, e actividad no lo ta legal mas segun e vision delinea den e plan.
Actividad controversial
E debate tocante turismo off-road no ta nada nobo.
Pa añas, organisacionnan ambiental a expresa preocupacion tocante e impacto di tour ATV/UTV na e panormanan fragil di Aruba, particularmente den costa nort y den areanan cerca di habitat protegi.
Estudionan referencia den e plan di biodiversidad ta punta riba efectonan ambiental asocia cu uso ripiti di vehiculo off-road, incluyendo cu stof ta cubri vegetacion, ta afecta bida salvahe, fragmenta habitat y causa erosion.
Gruponan di conservacion ta argumenta cu durante tempo, e impacto aki ta acumula y pone presion adicional riba ecosistemanan cu ya ta enfrentando reto di urbanisacion, crecemento di turismo y cambio di clima.
Na mes momento, sostenedornan di e industria ta argumenta cu tour di ATV/UTV a bira un di e productonan mas reconosible di turismo di aventura.
Hopi bishitante ta busca experiencia mas leu cu resort y beach, optando pa explora e panoramanan bruto di e isla, sitio historico, y atraccion natural cu excursionnan guia.
Operadornan ta insisti cu turismo responsable y proteccion ambiental no ta mutuamente exclusivo y cu aplicacion mas estricto, rutanan designa y standard mehora por alivia hopi preocupacion sin desmantela un industria cu a desaroya durante decadas.
Ceramento di caminda a pone debate den mira publico
E discusion a intensifica e luna aki ora ploegnan di gobierno a cuminsa restringi acceso na seccionnan di costa nort tradicionalmente usa pa operadornan di ATV/UTV.
E ceramento a sigui accion legal inicia pa Aruba Birdlife Conservation (ABC), argumentando cu trafico motorisa ta causa daño ambiental den areanan ecologicamente sensitivo. E accion legal ta enfoca riba sitionan incluyendo California Lighthouse, Saliña Druif, Tera Cora, Tres Trapi y otro partinan di costa nort oriental di Aruba.
ABC a argumenta cu documento di planificacion di gobierno y politica ambiental ya ta reconoce e impacto ambiental asocia cu actividad intensivo di ATV/UTV. E organisacion a sostene cu cierto area protegi y designa pa conservacion no ta destina pa recreacion cu motor a gran escala.
A pesar cu e asunto tabata programa pa un audiencia di corte, a reporta cu negociacionnan a cuminsa entre e partidonan prome cu esaki. Representantenan di organisacionnan ambiental, incluyendo ABC y Aruba Conservation Foundation (ACF) a reuni cu oficialnan di gobierno pa discuti solucionnan practico y posible medida, segun medionan local a reporta.
E ceramento subsecuente di varios ruta a keda interpreta pa hopi observador como un di prome señalnan visible cu gobierno ta dispuesto pa tuma accion mas fuerte pa cu actividad off-road.
Industria ta bati alarma
Algun reportahe ta calcula cu aproximadamente 20 compania ta opera excursion cu ATV/UTV na Aruba, sosteniendo centenares di trabao directa- y indirectamente. Representantenan di e industria a argumenta cu tour guide, mecanico, chauffeur, personal administrativo y varios negoshi ta depende riba e sector.
Un articulo recien di un noticiero online a reporta cu operadornan a expresa preocupacion durante reunion cu autoridadnan y a entrega un documento formal delineando nan obhecion contra e propuesta pa eliminacion gradual.
Segun e articulo, representantenan di e industria a reconoce e preocupacion ambiental, pero a argumenta cu un eliminacion completo di actividad cu ATV/UTV no mester ta e unico solucion considera. Na su lugar, nan a boga pa medidanan manera control mas estricto riba velocidad, programa pa mitiga stof, ruta designa, training pa chauffeur, y aplicacion mas fuerte di reglanan existente.
E articulo tambe a cita preocupacion tocante e impacto riba empleo y entrada di turismo si elimina e industria.
E preocupacionnan detaya ta consistente cu argumentonan cu e sector a haci publico den ultimo añanan.
Seguridad publico
E controversia no ta limita na preocupacion ambiental.
Discusion publico recien tambe ta resalta preocupacion pa seguridad asocia cu operacion di ATV/UTV.
Dia 3 di juni ultimo, un ciudadano, R.v.P. a post riba rednan social tocante loke el a describi como un accidente serio involucrando un UTV y un peaton di edad avansa den area di Malmok. Segun su relato, e incidente a sucede tiki prome cu 7pm y a resulta den un herida serio na cabes di e victima. Polis y ambulance a tende e suceso. R.v.P. a expresa sorpresa cu e no a mira ningun reportahe oficial of comunicacion publico tocante e incidente, argumentando cu accidente involucrando UTV ta parce di haya tiki atencion publico.
Maske detaye tocante e incidente ta limita y no ta verifica independientemente, e post a atrae discusion online y a agrega otro dimension na un debate cu ya ta polemico.
Pa algun residente, preocupacion tocante seguridad, comportamento den trafico, zonido y impacto ambiental a bira cada bes mas interconecta.
Futuro di Aruba
Fundamentalmente, e debate ta bay mas leu cu ATV y UTV. E ta refleha un combersacion mas amplio tumando lugar tocante crecemento di turismo, sostenibilidad ambiental y e direccion di desaroyo economico.
Sostenedornan di mas restriccion ta argumenta cu ambiente natural di Aruba ta entre su atraccionnan mas valioso y su proteccion ta rekeri decisionnan dificil. Nan ta mustra cu degradacion ambiental hopi biaha ta sucede gradualmente y ta dificil of hasta imposible pa reverti unabes surpasa limitenan critico.
Otronan, sinembargo, ta adverti contra presenta conservacion y actividad economico como forsanan opuesto. Nan ta argumenta cu turismo bon regula por coexisti cu proteccion ambiental, y cu mester duna industrianan oportunidad pa adapta prome cu enfrenta eliminacion.
Hopi observadornan ta nota cu e conflicto actual tambe por ta resultado di añas di regulacion limita y aplicacion inconsistente, permitiendo pa tension aumenta sin un marco legal cla y aceptable pa tur stakeholder.
Mientras Aruba ta keda posiciona su mes como un destinacion di balor halto, e reto ta determina con, of si, turismo di aventura ta fit cu e vision aki.
Pa awo, e debate ta continua.