
about 17 hours ago


1 day ago
Asina bon… nos Papiamento ta…? Di ‘presupuesto’ te ‘presunto’… Den e edicion aki di nos column dedica na Papiamento atencion pa e adopcion gradual di forma di verbo iregular cu ta haya uso como sustantivo o adhetivo. Na varios ocasion nos a splica e fenomeno tipico di e idiomanan crioyo manera nos Papiamento, unda mas

Asina bon… nos Papiamento ta…?
Di ‘presupuesto’ te ‘presunto’…
Den e edicion aki di nos column dedica na Papiamento atencion pa e adopcion gradual di forma di verbo iregular cu ta haya uso como sustantivo o adhetivo. Na varios ocasion nos a splica e fenomeno tipico di e idiomanan crioyo manera nos Papiamento, unda mas tanto via transmision oral un cierto palabra o concepto ta penetra. Despues, si ta surgi necesidad pa tal, otro palabra relaciona tambe ta keda adopta. Esaki por ehemplo ta e caso di un verbo, cu despues di tempo ta haya ‘compania’ di e sustantivo di e mesun idioma ‘donante’. Banda di esaki nos tin e fenomeno di un sustantivo di ‘fabricacion local’, cu ta surgi banda di e sustantivo ‘fia’ . Manera semper, un ehemplo. Nos tin e verbo ‘entrega’ cu despues a haya na su banda e sustantivo ‘entrega’. Pero, mientras tanto a surgi e sustantivo local ‘entregamento’. Un biaha mas, un fenomeno comun den e idiomanan manera esun di nos.
Pero awor nos ta bay un stap mas leu. Mas reciente den desaroyo di nos idioma, nos ta haya e uso por escrito hopi mas intensivo, a traves di publicacion di literatura pero sigur a base diario di prensa. Aki ta surgi e necesidad di cierto otro palabra relaciona cu e verbo y sustantivo ya conoci. Como ehemplo nos ta usa algun verbo cu tin varios rama, tur cu nan diferente contenido. Un verbo asina na Spaño ta ‘poner’. Esaki na e idioma ey ta un verbo iregular, cu e forma di participio pasado ‘puesto’. Nos no ta usa esey directamente pa nos forma di participio pasado, pero a construi e ‘poni’ (o ‘poné’ cerca nos bisiñanan). Esey no ta yuda completamente pasobra despues nos ta haya e otro formanan cu tin e ‘poner’ y su forma iregular ‘puesto’ como origen. Por ehemplo: suponer, presuponer, proponer, imponer, etc. Aki hopi biaha nos a adopta e forma original, sin construi un propio version; nos ta papia di ‘supuesto’ y no di ‘suponi’; tambe di ‘supuestamente y ‘supuesto’. Atencion si: e participio pasado di uso di e verbo ‘supone’ ta ‘supone’ (“Mi a supone cu esey ta berdad”). Igualmente ‘impone’ den caso di e verbo corespondiente. E forma ‘supuesto’ ta ser usa den cierto forma unda e ta un adhetivo di un sustantivo; ehemplo: “E ‘supuesto’ tesoro scondi eynan a resulta un engaño.”
Den e caso di ‘presupuesto’ tin algo mas di splica aki. E no ta bin di e verbo ‘presuponer’ cu na Papiamento no tin su equivalente. Nos ta usa e sustantivo ‘presupuesto si, pero procedente di e verbo ‘presupuestar’ (traha un presupuesto), cu naturalmente tambe ta bin orginalmente di ‘presuponer’.
Mas reciente ainda nos ta haya e fenomeno cu cierto forma deriva di un verbo cu no ta di uso na Papiamento, ta cuminza haya uso. Un bon ehemplo di esaki ta e verbo ‘presumir’ cu no ta oficialmente conoci den nos Vocabulario, cu no ta di uso regular tampoco den Papiamento, pero cu a penetra indirectamente via e forma ‘presunto’. Con esey por a bay? Por ehemplo, pasobra un persona ta topa cu e palabra ‘presumed’ den un texto na Ingles y buscando ta haya ‘presunto’ como traduccion na Spaño. Esaki a proposito, ta un sinonimo di ‘supuesto’ cu pa mas tempo ta forma parti di nos vocabulario oficial. Loke nos ta haya aki ta e influencia di varios banda cu ta habi porta pa uso di un palabra na Spaño, cu sin embargo por ta conoci caba cerca nos pero cu otro significado. Un bon ehemplo ta e verbo ‘asumi’ cu a haya entrada, segun nos, mas recientemente via Ingles (to assume) cu no necesariamente ta traduci na Spaño semper como ‘asumir’, ya cu e verbo aki tin diferente contenido banda di otro. Nos conoce ‘asumi’ desde antaño pero den e sentido di ‘asumi responsabilidad’, esta acepta y carga responsabilidad, y no ‘supone o presumi’ responsabilidad. E forma mas facil pa mantene claridad, ta usando e sinonimo ‘supone’.

1 day ago
Ki alegria ora nan a bisa mi: “Ban kas di Señor!!” Salmo 122:1 Cu gran tristesa rumnanan, yiunan y demas famia ta anuncia cu a bay sosega Nos ruman, tata, omo, welo: Sr. Michael “Maiky” Trapenberg *04 Juli 1963- †20 april 2026 Acto di cremacion a tuma lugar den seno familiar No ta ricibi bishita

Ki alegria ora nan a bisa mi:
“Ban kas di Señor!!”
Salmo 122:1
Cu gran tristesa
rumnanan, yiunan y demas famia
ta anuncia cu a bay sosega
Nos ruman, tata, omo, welo:
Sr. Michael “Maiky” Trapenberg
*04 Juli 1963- †20 april 2026
Acto di cremacion a tuma lugar den seno familiar
No ta ricibi bishita di condolencia na cas.

1 day ago
“Mi no a muri. Ta p’esey mi no a bisa ayo. Mi a djis habri mi halanan y bula bay Keiro. Boso a keda atras. No laga tristesa domina boso. Keda uni un cu otro pa mi alma, esey lo ta un alegria. Recorda mi cu hopi amor” Cu dolor na nos curason, nos ta

“Mi no a muri.
Ta p’esey mi no a bisa ayo.
Mi a djis habri mi halanan
y bula bay Keiro.
Boso a keda atras.
No laga tristesa domina boso.
Keda uni un cu otro pa mi alma, esey lo ta un alegria.
Recorda mi cu hopi amor”
Cu dolor na nos curason, nos ta participa fayecimento di nos ser stima:
Ghislaine Beatrix Croes
Cariñosamente “Ghisje y Ghis”
*16-03-1982 – †24-04-2026
Acto di entiero lo wordo anuncia despues

1 day ago
Dia di Rey ta yegando y Aruba un bes mas lo ta celebrando en grande na diferente evento y fiesta, hunto den famia. Aki un lista di algun actividad cu lo ta tumando luga en conexion di Dia di Rey durante e weekend aki pa abo y bo famia gosa di dje. Ban Hisa Fli

Dia di Rey ta yegando y Aruba un bes mas lo ta celebrando en grande na diferente evento y fiesta, hunto den famia. Aki un lista di algun actividad cu lo ta tumando luga en conexion di Dia di Rey durante e weekend aki pa abo y bo famia gosa di dje.
Ban Hisa Fli
Sitio: Centro di Bario Playa Pabao
Orario: 8:00 AM
Fecha: April 25
Show cultural, grupo di baile, teatro y poesia
Fundacion Salvaguardia e Herencia Cultural di Aruba
Sitio: Centro di Bario Lago Heights
Orario: 10:00 AM – 6:00 PM
Fecha: April 26
Ban Hisa Fli
Sitio: Centro di Bario Playa Pabao
Orario: 8:00 AM
Fecha: April 26
The Harry Janssen International Boulevard Race 10K
Sitio: Malmok
Orario: 5:00 PM
Fecha: April 27
Torneo di futbol
Sitio: International School of Wayaca
Orario: 8:00 AM – 12:00 PM
Fecha: April 27
Musica: Tsunami, N Fuzion, Kidpreneur, Dino Jump y Soft Play
Sitio: Renaissance Marketplace
Orario: 1:00 PM – 9:00 PM
Fecha: April 27
Vlooienmarkt, Dino Jump, Face Painting
Sitio: Bingo Cafe Restaurant
Orario: 10:00 AM – 4:00 PM
Fecha: April 27
Vlooienmarkt
Sitio: Super Food Plaza
Orario: 8:00 AM – 12:00 PM
Fecha: April 27
Koningsdag – Live Music, Kidpreneur, Dino Jump y Soft Play
Sitio: Cafe the Plaza
Orario: 1:00 PM
Fecha: April 27