MEP-fractieleider Evelyn Wever-Croes heeft kritiek geuit op wat zij omschrijft als een gebrek aan transparantie van de Arubaanse regering rond de onderhandelingen over mogelijke wijzigingen in de Rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba (HOFA).

Tijdens een persconferentie verklaarde Wever-Croes dat het parlement tot op heden geen officiële informatie heeft ontvangen over de gesprekken die volgens openbare berichtgeving plaatsvinden tussen Aruba en Nederland over aanpassingen aan het wetsvoorstel.

Volgens de MEP-leider is dat zorgwekkend, omdat het niet gaat om een gewone wet, maar om een Rijkswet die volgens haar belangrijke gevolgen kan hebben voor de constitutionele autonomie van Aruba. Zij stelde dat het parlement hierdoor zijn controlerende taak niet naar behoren kan uitvoeren.

Wever-Croes verwees naar recente uitspraken van staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties Eric van der Burg, die heeft aangegeven dat Nederland bereid is aanbevelingen van de Afdeling Advisering van de Raad van State in een aangepaste versie van de wet te verwerken. Volgens haar is echter nog altijd onduidelijk welke wijzigingen precies worden besproken en welk standpunt de Arubaanse regering daarbij inneemt.

De MEP-fractie heeft daarom schriftelijke vragen gestuurd aan minister-president Mike Eman. De partij wil onder meer weten welke wijzigingen op tafel liggen, welke overleggen inmiddels hebben plaatsgevonden, wie daaraan hebben deelgenomen en waarom het parlement daar niet eerder over is geïnformeerd. Ook vraagt de fractie om alle relevante documenten over het onderhandelingsproces.

Volgens Wever-Croes is transparantie geen gunst van de regering, maar een verplichting, zeker wanneer het gaat om wetgeving die gevolgen kan hebben voor de bestuurlijke en financiële toekomst van Aruba. Zij benadrukte dat het volgens haar onmogelijk is draagvlak voor HOFA te creëren zolang het parlement en de samenleving onvoldoende worden geïnformeerd.

Huisartsen die verbonden zijn aan het Dr. Horacio Oduber Hospital (HOH) krijgen momenteel aanzienlijk meer nieuwe patiënten dan gebruikelijk. Dat is het gevolg van de inschrijving van inwoners die dankzij de amnestieregeling nu in aanmerking komen voor medische dekking via de Algemene Ziektekostenverzekering (AZV).

Zoals bekend verbleef op Aruba een grote groep vluchtelingen zonder verblijfsvergunning. Zij ontvingen jarenlang medische hulp en andere ondersteuning via onder meer internationale programma’s. Aruba, dat volgens cijfers van de Verenigde Naties het hoogste aantal vluchtelingen per hoofd van de bevolking kent, zag zich genoodzaakt een oplossing te zoeken voor duizenden mensen die plotseling zonder hulp kwamen te zitten nadat de internationale financiering was stopgezet. Dit was het gevolg van het besluit van de Amerikaanse president Donald Trump in 2025 om alle humanitaire steun aan vluchtelingen stop te zetten.

Daardoor ontstond een dringende behoefte om de grote groep, met name Venezolanen, te helpen aan een verblijfs- en werkvergunning om een verdere humanitaire crisis te voorkomen. Die beslissing legde extra druk op de Dienst Integratie, Migratie en Naturalisatie (DIMAS), die er inmiddels in is geslaagd de vergunningsprocedures te versnellen.

Naast de administratieve werkzaamheden voor zowel DIMAS als het Censo, dat deze personen moet inschrijven, heeft de regeling ook grote gevolgen voor de AZV. Iedereen die zich inschrijft, heeft immers recht op een ziektekostenverzekering.

Een van de grootste uitdagingen is ervoor te zorgen dat al deze mensen kunnen worden ingeschreven bij een huisarts, oftewel een eerstelijnszorgverlener. Dat vormt al langer een aandachtspunt, aangezien Aruba kampt met een tekort aan huisartsen. Volgens AZV-directeur Edwin Jacobs wordt gewerkt aan oplossingen. Zo verdeelt het HOH de nieuwe verzekerden over de huisartsen die aan het ziekenhuis zijn verbonden.

Bon Dia Aruba heeft vernomen dat sommige huisartsen in één keer ongeveer 600 nieuwe patiënten toegewezen kregen. Dat betekent dat zij veel tijd moeten besteden aan het beoordelen van iedere patiënt en het vaststellen van diens gezondheidstoestand. Een huisarts gaf aan dat voor veel van deze patiënten de grootste opluchting is dat zij eindelijk toegang hebben tot medicijnen, die zij lange tijd zelf moesten betalen.

Jacobs benadrukt dat de druk niet ligt op het AZV-fonds zelf, maar op de zorgcapaciteit. Volgens hem is dat een wereldwijd probleem.

“We werken eraan. In augustus komt er een extra huisartsenpraktijk bij,” vertelde hij aan Bon Dia Aruba. “Wat het fonds betreft, hebben we de afgelopen jaren een overschot opgebouwd. Samen met het ministerie van Volksgezondheid werken we aan de uitdagingen binnen de zorg, zoals de uitbreiding van de dienstverlening.”

Zoals bekend lag het aantal eerste aanvragen voor een verblijfsvergunning in 2025 aanzienlijk hoger dan in voorgaande jaren. Volgens DIMAS-directeur mr. Kathy Ruiz Paskel is dat het gevolg van het project ‘Hunto pa Progreso’, dat gericht is op registratie en regulering.

Zolang iemand echter niet staat ingeschreven bij het Censo, kan die persoon zich ook niet aanmelden bij de AZV.

“We moeten onze gegevens goed op elkaar afstemmen. Daarover hebben we afspraken gemaakt met de SVB, de AZV en de Belastingdienst (DIMP). De overheid moet haar eerlijke aandeel krijgen,” aldus Ruiz Paskel tegenover Bon Dia Aruba.

Volgens haar wordt momenteel gesproken over aanpassingen van het toelatingsbeleid, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met demografische ontwikkelingen en de leeftijd van de aanvrager. Dat beleid moet bepalen hoe in de toekomst wordt omgegaan met verblijfsvergunningen en wie uiteindelijk voor een permanente verblijfsstatus in aanmerking komt.

Nieuwe inwoners

Een ander fenomeen is de aankoop van appartementen en woningen door buitenlandse kopers. Zoals bekend worden veel nieuwe condominiumprojecten en woningbouwprojecten, vooral in Noord, ontwikkeld voor een internationale doelgroep.

Volgens Ruiz Paskel heeft dit echter geen gevolgen voor de AZV.

“Binnen deze groep nieuwe bewoners vormen Nederlanders de grootste groep. Theoretisch kan een Canadees, Amerikaan of iemand met een andere nationaliteit een woning kopen en die maximaal 180 dagen per kalenderjaar als toerist gebruiken. In dat geval is geen verblijfsvergunning nodig en bestaat er dus ook geen recht op de AZV,” legde zij uit.

Gepensioneerden moeten aantonen dat zij over een pensioeninkomen van minimaal 50.000 florin per jaar beschikken. Voor een rentenier, iemand die leeft van zijn opgebouwde vermogen, geldt dat hij moet kunnen aantonen over ten minste een vermogen van zes cijfers op de bank te beschikken.

Het bezit van een woning behoort overigens niet tot de toelatingsvoorwaarden voor een van beide verblijfsregelingen.

“Voor gepensioneerden en renteniers bestaat bovendien de mogelijkheid, die in de AZV-wet is vastgelegd, om geen gebruik te maken van de AZV. Als zij kunnen aantonen dat zij beschikken over een eigen ziektekostenverzekering van gelijkwaardig niveau, hoeven zij niet deel te nemen aan de AZV,” aldus de directeur van DIMAS.

(AFP) – Un magistrado di Corte Supremo diahuebs a duna ordo pa un investigacion tocante un pelicula tocante ex-presidente Jair Bolsonaro door di un bankero prisonero acusa den un scandal financiero multimiyonario, segun un fuente di corte a bisa AFP.

E pelicula “Dark Horse,” cu actor Mericano, Jim Caviezel como Bolsonaro, ainda no ta lansa, pero a bira un dolor di cabes mayor pa Flavio Bolsonaro, yiu di e ex-presidente y candidato den eleccion presidencial di october.

Na mei, e noticiero investigativo Intercept Brasil a publica un grabacion di audio di Flavio Bolsonaro puntrando bankero Daniel Vorcaro, kende e ta yama “ruman,” pa placa pa completa e pelicula.

Magistrado di Corte Supremo, Andre Mendonca a otorga un solicitud di polis pa investiga e financiamento di e pelicula.

Vorcaro tabata e accionista principal den e banco priva chikito, Banco Master cu a collapse despues di a hay’e insolvente aña pasa, lantando un investigacion tocante fraude.

E investigacion ey a expone un red di vinculo entre financieronan, hues top y politico, sacudiendo e estratonan mas halto di poder na Brasil.

Despues cu inicialmente a bisa cu no tin conexion cu e bankero, Flavio Bolsonaro a admiti cu el a pidie pa fondo pa “Dark Horse,” mientras a insisti cu nan no tabatin un “relacion personal cercano.”

Segun The Intercept, Vorcaro a priminti como $24 miyon pa e pelicula, pero na final a transferi menos cu mita.

Flavio Bolsonaro a baha den popularidad den encuestanan di opinion desde cu a leak e grabacion, pero e gobierno iskierdista di presidente Luiz Inacio Lula da Silva tambe ta afecta.

Den e edicion aki di nos column tocante nos idioma Papiamento, nos ta bolbe na un tema cu nos a trata anteriormente caba, pero unda nos ta mira e regalanan – no skirbi – aplica eroneamente. Ta trata di e concepto di tempo, cu den e idiomanan di referencia ta simple y facil, pero pa algun motibo nos mester a complica cos na Papiamento. Ta trata di loke na Spaño ta ‘cuándo’ (o cuando), na Hulandes ‘wanneer’ y na Ingles ‘when’. Cerca nos e palabra corecto ta depende di … tempo, pero con? “Esey ta depende,” bo por bisa pero ainda bo no sa nada. ‘Cuándo’ (o cuando) cerca nos por ta ‘tempo’, ‘dia’, of ‘ora’, dependiendo di e situacion. Nos antepasadonan no por a haci e cos aki mas facil pa nos? Ban cuminza splica. En principio e aplicacion di ‘tempo’, ‘dia’ y ‘ora’ ta depende con leu den pasado algo ta, aunke esey no ta cubri henter e asunto, motibo pa move pa algun ehemplo pa logra esaki. Si algo a sucede bastante tempo pasa caba, por ta corecto pa usa ‘tempo’. Den un frase: “Tempo mi a nace, mi welo a fayece caba, mi no a yega na conoc’e.” Esaki ta significa cu tur loke a pasa cierto tempo den pasado, automaticamente ta implica usa ‘tempo’? No, pasobra si nos ta contando un storia, cu ta situa den pasado, nos por cuminza cu usa ‘tempo’ manera den e frase anterior, pero ora nos ta sigui conta, nos ta cambia pa ‘ora’ manera cu nos ta papiando di actualidad. Un ehemplo: “Tempo e tabata hoben, e tabata gusta bebe y sigui core auto manera nada no a pasa. Pero un biaha si cos a bay for di man; ‘ora’ el a sali burachi di un bar, el a garna su auto, perde su rijbewijs y bay cera ademas.” Por bisa anto cu na momento cu nos ta ‘den e storia’ o relato cu a tuma lugar den pasado, e ‘tempo’ ta desaparece di vista y ta pasa pa ‘ora’.

Awor e uso di ‘dia’, cu ta algo mas complica ainda. Hopi biaha nos ta usa ‘dia’ den un frase cu ta indica algo condicional, tin ora den sentido negativo. Un ehemplo: “Bon, si bo no sa ainda si bo ta cla pa e asunto aki, lagami sa anto ki dia bo ta asina leu.” Den cierto caso nos ta usa ‘tempo’ tambe, por ehemplo pa expresa nos duda si algo lo sucede por lo pronto. Ehemplo: “El a bisa cu e ta trahando riba e cos ey, pero Dios sa pa ki ‘tempo’ e ta keda cla.” Si ta algo unda e duda ta menos o e asunto por ta cla dentro di un tempo mas cortico, por usa ‘dia’ tambe. Ehemplo: “Mi a puntr’e ki ‘dia’ e auto por keda cla. El a bisa otromañan, y m’a puntr’e ki ‘ora’ anto.” Aki e uso di ‘dia’ of ‘ora’ ta claramente relaciona na e lapso di tempo real.

Awor, kico ta e erornan cu nos sa mira? Mas tanto den e uso di ‘ora’ den pasado unda ‘tempo’lo tabata e forma corecto. Por ehemplo: “Ora a introduci e ley aki binti aña pasa, nan a lubida di inclui sancion fuerte pa incumplimento.” Aki e frase corecto mester ta: “Tempo cu a introduci e ley…”

Pa termina, algun palabra cu ta pertenece na e mesun tipo di artefacto, cu ta ilustra e variedad grandi cu nos tin den nan origen. Tuma algo simple manera cosnan cu no ta usa den cas, manera un ‘preke’ (prèkè), cu muy probablemente ta di origen Hulandes: ‘prikker’. E ironia ta cu na Hulandes mes ‘prikker’ awor tin un cantidad di uso, menos esun cu e tin na Papiamento. Na Hulandes por ehemplo un ‘cocktail prikker’ ta un ‘palito’ of ‘cocktail stick’, o den cierto caso un ‘tooth pick’. Un ‘feneta’ por ta parce di origen Spaño: ‘alfiler’, pero talvez mas probable di Portugues: ‘alfinete’? Nos research historico ta mustra cu ‘alfinete’ tabata den uso Spaño tambe, pero den un pasado basta distante. Nos no por bisa cu certeza anto ki tempo y di ki banda el a drenta nos vocabulario.

E cambio di e CPI pa e ultimo diesdos (12) luna (juni 2025 te cu juni 2026) ta 2.4%, un aumento di 1.8 punto di porcentahe (ppt) compara cu e periodo corespondiente di aña pasa (0.6%).

E promedio anual (ultimo 24 luna) di e tasa di inflacion pa e periodonan di juni 2024 te cu juni 2025 y juni 2025 te cu juni 2026 ta 0.5%. Esaki ta representa un caida di 0.4 ppt compara cu e cambio promedio di 0.9% registra durante e periodo anterior di 24 luna (juni 2023 te cu juni 2024 y juni 2024 te cu juni 2025).

Durante luna di juni 2026, seis (6) di e diesdos (12) sector a registra aumento di prijs. E sectornan cu tabatin e mayor impacto riba e CPI tabata “Mobilario” (5.0%), “Transporte” (1.0%) y “Restante bienes y servicio” (1.1%), contribuyendo respectivamente cu 0.39, 0.14 y 0.13 ppt. E aumentonan den e sectornan restante a contribui hunto cu 0.11 ppt na e CPI di juni 2026.

E aumentonan aki a wordo parcialmente contraresta, principalmente door di un caida den e indice di e sector “Comunicacion” (-3.8%), cu a contribui cu -0.36 ppt na e CPI. E caidanan den e sectornan restante a contribui hunto cu -0.33 ppt na e CPI di juni 2026.

E aumento den e sector di “Mobilario” a wordo causa principalmente door di aumentonan di 8.1% y 16.9% den e categorianan “Aparato pa uso domestico” y “Herment y ekipo pa cas y hardin”, causando un efecto di respectivamente, 0.14 y 0.13 ppt. E aumento den e sector di “Transporte” a wordo causa door di un aumento den e categoria “Gasto relaciona cu uso di vehiculo di transporte personal” (2.2%), causando un efecto di 0.19 ppt. E aumento den e sector di “Restante bienes y servicio” a wordo causa principalmente door di un aumento di 2.7% den e categoria “Cuido personal”, causando un efecto di 0.11 ppt.

E caida den e sector di “Comunicacion” a wordo causa door di un caida di 32.8% den e categoria “Ekipo di telefon y fax”, causando un efecto di -0.36 ppt.