
about 6 hours ago
(Infobae) – Minister di Exterior, Omar Bula, a interveni pa prome biaha dilanti e conseho di seguridad di Nacionnan Uni pa presenta e balans di e gobierno nacional tocante e implementacion di e Acuerdo di Paz di 2016; aki el a revela cifranan critico tocante e violencia y reclutamento forsa di menornan di edad durante

(Infobae) – Minister di Exterior, Omar Bula, a interveni pa prome biaha dilanti e conseho di seguridad di Nacionnan Uni pa presenta e balans di e gobierno nacional tocante e implementacion di e Acuerdo di Paz di 2016; aki el a revela cifranan critico tocante e violencia y reclutamento forsa di menornan di edad durante 2024.
Durante su speech di casi 18 minuut, e canciyer a afirma cu entre 2023 y 2024 e utilisacion di mucha di parti di structuranan arma a crece cu 54%, registrando un promedio di reclutamento cada 20 ora den e teritorio nacional.
Den e sesion multilateral, Omar Bula, den rerpesentacion di Gobierno di Abelardo de la Espriella, a sostene cu e seguridad publico ta un condicion indispensabel pa logra paz y a expone deterioro di e indicadornan di violencia tras un decada di e firma cu Farc-EP.
E canciyer a señala cu entre juli di 2016 y augustus di 2026 a conta 132.930 homicidio, cerca di 100.000 caso di extorcion y mas di 2.750 secuestro den e pais.
Di mesun manera, a mira cu e structuranan arma ilegal a pasa mas di 6.000 na casi 30.000 integrante, multiplicando y diversificando su ingresonan cu e narcotrafico, e mineria ilegal y trafico di hende.
“Nacionnan Uni a verifica cu e reclutamento y utilisacion di menor di edad pa gruponan arma a aumenta alrededor di 300% den 5 aña, Solamente entre 2023 y 2024, e aumento aki ta di 64%. Na 2024, a verifica e promedio di reclutahe of uso di mucha cada 20 ora. Mi ta ripiti, cada 20 ora, documenta den mas d i326 caso,: e canciyer a declara.

about 6 hours ago
Eric van der Burg, Secretario di Estado pa Relacionnan Interior y di Reino, a haci un bishita di trabao na Marinierskazerne na Savaneta ayera mainta, hunto cu prome minister Mike Eman. Durante e bishita di trabao aki, nan a haya informacion tocante Militar Arubano (ARUMIL) y a combersa cu hobennan di Trayecto di Formacion Social

Eric van der Burg, Secretario di Estado pa Relacionnan Interior y di Reino, a haci un bishita di trabao na Marinierskazerne na Savaneta ayera mainta, hunto cu prome minister Mike Eman.
Durante e bishita di trabao aki, nan a haya informacion tocante Militar Arubano (ARUMIL) y a combersa cu hobennan di Trayecto di Formacion Social (SVT).
E Trayecto di Formacion Social ta un programa pa hobennan entre 17 pa 25 aña di edad cu no ta bayendo scol of ainda no a haya un rumbo stabiel den nan bida.
SVT a keda introduci na Aruba na 2010 den cooperacion cu Ministerio di Defensa. E prome parti di e programa ta encera training den disciplina militar. Esaki ta tuma lugar na Marinierskazerne na Savaneta, bao guia di oficialnan di ARUMIL.
E bishita di Secretario di Estado Van der Burg na Marinierskazerne na Savaneta ta parti di su bishita di trabao na Islanan ABC. Ademas di Aruba, Van der Burg ta bishita Corsou y Bonaire.

about 6 hours ago
Ministerio di Hubentud, bao di liderazgo di Minister Gerlien Croes, ta trahando riba desaroyo di e Maneho Integral di Hubentud Aruba 2027–2037. E iniciativa aki tin como ambicion principal pa crea e condicionnan necesario pa tur mucha y hoben na Aruba por crece saludabel, sigur, resiliente y cu perspectiva pa futuro, mientras cu nan ta

Ministerio di Hubentud, bao di liderazgo di Minister Gerlien Croes, ta trahando riba desaroyo di e Maneho Integral di Hubentud Aruba 2027–2037. E iniciativa aki tin como ambicion principal pa crea e condicionnan necesario pa tur mucha y hoben na Aruba por crece saludabel, sigur, resiliente y cu perspectiva pa futuro, mientras cu nan ta participa activamente den nos sociedad.
Como parti di e proceso di preparacion, Ministerio a elabora riba un documento inicial (startnota) cu ta reuni investigacionnan existente, documentonan di maneho y iniciativanan anterior relaciona cu hubentud. E documento aki ta identifica diferente reto cu ta afecta nos muchanan y hobennan, y ta sirbi como punto di salida pa un dialogo nacional cu diferente sector di nos comunidad.
Mas di 120 organisacion of stakeholder invita pa contribui na futuro di nos hubentud
Durante e periodo di 27 di augustus te cu 29 di october 2026, Ministerio ta organisa diferente ronda di consulta cu representantenan di mas di 120 organisacion cu ta activo den diferente sector relaciona cu bienestar y desaroyo di hubentud.
E rondanan di consulta ta organisa den gruponan tematico di 15 te 20 participante, representando e siguiente areanan:
Seguridad y proteccion di muchanan y hobennan;
Cuido di salud y salud mental;
Educacion y cuido di mucha;
Sosten pa mayor- y famianan den criansa;
Asociacionnan deportivo;
Iglesia y organisacionnan religioso;
Organisacionnan cultural;
Fondonan pa muchanan y hobennan;
Cuido di hobennan cu limitacion;
Consehonan di hubentud y mercado laboral pa hobennan.
E meta di e consultanan ta pa identifica e retonan specifico di cada sector, pero tambe pa fortalece e conexion y colaboracion entre diferente organisacionnan cu ta traha directamente of indirectamente cu nos hubentud.
Un maneho integral cu ta atende e necesidadnan real di nos hubentud
E investigacionnan y documentonan existente ta identifica diferente topico cu merece atencion special, entre otro salud mental y bienestar emocional, seguridad na cas, na scol y den bario, igualdad di oportunidad, abandono escolar, uzo di substancianan adictivo, sosten na famianan y participacion activo di hobennan den sociedad.
Minister Gerlien Croes ta enfatisa cu e retonan aki no por wordo atende pa un solo ministerio of organisacion. Nan ta exigi un acercamento integral, caminda educacion, salud, bienestar social, siguridad, deporte y otro sector relevante ta traha hunto.
Di consulta pa accion concreto
Durante e encuentronan, representantenan di e diferente organisacionnan ta comparti nan experiencia practico, identificando e retonan mas urgente den nan sector, e iniciativanan cu actualmente ta funciona bon y e areanan caminda ainda tin necesidad di mehoracion.
Ademas, e participantenan ta contribui cu proposicionnan concreto tocante prioridadnan y accionnan cu mester forma parti di e Maneho Integral di Hubentud Aruba 2027–2037.
Minister Gerlien Croes ta subraya cu e documento inicial no ta un maneho definitivo. E ta sirbi como base pa un proceso participativo, den cual e experiencia di hobennan, conocemento di profesionalnan y contribucion di organisacionnan social ta esencial.
E resultadonan di tur e rondanan di consulta lo wordo reuni y procesa pa profundisa e documento inicial y traduci e aportacionnan den metanan concreto, prioridadnan y pasonan di implementacion pa e proximo dies aña.
Hunto pa un futuro miho pa nos muchanan y hobennan
Cu e iniciativa aki, Ministerio ta busca pa fortalece colaboracion entre Gobierno, organisacionnan social, institucionnan educativo, sector di salud, asociacionnan deportivo y tur otro partner cu ta contribui na desaroyo di hubentud na Aruba.
Minister Gerlien Croes ta gradici tur organisacion cu ta participa activamente den e rondanan di consulta y ta enfatisa importancia di un compromiso colectivo pa yega na un maneho cu ta realistico, ehecutabel y cu ta conta cu sosten amplio di nos comunidad.

about 6 hours ago
Ultimamente tabatin hopi publicidad alrededor di e plan gubernamental pa turismo. Nos no ta bay ripiti tur esaki pero ta concentra riba posible consecuencia nos dilanti. E barco por bay pega si nos no ta cambia rumbo; esey ta e mensahe cla y raspa di organizacionnan manera Ahata y Camara di Comercio. Gobierno lo ignora

Ultimamente tabatin hopi publicidad alrededor di e plan gubernamental pa turismo. Nos no ta bay ripiti tur esaki pero ta concentra riba posible consecuencia nos dilanti. E barco por bay pega si nos no ta cambia rumbo; esey ta e mensahe cla y raspa di organizacionnan manera Ahata y Camara di Comercio. Gobierno lo ignora e señalnan serio aki y ta sigui riba e rumbo diseña pa nan mes caba. Pero tin un otro manera cu e barco por bay pega, o manera nan ta bisa na Hulandes: “de wal zal het schip keren.” Pero e cay cu ta para e barco aki no ta den nos man mes; e tin tur cos di haci cu e situacion internacional cu por conduci na un caida serio di economia mundial, di cual nos lo sinti e efectonan tambe, sin por defende nos mes.
Aunke regularmente nos ta haya noticia cu ta mustra riba posible tendencia negativo riba tereno internacional, desaroyo den e ultimo simannan ta birando realmente preocupante. Di un banda ta trata di e problemanan cu guera ta causando na diferente parti di mundo, afectando suministro di producto esencial pa mercado global. E factor principal den esaki ta naturalmente e fluho di petroleo cu ta keda interumpi y ademas sin vista riba un solucion pronto. E problema principal ta cu e pais cu a cuminza e guera, Estadonan Uni, ta den un contradiccion cu nan no por resolve. Di un banda no tin opcion pa dicidi e guera na nan fabor, tampoco cu un invasion na Iran cu lo requeri cienmiles di militar Mericano, loke ta imposible sin un reclutacion di gran parti di e personal cu ehercito Mericano actualmente no tin. Esaki ta parce un opcion politico imposible, hasta pa un presidente sin rumbo ni timon manera Donald Trump. Di otro banda no ta un opcion tampoco pa djis termina e accion di guera y bay cas. E conflictonan clave na Medio Oriente, e obstaculo Irani na e Estrecho di Hormuz y e bloqueo cu e Houthinan ta ocasiona na entrada di Lama Coralo keda y perhudica tur e paisnan cu costa na Golfo di Persia cu ta produci un parti importante di crudo y producto petrolero, cu keto bay no por sali. E actual escasez di diesel ta producto di e situacion aki y no ta causa tanto pa e exportacion di diesel Ruso, cu no por sali pa via di e accionnan di guera di Ucrania, cu a logra reduci produccion di producto refina Ruso cu sigur 40% caba. Mientras actualmente e crisis di suministro di diesel ta haya mas atencion, tin tambe e menaza di escasez di otro tipo di combustible, manera jet fuel, cu por tin consecuencia severo pa turismo den nos region. Desde varios luna caba tin pais den nos region cu ta buscando cooperacion, entre otro Bahamas, Cuba, Jamaica, y Barbados, pa por garantiza suficiente combustible pa mantene trasporte aereo pa nan pais. E motibo pa anticipa un situacion empeora ta cu reservanan di crudo na practicamente tur pais a keda reduci na un minimo caba, y continuacion di e situacion actual sin duda lo conduci na prijs di petroleo hopi mas halto mundialmente.
E problema mayor na e momento aki ta e situacion na Merca, unda tanto e situacion economico como politico por hiba e pais den un mal direccion, cu consecuencia pa nos economia tambe. Dentro di algun siman tin eleccion cu posible resultado cu mayoria den Congreso por cambia na fabor di partidoDemocrata. Esaki no lo trece tranquilidad, al contrario, por anticipa cu gobierno di Trump lo radicaliza y bay goberna cu decreto ehecutivo, ignorando tanto Congreso como veredicto di corte, loke lo hiba e pais mas den direccion di un regimen autocratico. Cu esaki no ta djis speculacion por deduci di e actitud di e aliadonan Europeo y Canada, cu mas y mas ta buscando nan propio caminda. E reciente sancionnan cu Trump a impone riba personal di Corte Penal Internacional, estableci na Den Haag, ta ehemplo di e situacion conflictivo entre e partnernan den NATO. E problema economico cu por surgi na Merca ta un recesion, cu por tin varios causa. E dos factornan cu ta exclui for di e asina yama ‘core inflation’ta net e dosnan cu ta birando permanente: inflacion pa via di prijs di petroleo y prijs di alimento. Ademas interes di bono (bonds) ta subiendo, bao influencia di e megadebe gubernamental, causando interes mas halto pa tur otro tipo di prestamo. Mercado di accion ta mustra solido ainda, pero esey tabao influencia di mercado di AI cu ta den rementa, mientras tur otro sector ta den bahada. Tambe e medidanan di impone extra tarifa di importacion riba tanto pais ta aumentando nivel di prijs pa tur producto importa, añadiendo na inflacion.
Kico por ta consecuencia pa Aruba? Un situacion economico malo na Merca den curso di 2027 por resulta den menos biahe pa exterior, principalmente di e segmento di menos ingreso.No necesariamente esaki lo significa un caida total di turismo di Merca, pero e efecto lo ta menos bishitante, ocupacion mas abao y menos ingreso pa gobierno. Un consecuencia no planifica lo ta cu esaki lo limita e sobreturismo actual, cu eliminacion di e turista di menos ingreso; un ‘bendicion scondi’? Si esaki no tuma lugar, anto e sobreturismo continua ta barco cu ta pega, e Aruba menos atractivo, riba internet ya por mira e comentarionan negativo. Esaki lo core cu e turista cu cartera gordo tambe… Gobierno a scoge caba pa e barco bay pega, di cualkier manera…

about 6 hours ago
Parlamento a aproba e presupuesto di inversion pa Fondo General di Inversion y Desaroyo (AIOF) pa 2026 y 2027, dunando un marco pa inversion den caminda, edificio publico, educacion, digitalisacion y otro infrastructura. Sinembargo, pregunta ta keda tocante con ta bay financia e programa completo, con a selecta proyecto pa inversion, y si gobierno tin

Parlamento a aproba e presupuesto di inversion pa Fondo General di Inversion y Desaroyo (AIOF) pa 2026 y 2027, dunando un marco pa inversion den caminda, edificio publico, educacion, digitalisacion y otro infrastructura. Sinembargo, pregunta ta keda tocante con ta bay financia e programa completo, con a selecta proyecto pa inversion, y si gobierno tin suficiente capacidad di ehecucion.
E presupuesto a keda aproba weekend ultimo, cu 11 parlamentario votando na fabor y siete contra. Tres parlamentario no a participa den e voto.
AIOF a keda estableci anteriormente e aña aki pa duna un marco separa pa inversion publico y proyecto di desaroyo. Intencion ta pa permiti gobierno planifica inversion durante varios aña en bes di depende exclusivamente riba presupuesto anual individual.
Vice-prome minister Gerlien Croes a presenta e programa di inversion den nomber di gobierno, hunto cu Minister di Finanzas, Geoffrey Wever y otro minister responsable pa proyectonan individual.
Segun gobierno, e programa ta inclui inversion den digitalisacion, renobacion urbano, infrastructura, educacion, seguridad publico, desaroyo social, deporte y sostenibilidad.
Gobierno ta argumenta cu e fondo ta bay hacie posible pa atende necesidadnan di infrastructura cu tin hopi tempo ta warda, mientras ta sostene desaroyo di Aruba den futuro.
Sinembargo, e debate den Parlamento a demostra cu acuerdo riba e necesidad pa inversion publico no ta nifica necesariamente acuerdo riba con mester selecta, financia of supervisa inversion.
Caminda, scol y infrastructura publico
E respuesta por escrito di gobierno pa preguntanan parlamentario ta duna detaye tocante diferente proyecto proponi bao AIOF.
Entre e inversionnan identifica tin Afl. 9,929 miyon pa un programa multianual di mantencion di caminda; Afl. 2,5 miyon pa asfalta caminda di tera existente; y Afl. 2,914 miyon pa infrastructura di acceso na Sero Colorado.
E proyectonan aki ta atende diferente aspecto di infrastructura di caminda na Aruba, incluyendo mantencion di caminda existente y mehoracion di accesibilidad.
Educacion ta otro area inclui den e programa. Documentacion di gobierno ta identifica Afl. 2,825 miyon pa renobacion di Scol Reina Beatrix y Afl. 470.000 pa construccion di dos lokaal pa SVGA.
Otro alocacion ta inclui Afl. 3,1 miyon pa acomodacion multifuncional na San Nicolas, y Afl. 5,136 miyon pa mehoracion den barionan di FCCA, De Vuyst y Bushiri.
Pa seguridad publico, e documentonan ta inclui un alocacion pa reemplasa un boto di polis y ekipo.
Esaki ta ehempelnan for di e contesta por escrito di gobierno pa Parlamento. E documentacion ta contene varios tabel di proyecto, incluyendo propuesta y alocacion adicional, y e ehempelnan no ta representa henter e programa di inversion AIOF.
Duda tocante Afl. 26,2 miyon den financiamento
Un di e desacuerdonan principal durante e debate parlamentario tabata trata financiamento di e programa di inversion.
Segun MEP, gobierno a presenta aproximadamente Afl. 59,5 miyon den inversion, mientras a identifica apenas Afl. 33,3 miyon den financiamento disponible na e etapa aki.
Lider di Fraccion MEP den Parlamento, Evelyn Wever-Croes a argumenta cu e Afl. 26,2 miyon restante ta depende riba contribucionnan adicional y surplusnan presupuestario cu ainda no ta aproba pa Parlamento.
Oposicion a cuestiona si ta responsable pa aproba un programa ora parti di su financiamento ainda ta depende riba futuro decisionnan.
Minister di Finanzas, Geoffrey Wever subsecuentemente a splica, segun reportahenan den medionan local, cu lo regla financiamento adicional mediante presupuesto complementario. Ya ta preparando un presupuesto asina, mientras otro ta spera na un etapa posterior.
Esaki ta nifica cu no mester confundi aprobacion pa presupuesto di inversion AIOF cu confirmacion cu tur placa rekeri pa tur proyecto ya ta disponible.
Na mes momento, e diferencia entre e programa total di inversion y financiamento identifica actualmente no ta representa automaticamente un deficit operacional of placa cu ya a gasta sin cobertura.
E pregunta central ta si gobierno ta bay obtene e financiamento adicional rekeri pa implementa e programa completo.
Futuro presupuesto complementario ta bay ta un parti importante di e proceso financiero, ya cu Parlamento ta bay tin cu considera e cambio proponi y nan consecuencia pa finanzas publico.
A evalua tur proyecto?
Otro asunto importante ta trata seleccion y evaluacion di proyecto di inversion.
E marco AIOF ta inclui un Comision di Inversion y Evaluacion, destina pa tin un rol den evalua e inversion proponi.
Den contesta di gobierno na pregunta di parlamento, un seccion discutiendo proyecto adicional ta bisa cu e comision ainda no a completa su evaluacion di e proyectonan en cuestion. Esaki ta un distincion importante. E declaracion no ta establece cu henter e programa di inversion a keda presenta sin evaluacion, pero si ta confirma cu evaluacion pa cierto proyecto ainda no tabata cla ora gobierno a prepara e contestanan.
E preguntanan tocante evaluacion ta relevante pasobra mester evalua un proyecto di inversion riba mas cu su proposito previsto.
Su costo, factibilidad tecnico, beneficio anticipa, cronograma di implementacion y rekisito di mantencion den futuro, tur por influencia si e ta representa un uso efectivo di placa di pueblo. Un proyecto por responde na un necesidad publico genuino mientras ainda ta rekeri preparacion adicional prome cu por cuminsa implementacion resposablemente.
Coalicion tambe ta pidi transparencia
A pesar cu AVP a sostene e programa di inversion, lider di fraccion, Jennifer Arends-Reyes tambe a enfatisa e importancia di transparencia, responsabilidad, maneho financiero adecuado.
Arends-Reyes a argumenta cu tur proyecto mester atende un necesidad real y contribui na mehora condicion pa pueblo di Aruba.
Na mes momento, e parlamentario a haci un yamado pa obhetivo cla, calculacion realistico di costo, y metodo transparente pa midi resultado. Segun Arends-Reyes, Parlamento y pueblo mester ricibi informacion regular tocante proyecto aproba, gasto, atraso, y resultado.
Tambe a pidi atencion pa futuro costo operacional y di mantencion asocia cu inversion publico. E costonan aki ta importante pasobra e consecuencianan financiero di un proyecto no ta caba necesariamente ora construccion of renobacion keda cla.
Un scol, facilidad publico of edificio di gobierno renoba por rekeri personal, ekipo, mantencion y gasto operacional adicional den e siguiente añanan.
E lider di fraccion AVP a referi na preocupacionnan expresa anteriormente pa Algemene Rekenkamer tocante maneho y control di fondo presupuestario y a solicita claridad tocante e salvaguardianan aplicable na AIOF.
Gobierno por ehecuta e proyectonan?
E capacidad di departamentonan di gobierno pa implementa e programa di inversion tabata otro aspecto trata durante e debate.
Parlamentario di MEP, Xiomara Maduro a cuestiona si a tuma suficiente medida pa reforsa e capacidad di DOW, e departamento di gobierno responsable pa trabao importante di infrastructura.
E preocupacion ta cu aloca placa pa un proyecto no ta garantisa automaticamente cu e proyecto por cuminsa of keda cla dentro di e periodo stipula.
Inversion publico frecuentemente ta rekeri preparacion tecnico, diseño, permiso, procedura di procuramento, supervision y coordinacion entre departamentonan di gobierno. Si e institucionnan responsable no tin suficiente personal of capacidad organisacional, e proyectonan por experencia atraso hasta ora financiamento ta aproba.
Esaki ta haci capacidad di implementacion un factor importante den evalua e eventual resultadonan di AIOF.
Di presupuesto aproba pa proyecto completa
AIOF ta representa un desaroyo significante den maneho di Aruba pa inversion publico. Su proyectonan proponi ta atende un variedad amplio di necesidad, di caminda y edificio di scol te servicio di gobierno y infrastructura ambiental.
E debate parlamentario tambe ta ilustra e importancia di distingui entre aprobacion di un programa di inversion su implementacion real.
Gobierno ainda ta bay tin cu sigura e financiamento necesario, completa e evaluacionnan cu falta unda ta rekeri, y organisa ehecucion di proyectonan individual.
Mientras tanto, Parlamento ta bay tin cu eherce supervision riba gasto, progreso y resultado.
E siguiente etapa ta bay ta importante pa determina si e fondo por logra e proposito previsto.
Pa pueblo di Aruba, e balor di AIOF ta bay depende na final no riba e cantidad di placa aproba riba papel, sino si ta completa inversion, ta maneha nan adecuadamente, y ta produci mehoracion duradero den servicio y infrastructura publico.