Het Openbaar Ministerie (OM) heeft het Gemeenschappelijk Hof van Justitie gevraagd journalist Nelson ‘Speed’ de Andrade Cabral een gevangenisstraf van achttien maanden op te leggen, waarvan zes maanden voorwaardelijk.

Daarmee zou de 55-jarige journalist twaalf maanden daadwerkelijk moeten uitzitten. Volgens het OM is een zwaardere straf gerechtvaardigd vanwege de ernst van de feiten en omdat Andrade tijdens een eerdere proeftijd opnieuw de fout inging.

De zaak, bekend als de zaak ‘New York’, draait om het ongeoorloofd afluisteren van politiecommunicatie en het verkrijgen van vertrouwelijke informatie via een politiefunctionaris.

In december 2024 veroordeelde het Gerecht in Eerste Aanleg Andrade tot achttien maanden gevangenisstraf, waarvan twaalf maanden voorwaardelijk. Zowel het OM als de journalist ging in hoger beroep.

Volgens het OM luisterde Andrade langdurig politieradioverkeer af om als eerste nieuws over incidenten te kunnen publiceren. De aanklager benadrukte dat persvrijheid een fundamenteel recht is, maar geen vrijbrief vormt om vertrouwelijke politiegegevens onrechtmatig te verkrijgen.

Ook weegt volgens het OM zwaar dat Andrade eerder voor soortgelijke feiten was veroordeeld en tijdens zijn proeftijd opnieuw strafbare feiten pleegde.

Verdediging vraagt taakstraf

Advocaat Vito Carlo verzocht het Hof om achttien maanden volledig voorwaardelijke gevangenisstraf, gecombineerd met 240 uur taakstraf en een proeftijd van drie jaar.

Volgens de verdediging handelde Andrade vanuit zijn journalistieke werk en niet met de bedoeling de politie te schaden.

Andrade erkende tijdens de zitting dat hij een fout had gemaakt en bood zijn excuses aan. Hij vroeg om een tweede kans en wees op de ingrijpende gevolgen die een gevangenisstraf voor zijn gezin, onderneming en journalistieke carrière zou hebben.

Het Hof doet op 17 november 2026 uitspraak.

In september heeft Aruba Conservation Foundation (ACF) een officiële brief aan de Arubaanse regering gestuurd waarin de organisatie haar zorgen uit over de plannen van Iberostar om een hotel te bouwen in de omgeving van Arashi. De natuurbeschermingsorganisatie heeft haar standpunt duidelijk gemaakt en verklaart tegen iedere vorm van nieuwbouw en exploitatie van een hotel op deze locatie te zijn. Bon Dia Aruba heeft de bezwarenbrief van ACF onlangs in handen gekregen.

In de brief gaat ACF uitgebreid in op de schade die volgens de organisatie kan worden verwacht als gevolg van grootschalige bouwwerkzaamheden. Daarnaast stelt ACF dat het project in strijd is met verschillende nationale wetten en internationale verplichtingen. Op basis van de argumenten in de brief verwacht de organisatie dat de regering verantwoord zal handelen om het culturele en natuurlijke erfgoed van Aruba te beschermen en naleving van de ruimtelijkeordenings- en natuurwetgeving af te dwingen.

Strijdigheid met verschillende wetten en beleidsregels

Ruimtelijk Ontwikkelingsplan met voorschriften (ROPv)

ACF benadrukt in haar brief dat de voorgestelde ontwikkeling rechtstreeks indruist tegen nationale natuurbeschermingswetgeving, internationale verplichtingen en verschillende wettelijke kaders voor de ruimtelijke ordening op Aruba.

Volgens de stichting is het project rechtstreeks in strijd met de bepalingen van het ROPv.

Allereerst raakt de projectlocatie aan de grens van de bufferzone van Malmok. Volgens ACF is dit in strijd met artikel 17.2.11, waarin is bepaald dat binnen de subzone Malmok geen nieuwe gebouwen voor recreatieve verblijfseenheden mogen worden gebouwd.

Daarnaast zou het project de toegestane capaciteit aan verblijfseenheden in het gebied overschrijden. Volgens artikel 22.2.5, onderdeel a, geldt een maximum van 991 eenheden.

Ten derde valt de locatie binnen het toeristische gebied Westkust. Artikel 22.2.4 stelt volgens ACF een maximale bouwhoogte van 8,5 meter en maximaal twee bouwlagen vast. Artikel 22.2.5, onderdelen b en c, verbiedt bovendien de aanleg van nieuwe bouwkundige voorzieningen voor detailhandel, restaurants en bars.

Ook binnen gebieden met de bestemming Woongebied met waarden verbiedt het ROPv ruimtelijke ontwikkelingen die schade veroorzaken aan beschermde landschappelijke en natuurlijke waarden. ACF is van mening dat het project van Iberostar dergelijke ongewenste schade kan veroorzaken.

Natuurbeschermingswetgeving

ACF wijst daarnaast op mogelijke schendingen van lokale natuurwetgeving, waaronder de Natuurbeschermingsverordening. Deze verbiedt volgens de organisatie het vernietigen, wijzigen of verwijderen van natuurlijke vegetatie binnen beschermde gebieden.

Ook verwijst de stichting naar het Landsbesluit Bescherming Inheemse Flora en Fauna. Volgens ACF zou bebouwing binnen de betreffende bufferzone een bedreiging vormen voor beschermde en inheemse planten- en diersoorten op Aruba.

Naast de nationale wetgeving is het project volgens de organisatie ook in strijd met internationale verplichtingen op het gebied van natuurbescherming.

ACF verwijst onder meer naar het SPAW-protocol, waaraan Aruba zich heeft verbonden en dat gericht is op de bescherming van bijzondere natuurgebieden en bedreigde soorten in het Caribisch gebied.

Daarnaast noemt de stichting de Ramsarconventie, die Aruba verplicht de ecologische waarden van internationaal erkende wetlands te behouden en een verantwoord gebruik van deze gebieden te waarborgen.

Duurzaamheidsbeleid

Volgens ACF is de geplande hotelontwikkeling bij Arashi niet alleen in strijd met wettelijke bepalingen, maar sluit deze ook onvoldoende aan bij het nationale beleid voor duurzame ontwikkeling.

De organisatie verwijst naar Aruba’s National Biodiversity Strategy and Action Plan (NBSAP) 2024–2030. Dit beleidsplan beschrijft hoe de biodiversiteit op het eiland moet worden beheerd, beschermd en hersteld, waarbij natuurbescherming een plaats moet krijgen binnen de nationale ruimtelijke planning.

Daarnaast ontbreekt volgens ACF een duidelijke toepassing van het nationale beleid Build with Nature.

De organisatie stelt dat de bouwplannen van de ontwikkelaar geen concrete maatregelen bevatten om de natuurlijke biodiversiteit te versterken of bij te dragen aan de klimaatbestendigheid van Aruba.

Verwachte schade aan natuur en ecosystemen

ACF waarschuwt dat een bouwproject van deze omvang ernstige en mogelijk onomkeerbare gevolgen kan hebben voor verschillende onderling verbonden ecosystemen in de omgeving.

Volgens de natuurbeschermingsorganisatie staat Arashi Beach nu al onder grote druk door het intensieve gebruik van het gebied. Dit vormt volgens ACF een bedreiging voor het ecologische karakter van het strand.

Grootschalige bouwwerkzaamheden zouden leiden tot verdere versnippering van leefgebieden, aantasting van vegetatie en verstoring van wilde dieren.

Waterverontreiniging en bodemerosie

De bouw en het langdurige onderhoud van het hotel kunnen volgens ACF leiden tot waterverontreiniging en een toename van afstromend water.

Als voorbeeld noemt de organisatie het gebruik van kunstmest bij Tierra del Sol, dat volgens haar nu al zorgt voor een overbelasting van de bodem met voedingsstoffen.

Deze stoffen kunnen schadelijk zijn voor de nabijgelegen mariene ecosystemen, omdat een teveel aan voedingsstoffen de groei van schadelijke algen kan bevorderen.

Een nieuw hotelproject in de omgeving van Arashi Beach zou deze bedreiging volgens ACF vergroten en de druk op het mariene milieu verder verhogen.

Daarnaast kunnen zware bouwwerkzaamheden de natuurlijke bodemstructuur veranderen. De bodem fungeert op bepaalde plaatsen als een natuurlijke afvoerroute voor regenwater.

Wanneer deze structuur wordt aangetast, kan tijdens hevige regenval ernstige sedimentatie optreden, met schade aan mariene ecosystemen als mogelijk gevolg.

Ook kan het systematisch bewerken van de grond het vermogen van de bodem verminderen om regenwater op te nemen. Hierdoor neemt het risico op erosie toe en kunnen gronddeeltjes via afstromend water in saliña’s terechtkomen, waar zij het zeeleven kunnen verstoren.

Verstoring van natuurlijke leefgebieden

Het aanbrengen van beton, het bouwen van muren en andere constructies kunnen volgens ACF ook de natuurlijke bewegingsroutes van planten- en diersoorten verstoren.

Nieuwe infrastructuur kan bijvoorbeeld de migratie van de blauwe landkrab (Cardisoma guanhumi) belemmeren.

Daarnaast waarschuwt ACF voor licht-, lucht- en geluidvervuiling. Deze vormen van verstoring zijn volgens de organisatie bijzonder schadelijk voor dieren die afhankelijk zijn van natuurlijke zintuiglijke signalen om zich te oriënteren.

Daaronder vallen verschillende soorten zeeschildpadden, zoals de driekiel, de karetschildpad en de dikkopschildpad, die bekendstaan om hun gebruik van Arashi Beach als nestgebied.

Andere kwetsbare soorten die ACF noemt, zijn de shoco, het Arubaanse konijn en de cododo. Ook inheemse cactussoorten, waaronder breba, tuna en bushi, kunnen volgens de organisatie worden bedreigd.

Toenemende druk op Arashi Beach

ACF waarschuwt bovendien voor de gevolgen die een toename van het aantal bezoekers kan hebben voor Arashi Beach zelf.

Meer bezoekers kunnen leiden tot een grotere vraag naar voorzieningen, zoals palapa’s, strandstoelen en afvalbakken.

Volgens de organisatie kan een voortdurende uitbreiding van dergelijke voorzieningen de natuurlijke werking en gezondheid van het strand aantasten.

Dit kan uiteindelijk bijdragen aan kusterosie en verstoring van de sedimentbalans in zee.

Ook verwacht ACF dat recreatieve activiteiten, waaronder kitesurfen en jetskiën, zullen toenemen.

Dergelijke activiteiten kunnen volgens de organisatie extra risico’s opleveren voor trekvogels, zeeschildpadden en andere diersoorten in het gebied.

Aanbevelingen aan de regering

Gezien de genoemde risico’s heeft Aruba Conservation Foundation verschillende aanbevelingen aan de regering gedaan om mogelijke natuurschade in het gebied te voorkomen of te beperken.

Zo adviseert ACF om onmiddellijk opdracht te geven tot het stilleggen van eventuele bouwwerkzaamheden binnen de bufferzones van de in kaart gebrachte rooien.

Daarnaast moeten volgens de organisatie de richtlijnen voor bouwactiviteiten worden aangescherpt en strikte grenzen worden gesteld aan vervuiling.

ACF dringt er bij de regering op aan om van de ontwikkelaar bewijs te verlangen dat het project daadwerkelijk geen negatieve gevolgen zal hebben voor het beschermde natuurgebied in de omgeving van Arashi.

Ook moeten milieueffectrapportages worden ingediend bij de Directie Natuur en Milieu (DNM).

De natuurbeschermingsorganisatie heeft de regering bovendien uitdrukkelijk verzocht haar brief aan het gerechtelijke dossier toe te voegen.

Geruchten over hotelontwikkeling bestaan al sinds 2017

Al in 2017 deden geruchten de ronde dat in de omgeving van Arashi een nieuw hotel zou worden gebouwd.

Bon Dia Aruba benaderde destijds de Dienst Infrastructuur en Planning (DIP) om bevestiging te krijgen. De dienst liet echter weten niet over informatie over dergelijke plannen te beschikken.

Ook voormalig AVP-parlementslid Desiree Croes ontkende destijds de geruchten.

“Dit is niet waar. Alsjeblieft mensen, stop met het verspreiden van leugens. We hebben ook gezien dat Juan David Yrausquin op dit bericht heeft gereageerd en heeft aangegeven dat het nepnieuws is”, verklaarde Croes destijds.

In de afgelopen drie jaar doken de geruchten opnieuw op via sociale media, waar verschillende burgers hun bezorgdheid en verontwaardiging over het mogelijke project uitten.

Dit jaar gaf de directie van JOIA Aruba by Iberostar tijdens een persconferentie ter gelegenheid van het eenjarig bestaan van het hotel meer duidelijkheid over de plannen.

Volgens de directie zal het nieuwe hotel niet op Arashi Beach zelf worden gebouwd, maar op het bestaande terrein van Tierra del Sol. Het hotel zou bereikbaar zijn via de hoofdingang van het wooncomplex.

Deze toelichting heeft de bezorgdheid over het project echter niet weggenomen. Natuurbeschermers en andere activisten blijven kritisch over de voorgenomen ontwikkeling.

Diabierna mainta a ricibi na Horacio Oduber Hospital miembronan di Hunta di Comisario di UOAZV, Sr. Detlef Hooyboer, Sr. Mike Wouters y tambe Sr. Frank Dennert. Presente durante e mainta aki pa representa HOH tabat’ey Hunta di Directiva di HOH Sr. Jacco Vroegop y Sr. Gregory Croeze y tambe Sr. Jossy Figaroa y Sr. Pieter Geersing di HOH su Hunta di Supervision. Un reunion unda den forma sumamente transparente a intercambia informacion extenso tocante e situacion actual cu HOH ta pasando aden cu tin consecuencianan grandi pa e calidad di cuido.

HOH a splica detayadamente di e combersacionnan cu ta andando cu directiva di UOAZV y tambe Minister di Salubridad desde luna di maart 2026, y awe 7 luna despues, lamentablemente ainda no a logra yega na un solucion definitivo. Alabes HOH a informa Hunta di Comisario di UOAZV cu si acaso nada no sosode den e siguiente dos siman, e listanan di espera lo bay subi mas ainda y tambe lo mira e efecto pashentnan cu tin un operacion of tratamento planea, manera un operacion di rudia, heup, lies y mas.

Hunta di Comisario di UOAZV ta na altura cu durante e lunanan cu a pasa, HOH a entrega tur documentacion necesario na directiva di UOAZV. Algun luna pasa UOAZV a pidi un compania externo pa haci un investigacion y e rapport aki a ser entrega na UOAZV, pero lamentablemente awo esaki tampoco no ta suficiente pa por yega na un solucion definitivo.

Pa asina e Hunta di Comisario haya un miho bista di HOH y su facilidadnan a hiba nan pa wak e estado di Clinica di Dialisis cu mester muda pa un localidad nobo y Minister di salubridad ni UOAZV no ta mira e urgencia den esaki.

Di biaha a sigui pa nan a conoce e localidad nobo di HOH su camber hiperbarico (HBOT) cu ainda no ta wordo cubri pa UOAZV.

Siguientemente a pasa departamento di Radiologia y tambe HOH su cushina cu den un futuro cercano lo mester wordo renoba of lo mester muda pa un otro localidad. A subi bay piso 5 di e edificio bieu cu ainda ta bashi y tur plan ta cla pa e wordo renoba pa un ‘state of the art’ Centro di dialisis pero no a logra yega na un acuerdo pa cu esaki ainda.

Despues a pasa Camber di operacion sigui pa Cuido intensivo.

Un recorido sumamente extenso, unda berdaderamente por a mira e interes halto y comprension di e miembronan di Hunta di Comisario di UOAZV pa cu e necesidadnan di HOH; y tambe e sin lubida e espacio cu a bira dos biaha mas grandi, y asina mes e lumpsum cu ta ricibi di UOAZV no a crece pa por cubri tur e espacio cu a bin extra.

A termina e recorido aki cu un combersacion unda nan a sigura HOH cu nan ta compronde e posicion di HOH completamente y alabes ta spera cu directiva di UOAZV y Minister di Salubridad pronto por tuma un decision cu ta beneficia nos pashentnan di Aruba y cu no lo tin consecuencia lamentabel pa e salubridad di nos comunidad.

Den e edicion aki di nos column tocante nos Papiamento, nos ta bay riba un tereno cu ta pone nos un poco incomodo. Esaki pasobra, contrario na otro idioma, nos no tin e asunto aki asina desaroya. Ta trata di e forma di expresa cu algo a bira dos biaha mas, o dos biaha mas grandi, etc. Te unda nos ta yega den e Papiamento actual? Den e idiomanan cu nos ta maneha mas tanto no ta falta e terminonan corecto pa esaki.

Por ehemplo, Hulandes conoce ‘verdubbelen’ y Ingles conoce ‘to double’. Na Spaño, nos referencia principal, nos tin e verbonan ‘duplicar’ y ‘doblar’, cu merece algun splicacion. ‘Duplicar’, di origen Latin (duplicāre) tin diferente significado, cu nos ta ilustra cu ehemplo: ‘duplica’ ta usa ora ta trata di algo cu a bira dobel (dos biaha e cantidad o tamaño); por ehemplo: “A logra duplica e cantidad di bishitante e aña aki.” E acto di duplica ta ‘duplicacion’, banda di ‘duplicado’ cu por referi tambe na un copia. Nos conoce esaki tambe for di Hulandes, unda e palabra ‘duplikaat’ ta referi na un copia ( di yabi por ehemplo) o un copia di reemplazo cu ta emiti solamente un biaha, manera den e caso di un documento oficial di cual a perde e original (un rijbewijs p.e.). E palabranan relaciona cu otro (duplica, duplicacion, duplicado, duplicando) tur ta haya den nos Vocabulario oficial.

Awor e verbo ‘doblar’ na Spaño, cu tin varios significado, mescos cu ‘duplicar’ pero na Papiamento nos ta usa solamente ‘dobla’ den sentido di cambia forma di un cierto material fisico. Ehemplo: “El a dobla e hood di su auto malamente.” Tambe ‘dobla paña’, ‘dobla papel’, etc. Por cierto nos a topa recientemente cu e uso di ‘dobla’ unda tabata apropia pa usa ‘duplica’. Mester bisa cu envez di usa ‘duplica’ mas tanto nos hendenan ta recuri na describi e asunto: “El a logra haci su benta dobel di loke e tabata aña pasa.” O: “E tumor a bira dobel (mas grandi).”

Poco biaha den conversacion diario sa usa ‘duplica’, esaki ta mas tanto un termino usa pa profesional den nan trabao. Pa mayor claridad anto: ‘dobel’ na Papiamento no tin relacion cu ‘dobla’, ‘doblamento’, doblable (doblabel), ‘doblando’.

Nos ta continua awor pa e otro cifranan; con nos ta haci esey na Papiamento? Nos ta yega ainda na ‘triplica’ (triplifica), ‘triplicacion’ (triplificacion), ‘triplicando’ (triplificando). Aki nos ta topa cu algo bastante comun di dos forma casi identico cu ta existi banda di otro. Esaki hopi biaha tin su origen den adopcion di palabra, unda nan ta haya diferente cambio, dependiendo di isla o localidad; por ehemplo: ‘marduga’ y ‘madruga’.

Pa continua, manera bisa anteriormente, aki tambe ta mas comun cu hende ta usa e forma di describi e asunto cu ‘tres biaha mas’. Oficialmente nos no conoce e formanan cu ta sigui, na Spaño of otro idioma. Es decir, ‘cuadruplicar’ o ‘cuatriplicar’, tampoco ‘quintuplicar’ no ta existi den no Vocabulario, ainda. Manera semper, por yega e momento cu algun persona ta haya necesario usa nan.

Ta parce nos basta improbable cu un persona ta bay usa e formanan Hulandes por ehemplo: ‘verdrievoudigen’, ‘verviervoudigen’, etc. Si nos compara e equivalentenan na Ingles, nos ta bin topa cu otro fenomeno, unda e formanan Ingles tin un origen den Latin, via idioma Frances cu a trece esaki durante e ocupacion frances di e isla. Tanto ‘double’ como ‘triple’ y ‘quadruple’ ta di e origen aki. Mester meciona tambe cu e pronunciacion di nos ‘dobel’ por cierto tin mas similaridad cu e ‘double’ Ingles cu e ‘doble’ di Spaño; un influencia di pasado recien di e refineria…?

E partido opositor mayor a tuma iniciativa pa averigua e manera di operacion gubernamental den revocacion di permiso empresarial. Y relaciona cu esaki tambe e posible tardanza den procesa permiso nobo pa empresa, pa via di falta di personal pa cumpli cu tur tarea. Esaki ta un bon iniciativa? Sigur; pa demasiado tempo partidonan politico no tabata dedica tanto atencion na e forma gubernamental di opera internamente y tabata mas orienta riba e puntonan publicitariamente mas interesante. Tras di esaki tin henter un mundo di gobernacion disfuncional cu a keda demasiado tempo sin haya atencion, entre otro tambe den e tardanza tradicional den otorgamento di permiso; mas di esaki despues. En todo caso, mas atencion politico por aporta na mihor funcionamento gubernamental, y pa avance economico en general.

E atencion politico aki pa proceso interno di gobernacion no ta bin cay for di cielo. E tin su raiz den malcontento di hopi aña pa e manera con tabata maneha e tarea di otorga y supervisa permiso pa empresa. Ademas e preocupacion aki a haya su lugar den e obhetivonan cu gobierno di Aruba a acorda cu Hulanda den e Landspakket. Bao di e titulo “Optimalisacion di proceso di permiso y suministro di informacion” tabatin e obhetivo pa logra e mehoracion cu lo a conduci na “Un clima empresarial mas accesible y atractivo pa empresario y inversionista local.” Awor cu nos ta mitar decada despues di firma e acuerdo di reforma, ta mirando e posible frutonan di tal mehoracion. Sin embargo, e partido socialdemocrata ta señala cu atencion pa revocacion di permiso di empresa inactivo por bay a costo di peticion empresarial nobo, loke por stanca progreso economico perhudicando e empresanan, cu ta na punto di inicia nan bida economico.

E preguntanan haci ta parce nos al caso y digno di un pronto respuesta. Pa varios decada e labor di investiga empresa cu no tabata cumpli cu ley, incluyendo negoshi aparentemente activo pero de hecho no operando, tabata un tarea casi no atendi na e departamento concerni. E situacion tabata hasta mas grave ainda. Empresa cu tabata warda en vano pa haya un permiso di operacion na tempo a cria e custumber di cuminza opera sin permiso, pasobra warda como bon cudadano te dia e permiso yega por a significa destrui parti di e capital inicial, sperando e momento glorioso yega. Esey tabata un actitud corecto? No segun ley, pero comprensible den practica. E situacion den practica tabata asina troci cu un empresa hotelero cu a cuminza un caso sumario contra Camara di Comercio, pasobra a registra director di e empresa como ‘sin permiso’, a haya un decision desfaborable di corte. E huez den e caso a considera cu, si e empresa (y director) mes ta bisa cu e falta di un permiso no a stroba su funcionamento na cabez di e empresa, entre otro pasobra e departamento concerni di tur manera no ta actua contra su operacion ilegal como director, anto e huez no tabata mira un interes urgente den un caso sumario pa e haya e permiso… E tempo ey ainda tabata mira e falta di permiso di operacion como un ‘pica menor’ unda comprension pa e departamento deficiente, y pa e incumplimento cu ley di e empresa, tabata bay man den man. Si cos ta cambiando pa mihor awor, esey ta bon noticia.

Sin embargo, ta bon pa señala cu e mehoracion exigi no a bin solamente for di e esfuerzo conhunto, palabra cu Hulanda. Den e promer decada di 2000 a bin gradualmente e presion externo pa cumpli cu regulacion internacional pa combati labamento di placa y financiamento di terorismo. E vigilancia riba empresa no tabata encera solamente supervision na inicio, sino tambe vigilancia riba empresa cu ta opera bao di ‘radar’ gubernamental, den aparente inactividad. Esaki a pone atencion riba e cantidad impresionante di empresa cu tabata inactivo, pero cu pa falta di un maneho activo di revocacion di permiso tabata permanece den e situacion durmiente aki. Cu esey ta cambiando awor, ta birando tempo.

Asina mes, nos ta keda cu e critica clave di e partido menciona. Cu recurso limita na e departamento, ora mas recurso bay na revocacion di permiso, mas cu claro e proceso di otorgamento di permiso lo sufri tardanza. Si nos acepta e critica sin mas, sin tira un vistazo den pasado, nos ta keda sin mira e realidad for di cual nos ta saliendo. E realidad ey ta cu desde semper gobernacion tabata maneha un modelo deficiente di atende peticion di permiso; no di empresa so, sino di tur tipo.

E practica tabata semper di pone tur control previo emision di un permiso…, pa despues no preocupa mas pa loke e empresa tabata haci den practica. Pesey tambe e monton di empresa inactivo sin supervision, cu por a opera bao di horizonte gubernamental. Varios voz den gobernacion tabata alaba e forma di opera di Singapore, unda bo por inicia un empresa dentro di un dia, como un modelo pa sigui pa avanza nos economia. Loke nan no tabata conta ta cu e control y supervision severo na Singapore tabata bin despues, mientras aki e tabata un factor desconoci…

Si di berdad nos ta desea di mira avance, anto nos no mester keda contempla solamente e tarea atrasa – temporal – di revocacion di permiso di negoshi. Ta hopi mas importante logra e balanza den e diferente fasenan di un permiso: facilita otorgamento rapido cu e minimo di evaluacion previo, y despues vigila e operacion den practica, tambe vigilancia di compania inactivo. Si no ta mehora tur esey, no ta mehorando nada…