Bondia Aruba

news_item
Click to read more

MEP ta solicita reunion publico urgente tocante HOFA

about 5 hours ago

Fraccion MEP a solicita formalmente un reunion publico urgente den Parlamento despues di declaracionnan di minister Gerlien Croes tocante ley di Reino HOFA y acuerdonan den coalicion di gobierno. Den un carta fecha 18 di augustus, dirigi na president di Parlamento, A.M. Sneek, fraccion MEP ta bisa cu e solicitud ta yega despues di comentarionan

www.bondia.com
news item

MEP ta solicita reunion publico urgente tocante HOFA

about 5 hours ago

Fraccion MEP a solicita formalmente un reunion publico urgente den Parlamento despues di declaracionnan di minister Gerlien Croes tocante ley di Reino HOFA y acuerdonan den coalicion di gobierno.

Den un carta fecha 18 di augustus, dirigi na president di Parlamento, A.M. Sneek, fraccion MEP ta bisa cu e solicitud ta yega despues di comentarionan publico haci pa Croes dia 17 di augustus tocante legislacion HOFA y acuerdonan entre e partidonan di coalicion.

Segun MEP, comentarionan di e minister ta lanta pregunta importante tocante e naturalesa y contenido di acuerdonan di coalicion, particularmente esnan tocante HOFA, como tambe e posibel consecuencianan si un partido di coalicion no kier of por cumpli cu e acuerdonan ey.

E fraccion a bisa cu e asunto tin implicacionnan social y constitucional importante, y a argumenta cu Parlamento mester ricibi un splicacion publico for di e minister.

MEP ta puntrando Croes specificamente pa clarifica ki acuerdo a cera den acuerdo di gobernacion entre partidonan di coalicion tocante HOFA. E fraccion tambe kier pa e minister splica e significancia di su declaracionnan sugeriendo cu bandona e acuerdo por nifica cu no lo tin gobierno mas.

Ademas, MEP kier clarificacion tocante con e acuerdonan di coalicion ta relaciona na e responsabilidadnan independiente di Parlamento y e responsabilidad individual di ministernan.

Citando e seriedad di e declaracionnan y e importancia di transparencia, MEP a solicita pa e reunion publico keda convoca lo antes posibel, y pa invita minister Croes pa duna contesta na Parlamento.

E solicitud ta firma pa parlamentarionan di MEP, Evelyn Wever-Croes, Edgard Vrolijk y Rocco Tjon.

 

news_item
Click to read more

Comunicado di minister Arthur Dowers: Hunto pa Progreso: E prome permisonan ta caduca na october

about 5 hours ago

Cu e prome permisonan temporal brinda den ultimo fase di Hunto pa Progreso cu lo cuminsa caduca na final di october, Minister di Husticia, Integracion, Transporte Publico y Energia, mr. drs. Arthur Dowers, ta haci un apelacion na participantennan pa no warda te ultimo momento pa completa nan proceso di regularisacion. E ultimo fase di

www.bondia.com
news item

Comunicado di minister Arthur Dowers: Hunto pa Progreso: E prome permisonan ta caduca na october

about 5 hours ago

Cu e prome permisonan temporal brinda den ultimo fase di Hunto pa Progreso cu lo cuminsa caduca na final di october, Minister di Husticia, Integracion, Transporte Publico y Energia, mr. drs. Arthur Dowers, ta haci un apelacion na participantennan pa no warda te ultimo momento pa completa nan proceso di regularisacion.

E ultimo fase di Hunto pa Progreso a brinda alrededor di 1.500 persona un permiso temporal cu duracion maximo di un aña. E intencion tabata pa brinda e grupo aki un oportunidad pa drenta mercado laboral formal, haya un dunado di trabao y, dentro di e periodo brinda, pasa pa e trayecto regular di permiso.

Minister Dowers a enfatisa cu e permiso temporal ta duna derecho pa permanece legalmente na Aruba solamente durante e periodo cu e ta valido. P’esey, participantennan cu ainda no a completa nan trayecto mester actua na tempo.

Segun e mandatario, e prome cantidad di permiso lo cuminsa caduca na final di october. Esnan cu ainda no tin un dunado di trabao mester percura activamente pa haya uno y regla nan documentacion prome cu e fecha di vencemento.

“No warda te ultimo dia. Si bo permiso ta caduca, percura na tempo pa bo tin un dunado di trabao y por drenta den e trayecto regular,” Minister Dowers a enfatisa.

Gobierno ta conecta buscadonan di trabao cu dunadonan di trabao

Paralelamente, Gobierno ta tumando pasonan pa facilita e conexion entre personanan cu ta buscando trabao y empresanan cu tin necesidad di personal.

Minister Dowers a indica cu actualmente tin un base di dato cu personanan cu ta buscando empleo. Ora un dunado di trabao presenta necesidad di personal den un determinado area, Gobierno ta haciendo esfuerso pa conecta e empresa cu candidatonan cu ya ta disponibel na Aruba.

E enfoke aki ta forma parti di e esfuerso pa ordena y formalisa mercado laboral, mientras cu ta brinda oportunidad na personanan cu ta dispuesto pa traha y cumpli cu e condicionnan legal.

Minister a aclara cu tur persona tin derecho di solicita un permiso. Sinembargo, otorgamento di un permiso di trabao ta evalua conforme cu e reglanan vigente y necesidad real di mercado laboral.

Evita cay back den ilegalidad

Dowers a enfatisa cu e intencion di Hunto pa Progreso nunca tabata pa crea un permiso permanente, sino pa brinda un caminda temporal pa regularisacion.

Si un participante no logra completa e trayecto regular prome cu su permiso caduca, recomendacion ta pa bandona Aruba boluntariamente y evita cu su estadia bira ilegal.

Esaki no ta un castigo. Un persona cu sali na tempo por, si den futuro e haya un dunado di trabao y cumpli cu e condicionnan vigente, solicita un permiso nobo pa bolbe Aruba via e proceso regular.

Minister Dowers a adverti, sinembargo, cu e situacion ta diferente ora un persona conscientemente keda na Aruba sin estadia legal. Si e persona posteriormente wordo deteni y deporta, esaki por trece consecuencia adicional, incluyendo un prohibicion pa drenta Aruba durante un periodo determina.

Responsabilidad tambe pa dunadonan di trabao

Gobierno ta intensifica tambe atencion riba dunadonan di trabao cu emplea persona sin permiso valido.

Minister Dowers a indica cu empleadornan cu conscientemente ta facilita trabao na persona cu no tin derecho legal pa traha por enfrenta multa severo. Dependiendo di e circunstancianan, Gobierno por evalua tambe si un caso mester wordo presenta na Ministerio Publico.

Segun e mandatario, formalisa mercado laboral ta un responsabilidad comparti. No solamente e empleado, sino tambe e dunado di trabao tin obligacion pa verifica cu e persona cu e ta emplea tin e documentacion necesario.

DIMAS ta sigui mehora tempo di procesamento

Minister Dowers a informa tambe cu DIMAS ta registra progreso den tempo di procesamento di permiso. Actualmente tin peticionnan nobo cu ta wordo procesa den aproximadamente tres pa cuatro siman, dependiendo di e tipo di peticion y si documentacion ta completo.

Na mes momento, tin caso di prolongacion cu, ora tur documento ta na ordo, a logra wordo procesa den un periodo considerablemente mas corto. Segun Dowers, esaki ta resultado di e esfuerso continuo pa aumenta eficiencia y mehora servicio na ciudadano.

Gobierno ta sigui traha pa crea un sistema migratorio y laboral cu ta brinda oportunidad, pero cu na mes momento ta exigi cumplimento cu e reglanan.

 

news_item
Click to read more

Aruba kier calidad riba cantidad den turismo – pero pakico e cantidad ta keda aumenta?

about 5 hours ago

Pa añas, autoridadnan di turismo na Aruba y gobiernonan sucesivo a papia tocante transiciona for di simplemente atrae mas turista, pa atrae bishitante cu lo contribui mas na economia mientras ta pone menos presion riba e isla. E concepto awendia tin un nomber: High Value-Low Impact. Bao modelo di Aruba Tourism Authority (A.T.A.), politica di

www.bondia.com
news item

Aruba kier calidad riba cantidad den turismo – pero pakico e cantidad ta keda aumenta?

about 5 hours ago

Pa añas, autoridadnan di turismo na Aruba y gobiernonan sucesivo a papia tocante transiciona for di simplemente atrae mas turista, pa atrae bishitante cu lo contribui mas na economia mientras ta pone menos presion riba e isla. E concepto awendia tin un nomber: High Value-Low Impact.

Bao modelo di Aruba Tourism Authority (A.T.A.), politica di turismo mester balansa cuatro obhetivo: calidad di bida pa residente, calidad di experiencia di bishitante, proteccion di naturalesa y medio ambiente, y contribucion economico di turismo. E enfasis, A.T.A. a yega di bisa, ta riba atrae bishitantenan cu ta gasta mas – den otro palabra, calidad en bes di cantidad.

Y toch e cifranan mas recien di turismo ta provoca un pregunta obvio. Si Aruba ta transicionando di cantidad pa calidad, pakico e cantidad ta keda aumenta?

E escala di e crecemento aki ta bira particularmente cla ora di pone e cifranan mas recien den perspectiva historico. Den henter 2010, Aruba a ricibi 824.330 bishitante stay-over. Durante apenas e prome seis luna di 2026, e isla a ricibi aproximadamente 845.500. Aruba awo ta ricibi mas turista stay-over den mita aña cu loke a ricibi den henter un aña apenas 16 aña atras.

Di 824.000 na mas di 1,5 miyon

Aruba a pasa e record di un miyon na 2014, ora e cantidad di turista stay-over a alcansa 1,07 miyon. Un aña despues, e isla a registra 1,22 miyon bishitante stay-over, un aumento di mas di 14 porciento.

E expansion aki tabata interumpi den e siguiente añanan. Cantidad di turista stay-over a baha na 1,10 miyon na 2016 y 1,07 miyon na 2017. Un factor importante durante e periodo aki tabata e deterioro di mercado di turismo Venezolano, cu anteriormente tabata un di e fuentenan mas grandi di bishitante pa Aruba.

Turismo a cuminsa crece atrobe na 2018, ora cantidad di bishitante a alcansa 1,08 miyon, sigui pa aproximadamente 1,12 miyon na 2019.

Loke a pasa despues di esey, sinembargo, ta particularmente relevante na e discusion actual tocante politica di turismo.

Despues di recuperacion

Pa 2023, sinembargo, e isla a surpasa su nivel pre-pandemia, ricibiendo 1.26 miyon bishitante stay-over.

Crecemento no a stop eynan.

Segun Banco Central di Aruba, cantidad di turista stay-over a aumenta na 1,42 miyon na 2024, y despues na un cantidad record di 1,52 miyon na 2025.

Esaki ta nifica cu Aruba a ricibi casi 400.000 mas bishitante stay-over na 2025 cu loke a ricibi na 2019, un aumento di aproximadamente 35 porciento compara cu henter e ultimo aña prome cu pandemia.

Aruba no ta simplemente reemplasando e turista cu a perde durante Covid mas, awo nos a supera considerablemente e volumen di turismo anterior.

Y 2026 ta mustrando halto atrobe.

Otro aña di crecemento

Durante prome kwartaal di 2026, Aruba a ricibi 427,343 bishitante stay-over, 8,9 porciento mas cu e mesun kwartaal di 2025. E di dos kwartaal a trece 418.158 bishitante, representando un crecemento di 13 porciento year-on-year.

Combina, aproximadamente 845.500 bishitante stay-over a yega Aruba durante e prome seis luna di aña.

CBA ta calcula cu e cantidad di turista stay-over cu a yega durante prome mita di 2026 tabata 10,9 porciento mas halto cu e periodo corespondiente na 2025.

Anochi di bishitante – e cantidad total di anochi cu turista ta keda na Aruba – ta aumentando tambe. Nan a aumenta cu 14,1 porciento den di dos kwartaal y cu 11,2 porciento den prome mita di 2026.

E indicador aki ta importante den e discusion tocante presion di turismo.

For di perspectiva di infrastructura y ambiente fisico, e cantidad di yegada ta conta apenas parti di e storia. Bishitante ta consumi awa y coriente, ta genera desperdicio, ta usa caminda y beach, bishita restaurant y atraccion, y ta ocupa acomodacion durante nan estadia. Un turista cu ta keda na Aruba pa un siman ta representa siete dia di presencia riba e isla, sin importa con hopi e turista ey ta gasta.

Kico calidad en bes di cantidad kiermen?

Nada di esaki ta nifica cu e strategia di High Value-Low Impact ta fracasando.

E modelo di A.T.A. ta mas amplio cu simplemente reduci e cantidad di turista. Su cuatro pilar ta inclui contribucion economico, proteccion ambiental calidad di bida di residente y experiencia di bishitante.

Pero e aumento continuo di yegada ta crea un problema di midimento. Si “calidad riba cantidad” no ta nifica necesariamente menos bishitante, ki nivel di aumento di cantidad di turista ta compatible cu e strategia? Tres porciento ta compatible? Siete porciento? Dies porciento?

Na ki momento aumenta volumen ta cuminsa crea conflicto cu e parti di menos impacto den High Value-Low Impact?

E preguntanan aki ta bira cada bes mas relevante mientras Aruba ta keda kibra record.

Crecemento y un politica di moderacion

E tension no ta completamente nobo. Na 2024, splicando su maneho High Value-Low Impact, A.T.A. a declara explicitamente cu su enfoke lo ta riba atrae bishitante cu ta gasta mas – calidad riba cantidad. Y toch e mesun update di turismo a reporta crecemento rapido den cantidad di bishitante.

Pa juli 2024, Aruba a ricibi 861.128 bishitante stay-over, 17,5 porciento mas cu durante e periodo corespondiente di 2023. A.T.A. tambe a nota cu aerolineanan tabata spera di sigui expande capacidad, respondiendo na demanda.

E cifranan ta ilustra e complehidad cu autoridadnan di turismo ta enfrenta.

A.T.A. por influencia ki mercado Aruba ta promove, riba ki tipo di bishitante ta enfoca, y con ta posiciona e destinacion internacionalmente. Pero volumen di bishitante tambe ta influencia pa capacidad di aerolinea, desaroyo di hotel, inventario di timeshare, vacation rental, demanda internacional y decisionnan di gobierno afectando acomodacion y infrastructura.

Decisionnan di marketing so no ta determina con hopi turista ta yega na final. Esey ta haci e politica di gobierno pa cu turismo mesun relevante cu e strategia di marketing di A.T.A.

No tin duda cu turismo a recupera

Recuperacion di turismo di Aruba despues di Covid ya a sucede. E isla a surpasa su nivel di bishitante stay-over di 2019, y subsecuentemente a registra record nobo.

E pregunta mas importante awo ta kico Aruba kier pa e siguiente fase di crecemento di turismo.

Si High Value-Low Impact ta destina principalmente pa aumenta gasto di bishitante, e ora indicadornan economico manera gasto pa cada bishitante, tourism receipt y entrada pa cada camber disponible ta midi esencial di exito.

Si Low Impact tambe ta nifica reduci presion riba residente, infrastructura y medio ambiente, no por ignora cantidad di bishitante y anochi di bishitante.

Y si e obhetivo a largo plaso ta genuinamente pa stabilisa volumen di turismo, autoridadnan eventualmente tin cu defini kico “stabiel” kiermen.

E cifranan mas recien di CBA ta haci e pregunta aki cada bes mas dificil pa pospone.

Aruba a ricibi 824.330 bishitante stay-over durante henter 2010. Diesseis aña despues, e isla a surpasa e cantidad aki prome cu fin di juni.

E transicion di cantidad pa calidad, anto, por ta na caminda den sentido di e tipo di bishitante cu Aruba kier atrae y e cantidad cu cada bishitante ta contribui. Pero midi puramente den persona yegando e isla y cuanto anochi e ta pasa akinan, cantidad ta keda crece.

Y pa un isla buscando un futuro High Value-Low Impact, e pregunta no ta djis con hopi e turista ta gasta, sino cuanto turista Aruba ta considera suficiente.

 

news_item
Click to read more

CUA ta critica atraso na DOW y caminda den mal estado poniendo presion riba negoshi

about 5 hours ago

Comerciante Uni Aruba (CUA) a trece critica skerpi tocante e funcionamento di Departamento di Obra Publico (DOW), argumentando cu retraso largo, mal comunicacion y e condicion di infrastructura di caminda na Aruba ta afectando negoshi, inversion, y confiansa publico den gobierno. Durante un conferencia di prensa ayera, presidente di CUA, Frans Ponson a bisa cu

www.bondia.com
news item

CUA ta critica atraso na DOW y caminda den mal estado poniendo presion riba negoshi

about 5 hours ago

Comerciante Uni Aruba (CUA) a trece critica skerpi tocante e funcionamento di Departamento di Obra Publico (DOW), argumentando cu retraso largo, mal comunicacion y e condicion di infrastructura di caminda na Aruba ta afectando negoshi, inversion, y confiansa publico den gobierno.

Durante un conferencia di prensa ayera, presidente di CUA, Frans Ponson a bisa cu keho cu e organisacion ta ricibi ta bay mas leu cu e mal estado di camindanan na Aruba. Segun Ponson, negoshinan tambe ta hayando dificultad cu aplicacion y solicitud cu ta keda sin haya contesta di gobierno pa un aña, aña y mey, of hasta mas largo.

Pa entrepreneur cu mester tin siguransa prome cu inverti placa, saca prestamo of habri un negoshi, e atrasonan asina por tin consecuencia serio. Ponson a argumenta cu hasta ora no por aproba un aplicacion inmediatamente, e aplicantenan mester ricibi sikiera claridad tocante nan situacion y den ki tempo nan por spera un decision.

E presidente di CUA a adverti cu incertidumbre prolonga por descurasha entrepreneurnan prome cu nan negoshi ni cuminsa, algo cu e ta considera dificil pa reconcilia cu e ambicion declara pa Aruba di curasha empresaria y diversifica economia.

Deadline realistico

CUA a haci un yamado pa un sistema mas structura, den cual negoshi y ciudadano ta ricibi deadline cla pa e tratamento di aplicacion.

Ponson a reconoce cu DOW y otro departamentonan di gobierno por enfrenta limitacion den personal y recurso. Sinembargo, el a argumenta cu e limitacionnan aki no por sirbi permanentemente como un excuus pa no contesta solicitud.

El a bisa cu si tin un problema, mester atende esaki, y el a compara e situacion na sector priva, unda segun Ponson, ora algo no ta traha, ta busca un solucion. El a curasha gobierno pa haci mescos.

Maske no ta exigiendo pa tur aplicacion mester keda procesa inmediatamente, CUA si kier pa departamentonan di gobierno establece periodonan realistico di procesamento, y comunica esakinan di un manera cla. Si un departamento mester di seis luna pa tuma un decision, por ehempel, mester bisa e aplicantenan esaki for di comienso, na lugar di laga nan sin informacion.

CUA tambe ta pidiendo gobierno, y minister encarga cu DOW, pa splica publicamente e situacion actual na e departamento, su capacidad disponible, y ki medida ta bay tuma pa reduci atraso involucrando permiso, solicitud y mantencion di infrastructura.

E critica ta toca riba un asunto mas amplio pa comunidad di comerciante. Decision di inversion ta depende no solamente riba acceso na financiamento of condicionnan di mercado, pero tambe riba predictibilidad. Ora un entrepreneur no por determina na ki momento ta bay haya un permiso, of pa ki tempo por spera un decision di gobierno, planificacion financiero ta bira considerablemente mas dificil.

Condicion di caminda atrobe bao scrutinio

Ponson tambe a usa e conferencia di prensa ayera pa expresa otro preocupacion di hopi tempo: estado di camindanan na Aruba.

Segun e presidente di CUA, tin contradiccion creciente entre e presentacion internacional di Aruba como un destinacion turistico di calidad halto, y e condicion di partinan di su red di caminda.

El a punta particularmente riba camindanan importante na y rond di area di hotel, unda motoristanan ta keda haya buraco y seccion deteriora di asfalt. El a bisa cu nos ta mira Aruba como cinco strea, pero ora turista sali di hotel, nan casi mester cuminsa busca shock absorber nobo pa e auto.

Manera splica anteriormente pa Departamento di Impuesto di Aruba, entrada di impuesto riba vehiculo di motor no ta bay automaticamente den un fondo dedica pa mantencion di caminda. Na su lugar, e entrada ta bay den pot general di gobierno, y por us’e pa diferente gasto publico. Legalmente, paga impuesto riba vehiculo di motor no kiermen cu e placa colecta ta reserva pa repara caminda. Asina mes, e ta lanta un pregunta dificil tocante expectativa publico y prioridad di gobierno.

Doño di vehiculo ta contribui anualmente mientras ta depende tur dia riba e mesun infrastructura, y caminda deteriora por traduci directamente den costo adicional door di daño y desgaste adicional na taira, sistema di suspension y otro componente di vehiculo.

Caminda den mal estado tambe ta mas cu un inconveniencia pa chauffeurnan individual. Red di caminda di Aruba ta esencial pa empleadonan bayendo trabao, pa negoshi transportando producto, muchanan bayendo scol, servicio di emergencia y turistanan moviendo rond di e isla.

Pa negoshinan en particular, infrastructura confiable ta forma parti di e ambiente basico den cual comercio ta tuma lugar.

DOW anteriormente a anuncia plan pa 2026

E critica di CUA ta yega mientras cu DOW a anuncia plan anteriormente e aña aki cu meta di mehora mantencion di caminda.

Na januari, oficial di infrastructura di DOW, Daryl Lue a bisa cu e departamento tabata analisando camindanan di Aruba y desaroyando un inventario pa determina cua caminda tabata den e condicion mas critico. E tempo aya, DOW a bisa cu awasero pisa fin di 2025 a empeora daño na caminda y cu problema involucrando produccion di asfalt a preveni e departamento di responde na tur caso rekeriendo atencion.

Sinembargo, pa 2026 DOW a anuncia cu tabatin intencion pa traha cu dos compania di produccion di asfalt den un esfuerso pa garantisa un suministro mas consistente. E departamento tambe a bisa cu analisis di caminda lo yuda determina cua sitio merece prioridad.

E anuncio a yega despues di un aumento substancial den recurso di DOW relaciona cu caminda. Segun e informacion reporta na comienso di aña, e presupuesto a aumenta anteriormente di Afl. 2,5 miyon na Afl. 18 miyon.

Na mes momento, DOW a indica e escala di e problema acumula di mantencion. Segun e departamento, mantene e nivel di financiamento pa hasta 25 aña consecutivo lo ta necesario pa catch up cu e deterioro di e red di caminda di Aruba.

Esey ta haci e asunto mas complica cu djis yena buraco. Añanan largo di mantencion atrasa por crea un atraso den infrastructura den cual reparacion di emergencia ta competi cu rehabilitacion structural, mientras deterioro nobo ta keda aparece.

Tambe ta reforsa e argumento di CUA, cu gobierno mester comunica mas claramente tocante prioridad.

Ponson a haci un yamado pa mas transparencia tocante cua caminda ta bay drecha, na ki momento e trabao ta bay tuma lugar, y cuanto presupuesto tin disponible. E tambe a cuestiona con hopi asfalt a pone realmente den añanan recien.

CUA tambe a expresa preocupacion tocante caminda cu ta keda cera pa periodonan largo sin un solucion cla, incluyendo un situacion cerca di un scol unda, segun Ponson, accidente ta keda pasa.

Pa CUA, gobierno no mester warda pa un incidente serio prome cu atende riesgo conoci.

Comunidad comerciante exigiendo solucion structural

E intervencion di CUA ayera no ta e unico, otro miembronan di comunidad comercial di Aruba tambe a haci yamado recientemente pa intervencion structural di gobierno den problemanan afectando e ambiente di negoshi.

E luna aki, bon Dia Aruba a reporta cu comerciante den downtown Oranjestad a nota algun mehoracion den condicion den centro di ciudad, incluyendo un reduccion den e presencia visible di adicto ambulante. Sinembargo, negoshinan a mantene nan yamado pa un solucion duradero involucrando seguridad publico, cuido di salud, facilidad di shelter, tratamento pa adiccion y coordinacion mas estrecho entre agencianan di gobierno.

Un task force interministerial, “Convivencia: Centronan di Ciudad Sigur y Humano,” ya a keda estableci como parti di politica di gobierno na 2025-2028, cu responsabilidadnan cubriendo seguridad, calidad di bida y condicionnan den Oranjestad y San Nicolas. Y toch e comerciantenan ta sigui pidi resultado concreto en bes di mehoracion temporal.

Maske e problemanan treci dilanti pa e diferente gruponan no ta identico, un preocupacion comun ta emergiendo di partinan di comunidad comercial di Aruba, negoshinan kier pa accion di gobierno bira mas predecible, coordina, y midible.

Den caso di CUA, esaki ta nifica sa na ki momento un aplicacion pa permiso lo haya un contesta, ki ora ta bay repara un caminda peligroso of deteriora, y ki plan concreto ta existi ora un departamento di gobierno no por cumpli cu demanda.

Ponson a enfatisa cu e problema no ta limita na e administracion actual y a describie como uno structural, cu ta persisti pa añas.

E organisacion ta pidiendo gobierno pa establece deadline, comunica abiertamente tocante limitacion, y duna negoshi y ciudadano algo cu nan por planea cune. El a enfatisa cu no por sigui biba cu storia y promesa, sino mester por confia cu ora gobierno ta bisa algo, tin un plan, un fecha y un contesta.

 

news_item
Click to read more

“No tur problema por ta soluciona di un dia pa otro”; Inefectividad den sector publico ta keda genera disgusto

about 5 hours ago

“Gobernacion responsabel no ta solamente anuncia proyecto of presenta solucion, sino tambe ehecuta esakinan y informa pueblo abiertamente tocante loke ta posibel, loke ainda mester wordo traha riba dje y e caminda necesario pa logra resultado.” Esaki ta kico minister Rene “Baba” Herdé a bisa den un comunicado publica dialuna. Den su relato, e ta

www.bondia.com
news item

“No tur problema por ta soluciona di un dia pa otro”; Inefectividad den sector publico ta keda genera disgusto

about 5 hours ago

“Gobernacion responsabel no ta solamente anuncia proyecto of presenta solucion, sino tambe ehecuta esakinan y informa pueblo abiertamente tocante loke ta posibel, loke ainda mester wordo traha riba dje y e caminda necesario pa logra resultado.” Esaki ta kico minister Rene “Baba” Herdé a bisa den un comunicado publica dialuna. Den su relato, e ta enfatisa cu e trabao di un minister no ta solamente tuma decision, pero pa conoce e realidad di departamentonan bao su encargo, identifica problemanan existente y organisa adecuadamente pa trece solucion na pueblo. Un bon formula, pero comentarionan bao su publicacion a subraya cu progreso den sector publico ainda ta cana demasiado slow. Y esaki ta lanta un pregunta tocante e capacidad di un gobierno. Si progreso den sector publico ta keda cana slow, kico esaki lo nifica pa Pais Aruba a lo largo?

Cu su relato, e mandatario ta distingui entre ‘tuma responsabilidad’ y ‘produci resultadonan inmediato’. Segun e ta splica, pa un minister por tuma un bon decision, mester tin bon conocemento di kico e retonan ta di departamentonan y con ciudadanonan ta experencia servicio publico. E parti aki di su deber ta inclui traha cu un ekipo di experto y profesionalnan experencia pa atende cu un variedad di prioridad. Di su parti, el a conta cu desde cu el a tuma e carteranan di Vivienda, Infrastructura, Servicio Interno y Telecomunicacion, el a tuma tempo pa “profundisa” riba e retonan cu e lo enfrenta bao su encargo. Esaki tabata inclui tene dialogo cu varios departamento y profesionalnan cu ta traha diariamente den e instancianan aki.

A pesar di a “asumi responsabilidad” di e carteranan, e mandatario ta reconoce cu no tur problema por tin solucionnan inmediato. E respuesta pa e declaracion aki ta punta na un frustracion cu ta reina den comunidad pa loke ta e velocidad lento di procesonan burocratico. Manera un usuario ta critica: “Ki dia ta pone ordo den DIP? Mi tereno ta “on hold” desde 2019!!!! Nunca nan no por contesta ki dia mi por uza mi tereno bek cu tin mas di 100 aña den nos famia!”

Un otro ta cuestiona kico ta e punto di asumi responsabilidad si ciudadanonan no lo por mira progreso rapido. E usuario tambe a punta na e desorden y falta di coordinacion entre departamentonan—y consecuentemente e ineficiencia di maneho di minister, manera otronan a insinua: “Pakico a tuma e responsabilidad ey anto si bay traha style morocoy eyden…ta perde documentonan di hendeno por traha ariba nanta puntra ki dia porfin un tereno huurgrond por bira erfpactniun contesta.”

A pesar di e respuesta mayormente critico bao su publicacion, e mensahe di minister Herdé ta trece den bista e realidad di gobernacion na Aruba; cierto resultado no ta obtenibel mesora pa via di retonan existente dentro di sector publico. E retonan aki no ta desconoci pa pueblo, y pa varios aña caba comunidad a subraya e necesidad pa trece cambionan structural. Sinembargo, esaki ta algo Herdé a insinua ta un reto grandi cu ta tuma tempo pa realisa, specialmente pa un minister cu ta encarga di varios cartera.

Sin cambio structural Aruba no ta progresa

Manera cu un minister nobo drenta gobierno, su prome tarea lo pa familiarisa su mes cu su cartera(nan). Manera Herdé mes a relata, esaki ta inclui conoce instancianan cu ta cay bao mandato di e minister. Aki no ta trata solamente di funcion, operacion y presupuesto di cada departamento, pero tambe di e deficitnan dentro di e instancia, manera falta di personal, recurso of hurisdiccion. Pa un mandatario cu tin varios cartera, e proceso aki ta tuma mas largo ainda—kisas hasta henter e prome aña di gobierno.

Aunke sigur por crea politica cu por atende cu cierto asunto, algun ta rekeri en principionan cambionan structural dentro di instancianan gubernamental. Un ehempel di esaki ta toca e crisis di vivienda, specificamente e situacion cu terenonan bandona y casnan den decadencia. Na juni minister Herdé a cuminsa cu un iniciativa yama ‘Info di Infra’, un esfuerso di e mandatario pa contesta preguntanan di comunidad directamente. E caso di proyecto Burubundu a surgi, y un pregunta tabata relaciona cu casnan den decadencia unda a puntra si gobierno por tuma esakinan back pa otro hende por tin chance pa cumpra nan. E minister a splica cu mayoria tereno den estado di decadencia ta terenonan priva cu por a keda den famia pa decadas. Cu un tereno ta bashi of un cas ta bandona ta keda un asunto cu e famia mes mester regla. A pesar cu den pasado gobierno a haci un “intento activo” pa haya e casnan aki back, a enfatisa cu e proceso legal pa haci esaki ta hopi largo. Pa loke ta e parti huridico mes, e minister no a duna mas detaye di kico e ta encera.

Otro ehempel di un con falta di cambio structural por stroba progreso ta presente den sector di Agricultura. Na november aña pasa, Bon Dia Aruba a tene un entrevista cu United Farmers Association (UFA) unda a resalta cu un falta di personal pa maneha tereno na DIP ta stroba agricultornan di por expande of tin nan tereno pa cosecha. Segun e organisacion a conta nos e tempo ey, agricultornan ta keda warda pa añas sin haya contesta pasobra no tin hende pa trata nan necesidad. Aparentemente, no tin ni hende pa traha un ‘invoice’ pa haci e extension di huurgrond.

Falta di politica adecua pa procesonan huridico of administrativo, ademas di un falta den personal ta algun problema cu ta cay bao responsabilidad di un minister. Esakinan no ta medidanan cu ta domina titular den medionan di comunicacion, pero sigur ta importante pa por fortalece sector publico. Fortalecemento di sector publico a lo largo lo trece beneficio pa pueblo. Sinembargo, contesta di mandatarionan te awor ta keda consisti di ‘e ta tuma tempo’ sin por duna informacion tocante kico exactamente ta causando un retraso den cambio sostenibel.

A pesar cu Herdé ta enfatisa e importancia pa gobierno keda “transparente y efectivo,” pueblo di Aruba ta keda enfrenta e mesun obstaculonan den sector publico, ademas di empeoramento di e situacion social y economico riba e isla sin por haya transparencia adecua di con gobierno ta manehando Pais Aruba.