De familie van Alexander Flores heeft onlangs via Facebook scherpe kritiek geuit op Fundacion Pa Nos Muchanan en vraagt om verantwoordelijkheid in verband met het incident dat enkele maanden geleden bijna het leven kostte van hun vijfjarige zoon. De publicatie kreeg meer dan 500 reacties en ruim 100 opmerkingen, waarbij veel mensen vragen stelden over de rol van instanties die verantwoordelijk zijn voor toezicht op kinderopvang en kinderbescherming op Aruba.

In het bericht uitte de familie haar verontwaardiging over de deelname van personeelsleden van het kinderopvangcentrum dat Alexander bezocht — en die verantwoordelijk zouden zijn geweest voor het incident dat hem bijna het leven kostte — aan een recente viering en pedagogische workshop. Volgens de familie tonen zowel de stichting als verschillende autoriteiten een gebrek aan empathie tegenover het gezin, terwijl de betrokken medewerkers van het opvangcentrum gewoon blijven deelnemen aan activiteiten rond onderwijs en kinderzorg.

Bijna drie maanden zijn verstreken sinds Alexander met spoed per air ambulance naar Colombia werd overgebracht voor medische behandeling, nadat personeel van het kinderopvangcentrum hem in een busje was vergeten en hem pas vijf uur later bewusteloos aantrof toen men hem van school wilde ophalen. De eerste prognose was onzeker en Alexander verkeerde in kritieke toestand, maar na intensieve zorg en behandeling in Colombia herstelde hij en keerde hij samen met zijn ouders terug naar Aruba.

In de publicatie bekritiseerde de familie de leiding van de stichting fel en stelde zij vragen over waarom personen die verantwoordelijk zouden zijn voor het incident — en die geacht worden liefde en zorg voor kinderen centraal te stellen — nog steeds deel uitmaken van evenementen gericht op onderwijs en kinderzorgprofessionals. Volgens de familie heeft de instelling niet voldaan aan de normen die verwacht mogen worden van organisaties die verantwoordelijk zijn voor kinderwelzijn. Ook verwijt de familie de stichting dat zij gedurende het moeilijke proces grotendeels stil is gebleven.

“Een paar weken geleden, tijdens de pedagogische dag, durfden jullie het toe te laten dat zij deel uitmaakte van de viering? Jullie durfden het aan haar workshops te laten geven? Jullie durfden haar uit te nodigen om tijd door te brengen met professionele opvoeders en mensen die WEL zorg dragen voor kinderen? Jullie durfden te doen alsof zij een leerkracht is? Doe iedereen een plezier en verander jullie naam. Jullie kunnen een stichting zijn, maar NOOIT voor kinderen. Eerlijk gezegd hadden wij veel meer van jullie verwacht, zeker omdat jullie daar werken en zelf ook moeders zijn,” aldus het bericht.

In de publicatie werden ook minister Gerlien Croes, minister Arthur Dowers en het Openbaar Ministerie genoemd. De familie stelde de vraag waarom er maanden na het incident nog steeds geen zichtbare juridische stappen of consequenties zijn genomen. De familie sprak haar frustratie uit over wat zij omschrijft als een gebrek aan verantwoordelijkheid.

“Aan Gerlien Croes, Arthur Dowers en het Openbaar Ministerie… Kijk eens goed. Zijn jullie vergeten dat Alex zonder pols werd binnengebracht? Of maken jullie je simpelweg geen zorgen? Elf weken zijn voorbijgegaan… Wij zeiden tegen onszelf: ‘Geef hen tijd. Geef hen een kans.’ Maar ondertussen zijn bijna drie maanden verstreken. Waarom is zij vrijgelaten? Waarom blijft zij zonder straf, zonder gevolgen? Waarom mag zij nog steeds maandelijks betaald worden voor diensten aan KINDEREN? Op wie of wat wachten jullie?,” aldus de familie.

De publicatie kreeg veel reacties uit de gemeenschap. Verschillende bewoners gebruikten de commentaarsectie om bredere zorgen te uiten over toezicht op kinderopvangcentra, institutionele controle en de toepassing van de wet op Aruba. :

Veel reacties stelden dat de autoriteiten te traag handelen in zaken waarbij nalatigheid in de kinderzorg betrokken is. Anderen spraken hun scepsis uit over het feit dat het opvangcentrum dat bij het ernstige incident betrokken was open mocht blijven terwijl onderzoeken nog lopen. Sommige opmerkingen verwezen naar eerdere beschuldigingen rond andere opvangcentra en suggereerden dat zorgen over toezicht, opleiding en veiligheid al jaren bestaan.

De publieke frustratie richtte zich ook op de overheidsdiensten die verantwoordelijk zijn voor het welzijn van kinderen en jongeren. Meerdere reacties trokken de rol van instanties belast met kinderbescherming en toezicht op kinderopvang in twijfel en stelden dat preventieve controle onvoldoende is. Sommigen beweerden dat meldingen, bewijzen en rapporten vaak niet leiden tot concrete acties.

De controverse leidde daarnaast tot een bredere discussie over professionele normen binnen de pedagogische sector en kinderopvang op Aruba. Eén reactie stelde vragen over hoe andere kinderzorgprofessionals reageerden tijdens het evenement waar de betrokken personen aanwezig waren, en suggereerde dat het stilzwijgen van collega’s mogelijk wijst op een dieper probleem binnen de sector. Volgens die reactie hebben professionals die met kinderen werken een collectieve verantwoordelijkheid om afstand te nemen van situaties waarin sprake kan zijn van nalatigheid of mishandeling.

Andere reacties richtten zich op wat werd omschreven als inconsistentie binnen het rechtssysteem. Verschillende personen vergeleken de aanpak van zaken rond nalatigheid in kinderopvang op Aruba met praktijken in het buitenland, vooral in landen waar ernstige incidenten die kinderen treffen kunnen leiden tot strafrechtelijke vervolging, rechtszaken en sluiting van instellingen.

Sommige reacties beschuldigden de autoriteiten van favoritisme en beweerden dat persoonlijke en politieke connecties invloed zouden kunnen hebben op het proces rond verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.

Een ander terugkerend thema in de reacties was de emotionele impact die een dergelijk incident heeft op gezinnen. Leden van de gemeenschap spraken hun medeleven uit voor Alexander en zijn ouders en erkenden het trauma dat ernstige verwondingen tijdens de kinderjaren kunnen veroorzaken. Verschillende personen benadrukten de emotionele last die ouders ervaren wanneer zij hun kinderen toevertrouwen aan een opvangcentrum en daarna beginnen te twijfelen of hun kind daar werkelijk veilig is.

Sommige reacties benadrukten ook de noodzaak van strengere wetgeving voor de regulering van kinderopvangcentra op het eiland. Er werd opgeroepen tot betere inspecties, strengere vergunningseisen, verplichte veiligheidstrainingen en duidelijkere consequenties voor instellingen die nalatig blijken te zijn.

Anderen stelden dat Aruba meer nadruk moet leggen op het creëren van een sterk pedagogisch klimaat waarin veiligheid van kinderen, emotioneel welzijn en professionele verantwoordelijkheid centraal staan.

Veel reacties weerspiegelden een bredere bezorgdheid over het vertrouwen in instellingen. De zaak van Alex is volgens velen uitgegroeid tot meer dan de ervaring van één familie en heeft zich ontwikkeld tot een groter debat over de vraag of het systeem van kinderopvang en kinderbescherming op Aruba werkelijk in staat is kwetsbare kinderen te beschermen.

Tot op heden is er geen officiële verklaring gekomen van Fundacion Pa Nos Muchanan, het Openbaar Ministerie of andere autoriteiten die in de publicatie werden genoemd. Het is nog onduidelijk of onderzoeken nog lopen, of disciplinaire maatregelen zijn genomen of dat strafrechtelijke vervolging wordt overwogen.

De controverse ontstaat op een moment waarop toezicht op kinderopvangcentra in verschillende Caribische landen meer aandacht krijgt. Zorgen over personeel, opleiding, groepsgrootte en toezicht maken steeds vaker deel uit van bredere politieke discussies. Aruba staat, net als veel kleine gemeenschappen, voor de uitdaging om de groeiende vraag naar kinderopvangdiensten in evenwicht te brengen met de noodzaak van streng toezicht en professionele regulering.

Voor veel lezers kwam de sterkste reactie niet alleen voort uit het oorspronkelijke incident, maar vooral uit de perceptie dat het betrokken opvangcentrum zijn activiteiten normaal kon voortzetten zonder zichtbare verantwoordelijkheid af te leggen.

Het grote aantal reacties op de publicatie toont volgens velen een groeiende vraag naar transparantie en verantwoordelijkheid in zaken die het welzijn van kinderen betreffen. Via juridische procedures, hervormingen of publieke communicatie vraagt een groot deel van de gemeenschap om concretere antwoorden over toezicht op kinderopvangcentra en de gevolgen wanneer ernstige incidenten plaatsvinden.

Voor de familie van Alexander eindigde de publicatie met de duidelijke boodschap dat zij verantwoordelijkheid zullen blijven eisen terwijl zij zich tegelijkertijd richten op het herstel van hun zoon.

Donderdag heeft de Aruba Marine Mammal Foundation (AMMF) een update gepubliceerd op haar Facebookpagina over het herstel van een gewonde dolfijn genaamd ‘Charlie’. AMMF is de stichting die voornamelijk verantwoordelijk is voor de redding van de dolfijnen die dicht bij de kust verschenen. Dag en nacht wordt gewerkt aan de verzorging van de gewonde dolfijn.

Zoals de stichting meldde, werken vrijwilligers en experts sinds maandag 24 uur per dag om de dolfijn een kans op herstel te geven. Zoals Bon Dia Aruba woensdag berichtte, had Aruba Conservation Foundation informatie ontvangen dat een dolfijn achtergebleven was en moeite had om zichzelf in het water overeind te houden. AMMF, ondersteund door ACF, bevond zich ter plaatse, waar teams elkaar aflosten om de dolfijn te ondersteunen.

AMMF liet weten dat de dolfijn momenteel wordt verzorgd en dat hij gelukkig goed reageert. De stichting benadrukte dat de focus nu volledig ligt op het welzijn van de dolfijn en dat er gedurende het herstelproces verdere updates zullen volgen.

Zoals ACF dinsdag in haar publicatie al benadrukte, blijft AMMF wijzen op het belang van een rustige en storingsvrije omgeving. Volgens de stichting is dit cruciaal voor het herstel van de dolfijn. Daarom herhaalde de organisatie haar oproep aan het publiek om voldoende afstand te bewaren. De groep dolfijnen bevindt zich namelijk nog steeds in de omgeving en elke ongewone activiteit kan paniek en stress veroorzaken, wat een negatieve invloed kan hebben op zowel de reddingsoperatie als de veiligheid van de dieren.

Tegelijkertijd roept de stichting de autoriteiten op om samen te werken. Omdat dolfijnen beschermde diersoorten zijn volgens de Arubaanse wetgeving, is steun en inzet van de autoriteiten van groot belang, aldus de stichting.

De tussenkomst van de autoriteiten was een belangrijk aandachtspunt in dit incident. Binnen de gemeenschap werd veelvuldig opgeroepen tot meer toezicht op de stranden en tot duidelijke reddings- en veiligheidsprotocollen voor dergelijke situaties. De realiteit is dat de stranden van Aruba dagelijks druk bezocht worden; honderden toeristen komen naar de stranden om te ontspannen of deel te nemen aan activiteiten op en in zee, zoals jetskiën, snorkelen, bananenboottochten, kite- en windsurfen of dagtochten met catamarans.

In gebieden waar dolfijnen vaak toevlucht zoeken — zoals Malmok, Palm Beach, Eagle Beach, Surfside, South Reef, Mangel Halto en Roger’s Beach, zoals AMMF eerder uitlegde — zijn dit soort activiteiten zeer gebruikelijk. Dit vormt een bedreiging voor het welzijn van dolfijnen en ander wild zeeleven.

Daarnaast bestaat ook het gevaar dat nieuwsgierige of gefascineerde mensen de dieren benaderen. Zoals woensdag werd bericht, probeerden sommige personen de dolfijnen terug de zee in te helpen, maar AMMF en andere internationale organisaties voor marien leven waarschuwen dat het aanraken of dragen van deze zoogdieren — ook al gebeurt dit met goede bedoelingen — gevaarlijk is. Het omgaan met dolfijnen in kwetsbare toestand moet worden overgelaten aan experts zoals AMMF. Zowel mensen uit de gemeenschap als ACF benadrukten dat de aanwezigheid van dolfijnen aan de kust geen “gratis attractie” is, maar eerder een teken dat de dieren toevlucht zoeken, bijvoorbeeld om te vluchten voor gevaar, om jongen te krijgen, te rusten of te herstellen van verwondingen.

Desinformatie rechtzetten

Naast het onvermoeibare werk van de stichting moest AMMF vrijdag ook tijd vrijmaken om desinformatie op sociale media recht te zetten. Verschillende personen en mediakanalen verspreidden foutieve informatie over de toestand van dolfijn Charlie. Een bekende figuur binnen de media en de gemeenschap plaatste op sociale media dat het dier zou zijn overleden. Dit gebeurde nadat premier Mike enkele foto’s had gedeeld waarop hij samen met het vrijwilligersteam op de locatie te zien was. Op één van de foto’s was te zien hoe de premier de dolfijn ondersteunde. Verschillende mensen in de reacties — evenals de persoon die de desinformatie verspreidde — maakten vervolgens spot over de aanwezigheid van de premier en suggereerden dat de dolfijn zou sterven omdat hij het dier had aangeraakt. Andere berichten beweerden dat de dolfijn alweer teruggekeerd was naar zee en zich had herenigd met de andere dolfijnen, en dat er bijna honderd dolfijnen in verschillende groepen waren waargenomen. Volgens AMMF klopt geen van deze berichten.

AMMF maakte onmiddellijk een einde aan deze desinformatie en verduidelijkte dat de dolfijn nog leeft, herstellende is en nog steeds verzorgd wordt door vrijwilligers en experts. De stichting veroordeelde eveneens de spot die op sociale media rondging en noemde dit schadelijk voor de inspanningen van het team dat sinds maandag dag en nacht werkt om Charlie de best mogelijke kans op volledig herstel te geven.

Volgens de stichting heeft het incident geleid tot een golf van desinformatie, waarvan het merendeel afkomstig zou zijn van mediakanalen. Het is volgens AMMF van groot belang dat media hun verantwoordelijkheid nemen om zo transparant en objectief mogelijk te berichten. Hoewel het begrijpelijk is dat informatie niet altijd onmiddellijk beschikbaar is, betekent dat volgens de stichting niet dat er ruimte bestaat om details te overdrijven of onwaarheden te verspreiden.

In het geval van Charlie is correcte informatie cruciaal voor het herstel van de dolfijn, terwijl desinformatie de reddingsinspanningen van AMMF gemakkelijk kan ondermijnen. De stichting verzekerde dat alle officiële updates over Charlie voortaan eerst via AMMF zelf bekendgemaakt zullen worden.

AMMF vraagt de gemeenschap om het welzijn van de herstellende dolfijn voorop te stellen en het dier niet te storen of schade toe te brengen.

ACF gaf dinsdag enkele aanbevelingen, waaronder het bewaren van afstand, het vermijden van geluidsoverlast, het gebruik van drones en grote groepsactiviteiten. Daarnaast wordt geadviseerd om de getroffen zone zoveel mogelijk te vermijden en de instructies van de hulpverleners ter plaatse te respecteren.

Op die manier kan worden verzekerd dat de dolfijn zo snel mogelijk herstelt en zich opnieuw bij zijn groep kan voegen.

Den nos column semanal aki tocante nos Papiamento, nos ta dedica atencion na un tema cu ta presente tur dia den nos comunicacion, pero pa algun motibo no ta capta nos atencion. Ta trata di e uso hopi mas frecuente di palabra compleho cu ta termina semper cu e adicion ‘mente’, cu tin su origen den Spaño (y Portugues). Nos a bin riba e tema aki via algun observacion di persona, cu ta mustra nos riba e uso mas frecuente aki, argumentando tambe cu den pasado hende no tabata haci tanto uso di e forma aki. Y ta surgi e pregunta si e forma aki ta pertenece na nos Papiamento.

Pa nos splica e asunto bon nos mester cuminza cu duna un splicacion kico e fenomeno aki ta den e idiomanan cu mas nos ta maneha banda di Papiamento. Na Spaño por ehemplo un palabra asina yama un ‘adverbio de modo’. E ta un forma di cambia un verbo, adhetivo of otro adverbio mes, indicando con un cierto accion ta tuma lugar di cierto manera. Un ehemplo semper ta yuda: e palabra ‘claramente’ ta modifica e adhetivo ‘claro’ (na Spaño/Portugues) y ta indica cu algo ta tuma lugar o ta ser haci di un manera ‘cla’ (na Papiamento). Nota importante: Papiamento desde semper conoce e palabra ‘claro’ tambe, pero limita na e uso como expresion fiho, por ehemplo: “Claro cu mi a avirtie, pero e no ta tende…” Ultimamente nos por topa cu e adhetivo ‘claro’ tambe, mas tanto den texto, unda skirbi simplemente ‘cla’ ta trece confusion pasobra ‘cla’ ta significa tambe cu bo a termina algo. Aki e ‘cla’ ta bin di Hulandes: ‘klaar’. A proposito, na Hulandes ‘klaar’ por significa tambe algo cu ta referi na ‘claridad’. Ehemplo: “Het wordt tijd om hier klare taal te spreken.” (“Ta bira tempo pa papia idioma cla aki”).

Awor e pregunta/critica tocante e uso hopi mas frecuente di e forma aki den nos medionan di comunicacion. E forma riba su mes ta algo reciente, cu no tin anto un base den nos Papiamento original? Un ehercicio di investigacion den nos Vocabulario oficial ta mustra nos cu tin varios caso di e forma aki inclui, banda di e verbo o adhetivo na cual e ta referi. E ehemplo cu nos a usa aki (claramente) mes ta un di nan. Pero por constata tambe cu tin hopi mas caso cu no ta inclui y cu regularmente nos ta topa den texto. Y e hecho cu nan no ta inclui segun nos no ta bisa cu nan no ta Papiamento legitimo. Un ehemplo di esaki: e Vocabulario oficial ta contene e palabranan ‘significa’‘significante’ y ‘significativo’. E forma di uso ‘diario’ ta, sigur den forma oral, ‘nifica’. Pero, ta e uso di e otro formanan relaciona ta tuma lugar den e forma original hereda di Spaño, o Portugues. Segun nos e uso anto di palabra compleho manera ‘significativamente’ o ‘significantemente’ tambe ta parti di nos idioma.

Sin embargo, ta obvio cu den conversacion diario un persona lo haci menos uso di e formanan elabora aki; mas tanto e ta algo cu ta aparece den texto y mas tanto di persona cu ta usa un vocabulario mas extenso. Esey no tin nada straño cune pasobra un persona cu ta skirbi hopi, y sigur texto basta largo, ta busca forma di introduci sinonimo of forma di expresa e mesun cos di otro manera, pa evita cierto monotonia den su texto. E practica aki no ta algo excepcional di nos idioma; rond mundo nos ta mira awendia con mas y mas Ingles ta penetra den cualkier otro idioma, tambe den esun di nos. Nos ta sigui incorpora mas palabra den nos Papiamento, loke no ta haci nos mas pober, al contrario.

Rainbow Warriors Core Foundation como organisacion internacional pa desaroyo sostenibel cu sede na Aruba, cu ta enfoca riba investigacion cientifico y ingenieria aplica ta boga pa yega na un desaroyo sostenibel na Aruba, envolviendo tur stakeholder den dialogo y tomo di decision pa desaroyo sostenibel den tur tres area, esta economico, social y ecologico.

Recientemente Gobierno di Aruba a tuma e decision pa prohibi uso y estacionamento di e-bikes y e-scooters den areanan publico y den sector turistico en particular.

Aki Gobierno diripiente a desvia di e situacion di tolerancia di basta aña, cual a crea un situacion na unda e asina yama “gewoonterecht” ta bira aplicabel.

Comokiera cu Aruba Birldlife Conservation Foundation, aparentemente un “one-man-show” di Greg Peterson, a dicidi di hiba Gobierno di Aruba y Aruba Conservation Foundation corte 26 mei proximo pa stop ATV y UTVs opera den areanan cu ta keda pa puro coincidencia alrededor di Tierra del Sol, un propiedad di e cadena IberoStar, cu cual Greg Peterson y su fundacion ABC tin un multi-annual partnership mediante IberoStar Foundation, awor dos sector esta di esun di ATVs y UTVs y esun di e-bikes y e-scooters ta ser afecta economicamente cu un obvio menasa pa empleo den dicho dos sector.

Pasobra desaroyo sostenibel tambe tin un componente economico y un componente social, cu tin igual peso na esun ecologico, Rainbow Warriors Core Foundation ta kere cu tur e stakeholder envolvi mester por defende e interesnan economico y social, pero tambe na e mesun momento asumi nan responsabilidad ambiental.

P’esey nos organisacion ta haci un yamada na ambos sector pa conveni reunion cu nos y algun instancia invita pa discuti e creacion di un convenio y codigo di conducta pa sostenibilidad den cual tur tres componente di desaroyo sostenibel ta ser hancra asina sigurando siguridad di empleo y na mes momento garantisando e aspecto di proteccion ambiental y proteccion di naturaleza.

E intencion ta pa conveni reunion pa yega na un convenio y codigo di conducta apart pa cada sector.

Y nos ta haci un apelacion na tanto gremio comercial como sindical pa apunta representante pa sirbi como observador den dicho dos reunion.

Por yama Sr. Milton Ponson, presidente di Rainbow Warriors Core Foundation na 747-8280 pa mas informacion y of pa yuda organisa e reunionnan menciona.

Nota di redaccion: E articulo aki ta opinion di e autor y no ta representa opinion di Bon Dia Aruba.

E bishita di promer ministro Hulandes a mustra nos riba un hecho palpable: ta spera milagro di otro lugar, mientras nos no ta tuma decision encuanto nos destino unda nos por. Esaki por ehemplo den caso di e refineria obsoleto y kico mester bin na su lugar. Nos no por haci tanto cu e lugar sin un partner grandi di exterior y por lo pronto no lo tin un tampoco. Mientras tanto no ta tuma un decision encuanto uso continua di combustible fosil, den produccion di energia y den transporte, unda si ta mas facil pa tuma un decision autonomo.Y esaki mientras den actualidad mundial nos por mira un separacion cla entre e paisnan cu ta scoge pa energia renovable y otro, manera Merca, cu ta insisti den keda mantene recurso fosil como base pa nan generacion di energia. Den ki direccion nos ta bay?

Nos por observa cu hopi biaha ta presenta e escogencia pa esun of e otro como algo relaciona cu ‘ideologia’:sea bo ta ‘conservador’ y ta confia mas riba petroleo, o bo ta ‘progresista’ y ta kere den energia renovable den diferente forma: biento, solo, etc. E realidad sin embargo no ta asina. Lo ta mas sano pa scoge a base di loke uno tin o no tin. Esey ta loke nos ta mira na Europa, China y hopi otro pais. Si bo no tin petroleo, o na cantidad irelevante, anto di mes bo lo mester busca alternativa, pa bo no keda mara na e petroleo cu bo no tin. E actual crisis di oferta di petroleo pa via di e crisis na Medio Oriente ta solamente acentua mas ainda e importancia di busca un solucion den otro direccion. Esaki no tin tanto di haci cu ‘ideologia’ pero mas cu sentido comun anto. Esaki no ta kita e realidad cu pa hopi tempo den futuro petroleo ta keda un fuente indispensable di energia y otro producto quimico. Den e sentido ey tur pais mester scoge segun nan propio realidad. Kico e realidad ey ta pa nos anto? Nos no tin y si acaso nos lo tin den futuro, ta un loteria cu nos no por tuma como base pa nos politica energetico. Pa contesta esnan cu ta pone nan speranza den un descubrimento di petroleo den nos awanan teritorial, lo siguiente: Si e soño ey bira realidad, anto lo por tin explotacion economicamente relevante na un lapso di 8 pa 10 aña. E pregunta clave ta kico ta haci mientras tanto. Kere den e milagro y si e no bira realidad, kico anto? Nos ta paraliza nos maneho energetico pa un decada completo, pa despues keda man bashi toch?

Durante e bishita di e promer ministro di Hulanda e siman aki e hechonan menos agradable di e refineria a bin dilanti atrobe. Por ehemplo, cu Aruba mes lo mester atende e cuestion di gasto di limpieza. Perspectiva pa recupera algo for di e anterior operadornan no ta mustra prometedor; lo mester dedica miyones na pago di abogado pa e tipo di caso hudicial aki. E daño ta haci caba y ta core pa cuenta – moral – di sucesivo gobiernonan cu nunca a instala un fondo di reserva pa esaki, obligando e operadornan paga mientras nan t’ey ainda, no despues cu nan a core sali… Si nos a comprende bon, no a bin dilanti ningun proyecto prometedor di mayor alcance cu den futuro por percura pa reemplazo di e perdida di e industria petrolero. Loke nos tabata anticipa tambe, sino esey lo a bin dilanti caba den e 14 añanan cu a transcuri despues di su ciere. Hulanda lo por yuda cu experticio riba diferente tereno, pero te ey e asunto lo yega. Conclusion: e realismo cu mester a reina pa varios aña caba keto bay ta e unico punto di salida cu nos tin. E realismo ey conoce un mensahe cla: cu nos mester cuminza actua como teritorio sin su propio petroleo. Esey ta encera cu nos mester adapta nos sistema di suministro di energia den direccion di energia renovable, y pakico? No pa motibo ideologico, sino pa razon practico. Energia renovable ta ademas bastante mas barata cu energia a base di petroleo, hasta sin prijs halto den un crisis global manera ta tumando lugar actualmente. Manera bisa anteriormente, tanto Europa, China y hopi otro pais ta bay fuertemente den direccion di energia renovable pa no keda dependiente di petroleo pa proximo siglo(nan). Claro cu nos conoce e contra-argumento, esta di e situacion particular di un isla cu ta den un ‘stand-alone’ permanente. Esey ta asina, pero tin un diferencia grandi entre kima miles di bari di fuel oil pa dia pa produci 85% di e energia necesario, o mantene un cierto capacidad di reserva, a base di combustible fosil, pa situacion di emergencia. Ningun lugar na mundo ta opera puramente a base di ideologia, mas bien a base di loke sentido comun ta bisa.E problema cardinal cu nos ta keda cune ta cu gobierno no ta tuma paso pa optimaliza produccion di energia renovable, sea colectivamente o den man di e propio ciudadano.Loke ningun politico lo admiti abiertamente ta cu no tin confianza den e ciudadano pa cuminza un proyecto di berdadero apoyo,via subsidio, pa genera energia nan mes. Cu e distancianan minimo na Aruba, esaki lo significa tambe cu por reemplaza gran parti di e combustible pa transporte tambe recargando bateria na cas. Y si nos politiconan solamente ta confia nan mes, nan por bisa nos porfin ki rumbo nan kier tuma? Anto uno basa riba sentido comun…