Bondia Aruba

news_item
Click to read more

Zwolle ta uni cu 19 municipalidad Hulandes cu ta prohibi klapchi

1 day ago

(NLTimes) – Pa prome biaha, Zwolle ta introduci un prohibicion local di klapchi e fin di aña aki, uniendo na 19 otro municipalidad Hulandes cu a restringui klapchi, mientras cu un prohibicion nacional ta bay drenta na vigor na 2026–2027, segun un encuesta di ANP. Municipalidadnan cu tin un prohibicion completo e aña aki ta

www.bondia.com
news item

Zwolle ta uni cu 19 municipalidad Hulandes cu ta prohibi klapchi

1 day ago

(NLTimes) – Pa prome biaha, Zwolle ta introduci un prohibicion local di klapchi e fin di aña aki, uniendo na 19 otro municipalidad Hulandes cu a restringui klapchi, mientras cu un prohibicion nacional ta bay drenta na vigor na 2026–2027, segun un encuesta di ANP.

Municipalidadnan cu tin un prohibicion completo e aña aki ta inclui Alkmaar, Amersfoort, Amsterdam, Apeldoorn, Arnhem, Bloemendaal, Eindhoven, Haarlem, Heemstede, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen, Rotterdam, Schiedam, Soest, Tilburg, Utrecht, Utrecht, Zuchtrug, Zzugtwolle.

Hopi biaha zonanan liber di klapchi ta ser designa rond di hospital, reservanan natural, casnan di cuido, scol y refugionan pa bestia. Na Helmond, e prohibicion ta conta banda di un parke di bestia, mientras cu Diemen ta restringui klapchi rond di scol y parkeerplaats. Dordrecht ta aplica restriccionnan banda di Nationaal Park De Biesbosch, y Den Helder ta considera localidadnan di refugio di bestia local.

E municipalidad di Zwolle a reconoce cu cambia e tradicion di klapchi ta un “proceso a largo plaso.” Oficialnan a bisa, “e experiencia di otro municipalidadnan cu un prohibicion local ta mustra cu klapchi di consumidor no ta ser para diripiente,” enfatisando e naturalesa gradual di e cambio.

Cruz Cora a expresa preocupacion cu e proximo prohibicion nacional, cu ta spera di drenta na vigor durante e transicion di 2026 pa 2027 despues di aprobacion di tanto Tweede como Eerste Kamer, por conduci na aumento di uso di klapchi ilegal. E organisacion a adverti, “esaki ta aumenta riesgo di lesionnan serio.” Mientras cu e cantidad di heridonan relaciona cu klapchi a keda stabiel of a baha un poco den añanan recien, incidentenan cu ta encera klapchi pisa ta aumentando, cu ta conta pa mas o menos mitar di tur victima.

Cees van Romburgh, un experto di EHBO na Cruz Cora, a bisa, “explosionnan severo ta causa kimamento y lesionnan serio na wowo, orea, y hasta dede y man amputa. Nan por hasta resulta den hersenschudding.”

 

news_item
Click to read more

CBS: Prijs a baha den 5 di 12 sector di CPI den ultimo 12 luna

1 day ago

Recientemente, Oficina Central di Estadistica a publica e CPI pa e periodo November 2024 – November 2025. Den esaki, a nota cu cinco di 12 sector a registra caida di prijs. Indice di Prijs di Consumo Den e ultimo diesdos (12) lunanan, e CPI a baha cu 0.2%, unda cinco (5) di e diesdos (12)

www.bondia.com
news item

CBS: Prijs a baha den 5 di 12 sector di CPI den ultimo 12 luna

1 day ago

Recientemente, Oficina Central di Estadistica a publica e CPI pa e periodo November 2024 – November 2025. Den esaki, a nota cu cinco di 12 sector a registra caida di prijs.

Indice di Prijs di Consumo

Den e ultimo diesdos (12) lunanan, e CPI a baha cu 0.2%, unda cinco (5) di e diesdos (12) sectornan a registra caida di prijs. E caidanan cu tabatin e mayor efecto riba e CPI a ser registra pa e sectornan di “Mobilario” (-4.7%), “Recreacion y cultura” (-3.3%) y “Paña y sapato” (-8.3%), causando un efecto di respectivamente, -0.41, -0.28 y -0.19 ppt. E caidanan den e sectornan restante a contribui cu un efecto di -0.23 ppt riba e CPI di November 2024 te cu November 2025.

E caidanan aki a ser contraresta parcialmente door di subidanan den e indicenan di e sectornan di “Vivienda” (1.3%), “Restaurant y hotel” (4.8%) y “Comunicacion” (2.4%), cu a contribui cu un efecto di respectivamente, 0.34, 0.24 y 0.21 ppt.

E subidanan den e sectornan restante a contribui cu un efecto di 0.13 ppt riba e CPI di November 2024 te cu November 2025. E caida den e sector di “Mobilario” a ser causa principalmente door di caida den e categorianan “Mueble y accesorionan, tapijt y otro tipo di material pa vloer” (-23.6%) y “Aparato pa uso domestico” (-5.3%), causando un efecto di respectivamente, -0.25 y -0.12 ppt. E caida den e sector di “Recreacion y cultura” a ser causa principalmente door di un caida di 22.2% den e categoria “Vacacion”, causando un efecto di -0.51 ppt. E caida den e sector di “Paña y sapato” a ser causa principalmente door di un caida den e categoria “Paña” (-8.8%), causando un efecto di -0.16 ppt. E subida den e sector di “Vivienda” a ser causa principalmente door di un subida di 1.5% den e categoria “Electricidad, gas y otro combustible”, causando un efecto di 0.12 ppt. E subida den e sector di “Restaurant y hotel” a ser causa principalmente door di un subida den e categoria “Cuminda pafo di cas” (3.4%), causando un efecto di 0.17 ppt. E subida den e sector di “Comunicacion” a ser causa principalmente door di un subida di 54.7% den e categoria “Ekipo di telefon y fax”, causando un efecto di 0.20 ppt.

Canasta di consumo

Den e ultimo aña cu a pasa 49.5% di productonan den e canasta di consumo di e CPI a conoce un aumento di prijs causando un efecto di 2.11 ppt, mientras cu 41.2% ta mustra un caida di prijs, cu a contribui cu un efecto di -2.31 ppt y pa e restante 9.3% no tabatin cambio den prijs. E indice di “Bienes” (-0.6%) a registra un caida y causando un efecto di -0.34, mientras cu e indice di “Servicionan” a registra un subida di 0.3% y a contribui cu efecto di 0.13 ppt riba e CPI.

Bestaansminimum

Den e ultimo diesdos (12) lunanan e bestaansminimum pa un hogar consistiendo di dos (2) adulto y dos (2) mucha (edad 0-15 aña) a registra un subida di Afl. 7, di Afl. 5,512 na November 2024 pa Afl. 5,519 na November 2025. E subida aki a ser causa principalmente door di subidanan den e sectornan di “Vivienda” (Afl. 22) y “Cuminda y bebida no-alcoholico” (Afl. 16).

Cambio di prijs di petroleo, utilidad, gasolin y diesel

E prijs promedio pa bari di petroleo a conoce un caida di US$ 9.60 (-13.8%) di US$ 69.60 na November 2024 pa US$ 60.00 na November 2025.

E indice di Energia a baha cu 2.3% den e ultimo aña y a causa un efecto di -0.38 ppt. E indicenan di “Gasolin” (-8.1%) y “Diesel” (-5.1%) a registra caidanan, causando un efecto di respectivamente, -0.36 y -0.02 ppt riba e CPI. E indicenan di “Electricidad” y “Awa” no a registra cambio, mientras cu e restante 404 bienes y servicio hunto, a conoce un subida di 0.2% y tabatin hunto un efecto di 0.18 ppt.

Cambio di prijs di Cuminda y servicio di catering

Den e ultimo diesdos (12) lunanan e indice di “Cuminda & servicio di catering” a subi cu 1.5%. E indice di “Cuminda na cas” a conoce un subida di 0.7%, unda ocho (8) di e diesun (11) indicenan di e gruponan di “Cuminda na cas” a subi durante e periodo aki. E indice di “Sucu, jam y otro tipo di cos dushi” a conoce un subida di 4.9%, e subida mas grandi entre e gruponan di “Cuminda na cas”. Ademas, otro subidanan significante a ser registra den e indicenan di “Bebida no-alcoholico” (3.6%), “Azeta y otro productonan traha di vet” (3.6%) y “Fruta” (2.2%). E caida mas grandi durante e periodo aki a ser registra den e indice di “Pisca y otro cuminda di lama” (-4.9%). E indice di “Cuminda pafo di cas” a registra un subida di 3.4% den e ultimo diesdos (12) lunanan.

Den e ultimo diesdos (12) lunanan, “Cuminda na cas” y “Cuminda pafo di cas” como grupo, tabatin un subida di prijs di 1.5% y hunto tabatin un influencia di 0.25 ppt riba e CPI, mientras cu e restante bienes y servicio hunto a experencia un caida di prijs di 0.5% y tabatin un efecto di -0.45 ppt riba e CPI.

 

news_item
Click to read more

Solucionnan di Innovacion pa Aruba: Speransa den 2026

1 day ago

Innovacion tecnologico ta e motor di prosperidad riba termino largo. En berdad nos tin retonan structural profundo, pero na mes momento tin oportunidadnan inmenso pa usa innovacion tecnologico, hunto cu maneho bon pensa pa transforma calidad di bida pa full pueblo di Aruba. Pa hopi tin di e conceptonan por zona “radical”, pero mester enfatisa

www.bondia.com
news item

Solucionnan di Innovacion pa Aruba: Speransa den 2026

1 day ago

Innovacion tecnologico ta e motor di prosperidad riba termino largo. En berdad nos tin retonan structural profundo, pero na mes momento tin oportunidadnan inmenso pa usa innovacion tecnologico, hunto cu maneho bon pensa pa transforma calidad di bida pa full pueblo di Aruba.

Pa hopi tin di e conceptonan por zona “radical”, pero mester enfatisa cu sin accion radical, e alternativa di “business as usual” lo crea problemanan masha grandi riba un termino mas strategico. Preguntanan manera crisis di costo di bida, crisis di fondonan social, y e ola di automatisacion binidero, mester wordo enfrenta awo, si nos ta desea di no sufri consecuencianan socio-economico severo. E situacion critico cu mi ta describi ta rekeri cu mester por hiba dialogo transparente y constructivo con pa mustra e sociedad y e ciudadano riba e diferente scenarionan nos dilanti. Ami sigur lo kier contribui na esaki.

Automatisa salubridad

Pa hopi edicion di nos columna semanal a papia di varios inversion cu por haci pa baha gasto di cuido/AZV y na mes momento hisa calidad di bida pa tur esnan usando e sistema di salubridad local. Pensa inteligencia artificial pa radiologia, patologia, recepcionista medico, e-health y monitor continuo di pacient cu riesgo halto pa eventonan negativo manera stroke, atake di curazon of problema di nier. Tambe un health-scan completo di henter Aruba su poblacion adulto usando tecnologianan sofistica di ‘predictive analytics’ pa asina midi cua persona tin riesgo di salud di mas halto pa asina stratifica den un manera riguroso ken mester haya preferencia pa servicionan di salubridad. Tur esaki por facilmente wordo financia cu “surplusnan” di AZV, y no lo solamente baha gasto manera strategico, pero lo hisa calidad di bida tambe, cual lo traduci su mes den mas entrada di belasting, den un manera duradero.

Energia solar cu bateria

Un otro innovacion cu por tin efectonan profundo pa ambos individuo y pa henter pais ta esun di energia solar combina cu sistema di bateria. Aruba ta hopi dependiente di importacion di heavy crude oil pa su produccion di energia. Pero na mesun momento nos ta bendiciona cu un potencial enorme di Solo. Aruba lo por transiciona pa tur cas haya nan mesun sistema di panel solar y bateria. Esaki lo baha gastonan di energia den un manera hopi duradero y na mesun momento yuda e pais cu su balansa di pago/current account, cual ta algo sumamente importante den plazo strategico pa nos pais.

Wealth tax & entrada universal

En fin, tambe mester wak e parti socio-economico di Aruba, unda na mesun momento un gran mayoria di e pais ta biba bao e bestaansminimuum, mientras cu menos di 20 kilometer leu tin casnan y condominio cu ta bal 3 miyon florin of mas. Tambe e yegada di inteligencia artificial & robotica lo haci e division aki mas grandi ainda den plazo largo. Den e contexto aki mester pensa riba redistrubucion di rikesa, esta den forma di vermogensbelasting y den mi opinion formanan di entrada universal. Net e delaster siman di 2025, a sali un estudio grandi di Suecia, unda un experimento cu 1.400 euro di entrada universal tabatin efectonan sumamente positivo, manera menos criminalidad, menos uso di Eerste Hulp, y un aumento visibel den salud mental. Entrada Universal basa riba vermogensbelasting ta un inversion cu lo paga pa su mes hopi facil den plazo strategico.

Weganan di kleuterschool mester stop

Mas importante cu tur, mester bin un revitalisacion cerca nos ultra-kader con critico e situacion en berdad ta y cu esaki lo cuminsa rekeri accion cu por ta politicamente dificil. Den esaki mester cuminsa un dialogo abierto y sincero cu full pueblo. Na luga cu kico ta pasa awo, cu e momento ami saca un articulo critico tocante e varios crisis riba nos Isla, e siguiente dia nos ultra-kader ta purba convence nos cu Aruba ta Disney World. Nos mester un cierto madurez pa finalmente cuminsa enfrenta e problemanan structural cu a papia varios aña riba dje. Mi ta spera cu aña 2026, por ta uno di madurez, dialogo y union cerca tur stakeholders y cu hunto usando innovacion tecnologico y politica innovativo cu lo cuminsa crea solucionnan pa Aruba.

 

news_item
Click to read more

Resolucionnan di aña nobo: Un tradicion di reflexion, aspiracion y cambio

1 day ago

Segun cu un aña ta termina y otro ta cuminsa, miyones di hende rond mundo ta tuma tempo pa refleha riba pasado y considera kico nan lo kier cambia den futuro. E periodo di transicion aki ta estrechamente asocia cu resolucionnan di aña nobo—compromisonan personal dirigi na mehora aspecto di bida den e aña binidero.

www.bondia.com
news item

Resolucionnan di aña nobo: Un tradicion di reflexion, aspiracion y cambio

1 day ago

Segun cu un aña ta termina y otro ta cuminsa, miyones di hende rond mundo ta tuma tempo pa refleha riba pasado y considera kico nan lo kier cambia den futuro. E periodo di transicion aki ta estrechamente asocia cu resolucionnan di aña nobo—compromisonan personal dirigi na mehora aspecto di bida den e aña binidero. Mientras cu e practica ta ampliamente conoci, su nificacion, efectividad y relevancia ta sigui desaroya hunto cu contextonan social, economico y cultural cu ta cambia.

E concepto di haci promesanan na comienso di un aña nobo ta leu di ta nobo. Registronan historico ta sugeri cu civilisacionnan di antiguedad, incluso e Babilonionan, a haci promesanan na nan Diosnan na comienso di cada aña, hopi biaha relaciona cu pagamento di debe of debolbe articulonan fia. Den Roma di antiguedad, e luna di januari a haya e nomber for di Janus, e dios di comienso y transicion, kende a ser describi cu dos cara—un cu ta wak patras y un cu ta wak dilanti. Romanonan a ofrece sacrificio y a haci promesanan pa bon conducta den e aña binidero.

Cu tempo, e tradicion a cambia di obligacionnan religioso of comunal pa metanan mas personal. Awendia, resolucionnan di aña nobo ta pa gran parti secular y individual, enfoca riba mehoracion propio, salud, finanzas, relacionnan of desaroyo di carera.

Encuestanan conduci den varios pais ta mustra consistentemente cu cierto tipo di resolucionnan ta specialmente comun. Metanan relaciona cu salud, manera haci mas ehercicio, come cuminda mas saludabel, baha di peso of mehora custumbernan di drumi, hopi biaha ta na cabes di e lista. Resolucionnan financiero, spaar placa, reduci debe, of presupuesta mas cuidadosamente, tambe ta ser cita frecuentemente. Otro temanan popular ta inclui siña habilidadnan nobo, avansa profesionalmente, pasa mas tempo cu famia y amigonan, y reduci stress.

Den añanan recien, tabatin atencion creciente pa bienestar mental y emocional. Resolucionnan relaciona cu ‘mindfulness’, balansa entre trabao y bida, ponemento di limitenan, y reduccion di burnout a bira mas prominente, reflehando combersacionnan social mas amplio tocante salud mental y calidad di bida.

Pa hopi hende, e apelacion di e resolucionnan di aña nobo ta sinta den e poder simbolico di un comienso nobo. E cambio di kalender ta ofrece un punto psicologico cla cu ta separa pasado for di futuro, haciendo mas facil pa imagina cambio. E fenomeno aki, tin biaha referi na dje como e “efecto di comienso nobo,” por aumenta motivacion door di permiti individuonan distancia nan mes mentalmente for di contratempo anterior.

Resolucionnan por sirbi tambe como un oportunidad structura pa auto-evaluacion. Door di identifica areanan pa mehoracion, individuonan ta aclaria nan prioridad y balornan. Hasta ora resolucionnan no ta ser alcansa completamente, e proceso di fiha nan por encurasha concientisacion propio y tumamento di decision intencional durante henter aña.

A pesar di nan popularidad, resolucionnan di aña nobo hopi biaha ta ser critica pa ta irealistico of di duracion cortico. Estudionan ta sugeri cu un cantidad significante di resolucion ta ser bandona dentro di e prome lunanan di aña. Motibonan comun ta inclui metanan mucho ambicioso, falta di planificacion cla, tempo limita y responsabilidadnan competitivo.

Un otro critica ta cu resolucionnan por promove un mentalidad di “all-or-nothing”. Ora hende no alcansa nan metanan, nan por sinti desanima y bandona nan esfuersonan completamente. Esaki a hiba algun experto na cuestiona si e tradicion ta pone presion innecesario riba individuonan of ta reforsa sentimentonan di fracaso.

Adicionalmente, influencianan comercial ta hunga un rol den formacion di resolucionnan. Comienso di aña ta un periodo peak pa mercadeo relaciona cu programanan di fitness, plannan di dieet, hermentnan di productividad, y productonan pa mehoracion propio. Mientras cu e ofertanan aki por duna sosten, nan por contribui tambe na expectativanan irealistico tocante cambio rapido of sin esfuerso.

Como contesta na retonan cu resolucionnan tradicional, hopi hende ta adopta enfokenan alternativo cu ta enfoca mas riba custumber, sistema y intencionnan cu riba resultadonan estricto, manera incorpora ehercicio regular, cushina mas na cas, of scoge un “palabra di aña” pa guia decisionnan y mentalidad. E acercamentonan aki ta ser considera mas flexibel y sostenible, y ta ser complementa cu metanan di termino mas cortico y reflexionnan regular durante henter aña pa mantene momentum y ahusta obhetivonan segun necesidad.

Aunke resolucionnan di aña nobo ta ser comunmente asocia cu e kalender occidental, e concepto di marca comienso nobo ta presente den hopi cultura, manera celebracionnan di aña nobo lunar den Asia cu ta enfatisa renobacion y union di famia. Den otro contexto cultural, sucesonan importante di bida, observacionnan religioso of cambionan di temporada ta sirbi como momentonan natural pa reflexion, renobacion y compromiso cu metanan nobo.

Globalisacion, rednan social y plataformanan online a cambia con resolucionnan di aña nobo ta ser comparti y percibi, permitiendo individuo anuncia nan metanan, busca responsabilidad y conecta cu comunidadnan cu interesnan comparti, aunke esaki tambe por crea presion pa mustra mehoracion idealisa. Mas aleu di comportacion individual, resolucionnan ta refleha tendencianan social mas amplio, manera un enfoke creciente riba sostenibilidad, compromiso civico, boluntario y responsabilidad colectivo, indicando un conscientisacion social mas profundo.

Dunadornan di trabao y organisacionnan ta usa e comienso di aña manera un momento di motivacion pa lansa iniciativanan di bienestar y desaroyo profesional, aliniando metanan institucional cu aspiracionnan personal. En general, resolucionnan di aña nobo ta keda un caracteristica duradero di bida moderno, simbolisando e deseo humano pa crecemento, renobacion y speransa, y probablemente lo continua evoluciona conforme sociedad ta cambia, mientras cu e impulso pa cuminsa di nobo ta keda constante.

 

news_item
Click to read more

Calor extremo ta trece riesgo creciente pa forsa laboral di Aruba, rapport di CBA ta adverti

1 day ago

Aumento di temperatura liga na cambio di clima ta birando un menasa mas y mas serio pa salud y productividad di trahador na Aruba, segun e ultimo capitulo den e rapport di Centrale Bank van Aruba (CBA) “Governing from the future, leading with equity: Policies, prospects, and pathways for Aruba 2040”. E capitulo, “Safeguarding Workforce

www.bondia.com
news item

Calor extremo ta trece riesgo creciente pa forsa laboral di Aruba, rapport di CBA ta adverti

1 day ago

Aumento di temperatura liga na cambio di clima ta birando un menasa mas y mas serio pa salud y productividad di trahador na Aruba, segun e ultimo capitulo den e rapport di Centrale Bank van Aruba (CBA) “Governing from the future, leading with equity: Policies, prospects, and pathways for Aruba 2040”.

E capitulo, “Safeguarding Workforce Wellbeing Amid Extreme Heat: Strategies for Strengthening Occupational Heat Resilience” skirbi pa Ryan R. Peterson, ta argumenta cu calor extremo no mester ser mira mas solamente como un preocupacion ambiental. En bes di esey, e ta ser califica manera un asunto urgente laboral, di salud publico y economico—particularmente pa economianan di isla chikito cu ta depende hopi riba sectornan exponi na clima.

E rapport ta delinea con exposicion prolonga na temperaturanan halto por afecta e bienestar fisico y mental di e trahadornan significantemente. Stress di calor ta aumenta e riesgo di deshidratacion, cansancio, atake di calor, y complicacionnan cardiovascular a largo plaso. Rindimento cognitivo tambe por baha, aumentando e probabilidad di erornan y accidentenan na trabao.

E riesgonan aki ta ser aumenta door di e condicionnan di clima di Aruba, caminda temperaturanan halto hopi biaha ta combina cu humedad eleva. Di acuerdo cu e capitulo, e cuadro di salud y seguridad na trabao existente no a ser diseña cu e nivel aki di exposicion sosteni na calor den mente, lagando hopi trahador insuficientemente protege segun cu e condicionnan di clima ta intensifica.

Sector di turismo ta sobresali manera particularmente vulnerabel. Hopi trabao relaciona cu turismo ta rekeri periodonan extendi di labor fisico den ambientenan pafo of semi-pafo. Trahadornan di construccion, teamnan di mantencion y otro trahadornan cu ta traha pafo ta enfrenta exposicion similar.

E rapport ta señala cu e rolnan aki hopi biaha ta esencial pa e rindimento economico di Aruba, sinembargo trahadornan por falta proteccionnan formal adapta na riesgonan relaciona cu calor. Sin intervencion, e efectonan acumulativo di calor extremo por mina productividad laboral y aumenta ausencia relaciona cu salud den sectornan clave di economia.

Fuera di efectonan riba salud individual, e rapport ta enfatisa e implicacionnan economico mas amplio di calor extremo. Evidencia internacional ta mustra cu temperaturanan cu ta aumenta por reduci produccion laboral, aumenta ausencia, y stroba entrega di servicio. Pa Aruba, unda actividad economico ta concentra den industrianan cu ta exigi hopi labor, hasta perdida chikito di productividad por tin consecuencianan macroeconomico cu por ser midi.

E estudio ta adverti cu no atende cu riesgonan di calor na trabao por debilita e resiliencia economico den transcurso di tempo, particularmente segun cu proyeccionnan di clima ta mustra riba eventonan di calor mas frecuente y intenso.

Central den e capitulo aki ta e concepto di Resiliencia Ocupacional na Calor (OHR, Occupational Heat Resilience). OHR ta referi na e habilidad di lugarnan di trabao, institucion y regulacionnan pa anticipa, maneha y adapta na riesgonan relaciona cu calor. En bes di depende riba contesta ad hoc, e rapport ta boga pa enfokenan sistematico y preventivo cu ta incorpora resiliencia na calor den politica di labor y clima.

Di acuerdo cu e estudio, e regulacionnan actual generalmente ta trata calor manera un riesgo implicito en bes di un peliger di trabao distinto. E buraco aki, e rapport ta argumenta, ta laga dunadornan di trabao sin guia cla y trahadornan sin proteccion consistente.

E capitulo tambe ta pone atencion na e efecto di Urban Heat Island (UHI), caminda ambientenan densamente construi ta experiencia temperaturanan mas halto cu areanan rond di dje. Na Aruba, zona comercial, distrito di hotel, y liñanan di transporte por amplifica exposicion na calor debi na vegetacion limita, superficienan cu ta absorbe calor y infrastructura denso.

Trahadornan den e areanan aki por experiencia temperaturanan mas halto cu esnan registra pa midimentonan di clima standard, aumentando e riesgo di malesa relaciona cu calor, mientras cu diseño urbano ta hunga un rol clave den exposicion na calor den trabao. E rapport ta identifica gobernacion fragmenta como un reto central, cu responsabilidadnan pa normanan laboral, salud publico, adaptacion di clima y planificacion urbano reparti entre multiple institucion, algo cu ta ser agrava pa buraconan di dato y falta di siguimento sistematico di impactonan di calor.

Pa fortalece resiliencia ocupacional na calor, e rapport ta propone establece un cuadro nacional di gobernacion di calor cu ta reconoce calor extremo como un riesgo di labor y salud publico, actualisa regulacionnan di seguridad laboral cu normanan specifico pa calor, y implementa medidanan di planificacion urbano manera mas espacio berde, sombra y materialnan di construccion cu ta refleha calor, yudando a reduci riesgonan di calor y sostene adaptacion na clima mas amplio.

Finalmente, e rapport ta destaca e importancia di conscientisacion y training pa yuda dunadornan di trabao y trahadornan reconoce y preveni stress di calor. E ta subraya cu riesgonan di calor ta afecta mas trahadornan di entrada mas abao y esnan den trabaonan fisicamente exigente, haciendo di resiliencia ocupacional un asunto no solamente economico sino tambe di husticia social. Cu e temperaturanan cu ta sigui subi, accion di politica proactivo ta esencial pa protege trahador, mantene productividad, y garantisa resiliencia di Aruba.