Bondia Aruba

news_item
Click to read more

Comision Europeo ta propone limite di un ora pa uzo di red social entre hobennan di 13 pa 15 aña

about 21 hours ago

(NLTimes) – Comision Europeo ta propone pa limita uso di rednan social pa mucha y hoben entre 13 y 15 aña na un ora pa dia, como parti di plannan pa restringi nan acceso na e plataformanan. E limite di un ora lo conta tambe pa muchanan bao di 13 aña, aunke Comision Europeo kier

www.bondia.com
news item

Comision Europeo ta propone limite di un ora pa uzo di red social entre hobennan di 13 pa 15 aña

about 21 hours ago

(NLTimes) – Comision Europeo ta propone pa limita uso di rednan social pa mucha y hoben entre 13 y 15 aña na un ora pa dia, como parti di plannan pa restringi nan acceso na e plataformanan. E limite di un ora lo conta tambe pa muchanan bao di 13 aña, aunke Comision Europeo kier prohibi nan completamente di uza rednan social. Gabinete Hulandes ya a expresa su sosten pa un prohibicion di rednan social pa muchanan.

Presidente di Comision Europeo, Ursula von der Leyen, y comisario Henna Virkkunen a presenta e plannan na Strasbourg diahuebs, durante presentacion di Kids Act. Von der Leyen ya a anuncia e limitenan di edad proponi pa rednan social durante su discurso anual tocante Estado di Union. Durante su presentacion di diahuebs, e Comision a duna mas detaye tocante e plannan.

Bao di e proposicion, muchanan bao di 13 aña no lo por uza rednan social. Sinembargo, nan lo por tin acceso na plataformanan di video specialmente diseña pa mucha, por medio di cuenta controla pa un mayor of guia.

Hobennan entre 13 y 15 aña lo por uza cuenta limita cu un mayor of guia a crea pa nan. E cuentanan aki lo tin diferente medida di proteccion, incluyendo restriccion riba interaccion social. For di 15 aña, hobennan lo por crea nan propio cuenta riba rednan social.

E legislacion tambe lo introduci exigencianan nobo pa servicionan online cu ta ofrece rednan social, weganan di video online y chatbot na personanan bao di 18 aña. Plataformanan no lo por uza funcionnan diseña pa stimula uso adictivo, manera contenido cu ta sigui aparece sin fin ora usuario ta baha riba pantaya, sistemanan basa riba recompensa y notificacionnan manda durante anochi.

Perfilnan di usuarionan bao di 18 aña lo ser poni automaticamente manera priva. Ademas, funcion pa sigui localidad di usuario y acceso na camara y microfon di aparato lo ser desactiva.

Comision Europeo lo por tuma medida contra proveedornan cu no cumpli cu e reglanan.

E proposicion ainda mester ser aproba pa e estadonan miembro di Union Europeo y Parlamento Europeo.

 

news_item
Click to read more

Cuerpo Policial Aruba ta infoma: UMM a detene un homber di 51 aña pa contrabanda di hende

about 21 hours ago

Diahuebs mainta dia 17 di september Unit Mensenhandel en Mensenmokkel (UMM) di Cuerpo Policial Aruba a detene un homber Venezolano di 51 aña di edad pa contrabanda di hende. E homber aki ta wordo sospecha di contrabanda di hende desde Venezuela pa Aruba den un boto. Esaki a tuma lugar den anochi di e dianan

www.bondia.com
news item

Cuerpo Policial Aruba ta infoma: UMM a detene un homber di 51 aña pa contrabanda di hende

about 21 hours ago

Diahuebs mainta dia 17 di september Unit Mensenhandel en Mensenmokkel (UMM) di Cuerpo Policial Aruba a detene un homber Venezolano di 51 aña di edad pa contrabanda di hende.

E homber aki ta wordo sospecha di contrabanda di hende desde Venezuela pa Aruba den un boto. Esaki a tuma lugar den anochi di e dianan 4 pa 5 di september ultimo.

Riba 7 di september 2026 na altura di Boca Tabla of Bachelor’s Beach patras di Anker na San Nicolas a topa cu e restonan mortal di un di e personanan cu tabata abordo.

Hunto cu Unit Narcotica, Flex Team, Polis Uniforma y RRT a tene un entrada hudicial na cas di e sospechoso den Kuiperistraat.

Den e apartamento tabatin cinco otro persona, tur di nacionalidad Venezolano. Nan a wordo transporta pa wordo interoga.

Riba contrabanda di hende cu morto como consecuencia (mensensmokkel de dood ten gevolg hebbende) tin un castigo di prison di 18 aña.

Cuerpo Policial Aruba ta trahando intensivamente riba e investigacion aki.

Polis di Aruba ta urgi esnan cu sa algo of a wak algo pa yama tiplijn di Polis cu ta 11141. Bo ta keda anonimo.

UMM desde 2017 ta forma parti di Cuerpo Policial Aruba y ta specialisa den e lucha contra traficacion y contrabanda di hende. E ekipo ta consisti di personal di Cuerpo Policial Aruba y Koninklijke Marechaussee.

 

news_item
Click to read more

Comunicado di gobierno: Minister Dowers a presenta dos vehiculo Aircraft Rescue Fire Fighting nobo

about 21 hours ago

Ayera mainta, Minister di Husticia, Integridad y Transporte Publico, mr. drs. Arthur Dowers, hunto cu Comandante di Cuerpo di Bombero Aruba, a presenta oficialmente dos vehiculo Aircraft Rescue and Fire Fighting (ARFF) nobo na Brandweer Airport. E vehiculonan ta di marca Rosenbauer, modelo PANTHER 6×6, y ta specialmente diseña pa atende emergencia relaciona cu aviacion.

www.bondia.com
news item

Comunicado di gobierno: Minister Dowers a presenta dos vehiculo Aircraft Rescue Fire Fighting nobo

about 21 hours ago

Ayera mainta, Minister di Husticia, Integridad y Transporte Publico, mr. drs. Arthur Dowers, hunto cu Comandante di Cuerpo di Bombero Aruba, a presenta oficialmente dos vehiculo Aircraft Rescue and Fire Fighting (ARFF) nobo na Brandweer Airport.

E vehiculonan ta di marca Rosenbauer, modelo PANTHER 6×6, y ta specialmente diseña pa atende emergencia relaciona cu aviacion. Nan ta forma parti di un compra di tres vehiculo ARFF, cu un inversion total di Afl. 8.488.483,12 di cual dos vehiculo ta na Aruba mientras e tercer ta yegando prome cu fin di aña.

Cada vehiculo tin capacidad pa transporta 11.400 liter di awa, 1.600 liter di foam y 250 kilo di puiro pa paga candela.

Durante e presentacion, Minister Dowers a enfatisa importancia di e inversion pa siguridad di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix y pa capacidad operacional di Brandweer Airport.

Aeropuerto Internacional Reina Beatrix ta un infrastructura crucial pa Aruba. Conectividad aereo ta esencial pa turismo, economia y conexion di nos pais cu resto di mundo. P’esey, Aruba mester dispone di material moderno y specialisa pa responde na emergencia di aviacion na un nivel halto.

Tecnologia moderno ta pone miho instrumento den man di e profesionalnan, pero cu tecnologia so no ta suficiente. Ta preparacion, entrenamento, experencia y dedicacion di nos bomberonan cu finalmente ta haci e diferencia. Awo cu Brandweer ta dispone di e ekiponan moderno aki, e personal mester haya curso pa maneha esakinan optimalmente.

Cu e vehiculonan ARFF nobo, Gobierno ta fortalece preparacion y capacidad di responde di Brandweer Airport, mientras ta inverti den proteccion di pasahero, tripulacion, personal di aeropuerto y e bomberonan cu diariamente ta para cla pa actua.

 

news_item
Click to read more

Comunicado di prensa: Fraccion MEP ta pidi claridad tocante situacion financiero di Hospital

about 21 hours ago

Fraccion di MEP a reuni cu e directiva di Hospital pa trata e situacion financiero y e posibel consecuencia pa e continuidad di cuido di salud. Hospital a indica cu, sin fondo adicional, por tin necesidad pa limita of hasta stop cierto servicionan di duna cuido. Ya caba tin un sala di operacion cera, y

www.bondia.com
news item

Comunicado di prensa: Fraccion MEP ta pidi claridad tocante situacion financiero di Hospital

about 21 hours ago

Fraccion di MEP a reuni cu e directiva di Hospital pa trata e situacion financiero y e posibel consecuencia pa e continuidad di cuido di salud. Hospital a indica cu, sin fondo adicional, por tin necesidad pa limita of hasta stop cierto servicionan di duna cuido. Ya caba tin un sala di operacion cera, y cierto testnan pa patientnan ta keda posponi.

Di otro banda, Minister di Salud, Mervin Wyatt-Ras (EVP) a indica cu e kier laga haci un investigacion financiero prome cu tuma decision tocante financiamiento adicional.

Pa e fraccion di MEP, un punto ta central: e continuidad y calidad di cuido di salud pa nos ciudadanonan no mag di ta na peliger como consecuencia di incertidumbre riba e financiamiento. Control financiero y transparencia ta importante, pero esaki mester bay hunto cu accion rapido ora cu salud y bida di hende ta na peliger.

Fraccion di MEP ta sigui e desaroyo di e situacion di cerca y ta exigi di e minister pa duna claridad y pa tuma medida concreto pa garantisa e continuidad di e cuido di salud pa esnan cu mester di dje.

 

news_item
Click to read more

Simon Waslander: Cura pa Cancer riba Horizonte? Parti II; Vacuna personal, CAR-T y inteligencia artificial ta cambiando e bataya contra cancer

about 21 hours ago

Pa decadanan largo, tratamento di cancer tabata para riba tres pilar: operacion, kimoterapia y radiacion. E luna aki a trece noticia cu por cambia e historia ey. Pa prome biaha, un vacuna di cancer personalisa, basa riba tecnologia mRNA, a mustra su balor den un estudio di Fase 3: e prueba final prome cu un

www.bondia.com
news item

Simon Waslander: Cura pa Cancer riba Horizonte? Parti II; Vacuna personal, CAR-T y inteligencia artificial ta cambiando e bataya contra cancer

about 21 hours ago

Pa decadanan largo, tratamento di cancer tabata para riba tres pilar: operacion, kimoterapia y radiacion. E luna aki a trece noticia cu por cambia e historia ey. Pa prome biaha, un vacuna di cancer personalisa, basa riba tecnologia mRNA, a mustra su balor den un estudio di Fase 3: e prueba final prome cu un medicamento por yega na pashent.

Un vacuna cu a pasa e prueba final

Dia 19 di augustus, Merck y Moderna a anuncia e resultadonan di e estudio INTerpath-001. E vacuna, intismeran autogene, a wordo duna na pashentnan cu melanoma (cancer di cuero) avansa, despues cu nan tumor a wordo kita cu operacion, den combinacion cu e inmunoterapia Keytruda. E combinacion a reduci e riesgo cu e cancer bolbe y cu e plama pa otro parti di curpa, compara cu Keytruda so. Esaki ta e prome Fase 3 exitoso pa un terapia mRNA contra cancer.

E cifranan exacto lo keda presenta na un congreso internacional, pero e estudio anterior di Fase 2b ya a mustra, despues di cinco aña, 49% menos riesgo di recaida of morto y 59% menos riesgo di metastasis.

Con un vacuna ta cambia e regla di wega

Un vacuna di cancer no ta preveni malesa manera e vacuna contra sarampi. E ta siña e sistema inmunologico reconoce un cancer cu ya ta presente. Cada tumor tin su propio mutacionnan, cu ta produci proteinanan straño yama neoantigeno. Investigadonan ta analisa e DNA di e tumor, ta scoge te cu 34 neoantigeno, y ta pone nan den un vacuna mRNA traha unicamente pa e pashent ey.

Esey ta un cambio fundamental. Kimoterapia ta ataca tur cel cu ta reproduci lihe, incluso celnan saludabel. Un vacuna ta apunta solamente riba e marcanan di e cancer. E ta crea memoria inmunologico, di manera cu e curpa ta keda vigila pa añanan. Y e ta personal: dos pashent cu mesun tipo di cancer ta haya dos vacuna diferente. Medicina ta cambia di “un tratamento pa tur” pa “un tratamento pa bo”.

CAR-T: celnan reprograma pa bringa

Cu CAR-T, medico ta saca celnan T di e pashent, ta cambia nan geneticamente pa nan reconoce cancer, y ta bolbe pone nan den curpa. Te awor, esaki a funciona sobretodo contra cancer di sanger.

Esaki ta cambiando. Na juli, China a aproba satri-cel como e prome CAR-T pa un tumor solido: cancer di stoma cu e marca claudin 18.2. Recientemente, e resultadonan final di su estudio di Fase 1 a sali den Nature Medicine: di 98 pashent cu cancer avansa di sistema digestivo, 38,8% a responde. E siman aki, FDA Mericano a duna luz berde na un estudio di CAR-T contra cancer di tripa grandi avansa.

Tambe tin CAR-T “in vivo”. Den e estudio inMMyCAR, publica na augustus, tur 18 pashent cu myeloma multiple a responde na KLN-1010, un inyeccion cu ta programa e celnan T den curpa mes, sin fabrica nan den laboratorio. Pa un isla manera Aruba, unda pashent mester biaha pa tratamento especialisa, esaki por baha costo y tempo di espera drasticamente.

Inteligencia artificial: e acelerador

Tras di tur esaki tin inteligencia artificial (AI). Pa diseña un vacuna personal, mester analisa miles di mutacion y pronostica cua di nan lo provoca un reaccion inmunologico fuerte. Esey ta imposibel pa hende haci na man den e tempo limita cu un pashent tin. Modelonan di AI ta combina datonan genetico, e sistema HLA di cada persona y e reaccion di celnan T pa selecciona e mihor obhetivonan.

AI ta yuda tambe scoge ki pashent tin mas chens di beneficio, detecta cancer mas trempan riba imagennan medico, y diseña proteinanan nobo pa CAR-T. Na China, West China Hospital a cuminsa un estudio di Fase 1 cu un vacuna mRNA diseña completamente cu AI. Unda descubrimento tabata tuma decadanan, AI ta reduci e ciclo di prueba y eror.

Un “cura”?

Nos mester ta honesto: ainda no tin un cura universal. Cancer no ta un malesa, sino cantidad di malesa diferente. Pero e direccion ta cla: tratamento ta bira mas enfoca, mas personal y mas inteligente.

Pa Aruba, e pregunta no ta si e tecnologianan aki lo yega, sino si nos ta prepara: cu acceso na analisis genetico, cooperacion regional, datonan di salud bon organisa, y profesionalnan cu ta comprende AI. E futuro di medicina ta personal. Laga nos cuminsa prepara awe.

Fuente: Merck/Moderna (19 aug. 2026); Cancer Discovery (aug. 2026, KLN-1010); Nature Medicine via OncLive (satri-cel); Cancer Discovery (juli 2026, aprobacion satri-cel); CU Anschutz (sept. 2026); Frontiers in Genetics (2026); ClinicalTrials.gov NCT07560943.