Bondia Aruba

news_item
Click to read more

Comunicado di parlamentario Evelyn Wever-Croes (MEP): Tres argumento constitucional grave contra Ley di Reino HOFA

about 5 hours ago

Despues di un analisis detaya di e ultimo conseho tocante e propuesta di Ley di Reino HOFA, Lider di Fraccion di MEP, Sra. Evelyn Wever-Croes, a expresa su preocupacion profundo pa e impacto cu e ley aki lo tin riba e futuro di Aruba. Segun Sra. Wever-Croes, e estudio elabora pa dos profesor hulandes di

www.bondia.com
news item

Comunicado di parlamentario Evelyn Wever-Croes (MEP): Tres argumento constitucional grave contra Ley di Reino HOFA

about 5 hours ago

Despues di un analisis detaya di e ultimo conseho tocante e propuesta di Ley di Reino HOFA, Lider di Fraccion di MEP, Sra. Evelyn Wever-Croes, a expresa su preocupacion profundo pa e impacto cu e ley aki lo tin riba e futuro di Aruba. Segun Sra. Wever-Croes, e estudio elabora pa dos profesor hulandes di derecho constitucional, ta trece dilanti tres argumento fundamental cu ta cuestiona e structura mes di e ley, demostrando cu e propuesta aki ta kibra e principionan basico di nos autonomia y di e sistema constitucional di Reino.

E caracter “temporal” di HOFA no ta garantisa pa ley

Sra. Wever-Croes a enfatisa cu, segun e analisis di e profesornan, e caracter “temporal” di e supervision di HOFA no ta garantisa den ley. Maske e ley di reino HOFA ta papia di un supervision financiero pa un tempo limita, Aruba no tin ningun garantia legal cu e supervision aki efectivamente lo yega na su fin.

E proceso ta establece cu Aruba por unicamente solicita pa e supervision caba, pero ta e Rijksministerraad ta tuma e decision final. Como cu Aruba no tin derecho di veto, ni derecho di medebeslissing, ni un derecho unilateral pa sali, Hulanda por dicidi pa continua e supervision maske Aruba cumpli totalmente cu tur norma durante varios aña.

Pa e motibo aki, e Lider di Fraccion di MEP a subraya cu e caracter temporal di HOFA ta mas bien politico y no tin un respaldo huridico solido, loke ta haci cu e restriccion di nos autonomia por bira un asunto di largo plaso. Sra. Wever-Croes a splica cu e punto aki ta toca e hustificacion principal riba cual Raad van State a basa su conseho positivo: si e caracter temporal cay afo, e motibo pa limita e autonomia di Aruba ta perde tur balor.

2. Articulo 38 ta contra constitucion

Como di dos punto, e Lider di Fraccion di MEP a alerta riba un eror constitucional grave den Articulo 38 di e propuesta. E profesornan ta conclui cu e articulo aki ta duna e Rijksministerraad un poder cu no ta adecua den nos sistema di derecho constitucional.

Segun e structura constitucional di Reino, e Rijksministerraad ta un organo di maneho interno. Un organo interno no por duna aprobacion directo pa cambia un Landsverordening di Aruba; consecuencianan legal externo por drena solamente via un Decreto Real (KB), un Ley di Reino of un AMvRB. Articulo 38 ta kibra e sistema constitucional aki sin un base legal adecua. Sra. Wever-Croes a alerta cu esaki ta crea un precedente peligroso cu ta habri porta pa mas intervencion den asuntonan autonomo di e pais den futuro.

E “consenso” no ta liber ni boluntario

Por Ultimo, un “Consensusrijkswet” ta rekeri cu e acuerdo mester ta liber, continuo y mutuo durante henter e proceso legislativo. Den e caso aki, e expertonan ta cuestiona seriamente si e consenso aki ta existi berdaderamente, basando nan mes riba e siguiente argumentonan:

Relacion desigual: Hulanda ta duna acceso na un interes mas abou unicamente si bay di acuerdo cu HOFA, obligando Aruba pa negocia bou di presion financiero.

Falta di validez politico: Un bestuursakkoord firma pa un gobierno anterior no por mara legalmente ni debilita e autoridad di un Parlamento of Gobierno actual y futuro.

E argumento aki ta fundamental: e ley aki ta basa precisamente riba un acuerdo boluntario; si e caracter boluntario ey wordo poni den duda, e legitimidad completo di e ley ta perde su validez.

Conclusion

Sra. Evelyn Wever-Croes a conclui enfatisando cu e argumentonan aki no ta simpel opinionnan politico, sino advertencianan huridico y academico cu mester sirbi como e pilar principal di e debate den Parlamento. Defende e structura constitucional di nos pais ta un responsabilidad cu ta bay mas leu cu color politico. Si permiti pa e propuesta aki pasa den su forma actual, nos ta coriendo e riesgo di debilita e esencia di nos autonomia, nos constitucion y di compromete e legitimidad democratico di Aruba pa futuro generacionnan.

.

 

news_item
Click to read more

Comunicado di Parlamentario Rocco Tjon (MEP): Gobierno a cera caminda sin estudio, sin dialogo, sin transparencia

about 5 hours ago

E decision di Gobierno pa cera e caminda tras di Tierra del Sol a wordo tuma sin un estudio di impacto, sin consulta cu stakeholdernan y sin transparencia riba e rasonamento tras di e decision abrupto aki. Esaki ta e forma cu Gobierno ta tumando decisionnan cu ta afecta e bida di miles di ciudadano

www.bondia.com
news item

Comunicado di Parlamentario Rocco Tjon (MEP): Gobierno a cera caminda sin estudio, sin dialogo, sin transparencia

about 5 hours ago

E decision di Gobierno pa cera e caminda tras di Tierra del Sol a wordo tuma sin un estudio di impacto, sin consulta cu stakeholdernan y sin transparencia riba e rasonamento tras di e decision abrupto aki.

Esaki ta e forma cu Gobierno ta tumando decisionnan cu ta afecta e bida di miles di ciudadano directamente.

Segun e carta di Aruba Offroad Foundation, alrededor di mil persona ta wordo afecta. Pensa riba empresarionan chikito, guianan turistico, operadornan y nan famianan. Nos ta papiando di hende cu ta depende di esaki pa nan sustento diario.

Loke ta preocupante no ta solamente e decision riba su mes, pero e manera con el a wordo tuma. Un gobierno cu ta tuma decisionnan cu ta afecta e bida economico di su pueblo sin dialoga prome, sin studia e consecuencianan, y sin presenta un alternativa, no ta gobernando e ta imponiendo.

E Offroad Foundation mes a presenta un solucion: un ruta unico, controla y cu supervision adecua. Un propuesta cu ta proteha naturalesa sin destrui empleo di nos hendenan. Te cu awe, Gobierno no ta duna nan contesta.

E reunion cu Prome Minister Eman riba 10 di juli a pasa sin resultado. E silencio di Gobierno ta e contesta.

Ta con Gobierno por papia di sostenibilidad ora e ta mata e negoshi di su mesun hendenan?

news_item
Click to read more

Falta di maneho of… Falta di voluntad politico…?

about 5 hours ago

Nos por observa varios punto di critica riba gobernacion cu ta surgi actualmente. Un di nan ta inclui den e cuatro puntonan cu nos ex-ministro presidente a trece dilanti recientemente, pa cumpli cu regla bon conoci na tur gobernante. Nan no lo mester di e les publica anto, y di mes lo reacciona bisando cu

www.bondia.com
news item

Falta di maneho of… Falta di voluntad politico…?

about 5 hours ago

Nos por observa varios punto di critica riba gobernacion cu ta surgi actualmente. Un di nan ta inclui den e cuatro puntonan cu nos ex-ministro presidente a trece dilanti recientemente, pa cumpli cu regla bon conoci na tur gobernante. Nan no lo mester di e les publica anto, y di mes lo reacciona bisando cu den cualkier gobierno anterior nos por a observa e mesun fayonan aki. Esey ta conta den tur caso anto,pa e contrincante politico, pero pa e propio partido tambe…

Pero esey no ta kita tur merito di e publicacion; mihor ta publica e recomendacionnan aki, envez di trata di tapa cualkier hecho di menos bon gobernacion den pasado recien. En todo caso, como medio di comunicacion nos tin e tarea di critica cualkier hecho di mal gobernacion, di cualkier partido. Y aki simplemente mester aplica e expresion “Then was then, and now is now.” Ta tratando un cierto tema o asunto actual y no ta importa ta ken ta den gobierno, mucho menos kico a sucede den pasado. E hecho cu ta lanza critica for di oposicion awor no ta haci esey menos relevante, importante ta pa haya sa si e critica ta basa den berdad si of no. E unico manera anto pa duna un contesta contundente ta responde na e preguntanan haci. Mas tanto net esey no ta sucede, loke si ta haci hopi biaha ta mantene un silencio profundo, no pa berguenza pasobra a descubri e asunto, sino mas bien pa un actitud di “Nos no debe boso un splicacion”, lubidando cu no ta solamente e contrincante politico ta en espera di e splicacion.

Y di e manera aki nos ta keda pega den un secuencia eterno di mal gobernacion, a pesar cu cada gobierno ta cuminza bon, haciendo tur e declaracionnan obligatorio y yenando nan programa di gobernacion cu e frasenan consideraeticamente corecto. Y despues ta confronta comunidad cu e realidad politico. Ta duna prioridad na dividi comunidad entre esnan cerca di partido y gobierno, y e otronan cu lo mester warda nan turno pa nan partido bin na mando. E ciudadano cu no ta desea di pertenece ni na esun ni e otro, ta hiba un bataya di bida largo pa haya varios asunto cumpli, cu no tin nada di haci cu afiliacion politico. Esaki ta e modelo di actuacion politico cu tin nos comunidad venena desde cu nos conoce gobernacion propio. Pero, nos no ta mira ningun avance anto? A pesar cu nos ta critico na tur momento pa cualkier caso cu presenta, ta importante reconoce cu tin un mehoracion den trato di ciudadano y agilizacion di proceso administrativo na cierto departamento y servicionan gubernamental, pero e no ta algo generaliza ainda. Y mehoracion no ta bin nunca di sinta den rueda di prensa declarando bon intencion, sino di e trabao duro y dificil di tur dia, henter aña. Claro cu ningun politico, cu no solamente ta ‘talk the talk’ pero ta haci loke mester haci, no por logra esaki su so. E mester ta envolvi na un manera fuerte y eficaz cu e aparato cu e ta dirigi, pa dos motibo. Uno ta cu logra cambio positivo no ta algo cu ta tuma lugar di mes. Esaki tambe pa e di dos motibo: patronahe politicotin dos banda: e politico y esun cu ta busca y haya e fabor. Den cuarenta aña di gobernacion autonomota dificil pa bisa cu nos a avanza, aunke si por bisa cu, manera remarca anteriormente, tabatin un mehoracion den trato di e ciudadano individual. E problema cu a keda, sin embargo, ta e trato ora ta reparti privilegio mas compleho y costoso, por ehemplo den otorga un proyecto di varios miyon florin. Pa pone e asunto aki bon cla: si nos ta preocupa pa trato corecto y diligente na tur oficina gubernamental di tur ciudadano individual, ta spera di nos cu nos mester keda keto y mester ‘comprende’ e mensahe di “Nos no tin ningun deber di bisa boso nada”, ora ta trata di miyones di placa di pueblo?

Transparencia

E asunto actual, di falta di claridad den e proyecto entama pa nos institucion gubernamental encarga cu fomento di turismo, ta trece nos riba e tema di transparencia en general. Y aki nos ta critica tur gobierno, di pasado y e actual, pa ta tolera cu un cantidad di instancia (semi)gubernamental no ta cumpli cu publicacion di nan cuenta y/o relato anual. E institucion di turismo menciona mes ta un cu no tin cuenta anual riba nan website, manera Banco Central, AZV, SVB y algun mas tin desde hopi aña. Un simple pregunta na e mandatarionan responsable awe: te ki dia ta sigui cu un maneho di ‘transparencia’ cu ta conta pa esun pero no pa e otro? Ta e tipo di practica aki ta haci cu porehemplo nos por tuma nota di un boto desapareci, propiedad di Refineria di Aruba NV, sea ta berdad of no, pero ken ta na altura con e compania aki, cu ta propietario di e tereno di refineria, ta andando financieramente? Anto esey despues di descubri den pasado recien un monton di cos cu no tabata soporta luz di dia. Por ta cu aki tambe nos mester di un sentencia di Hoge Raad pa forza cierto transparencia, manera nos por observa na Departamento di Infrastructura y Planificacion, unda e website awe ta duna cuenta di cierto peticionnan pa tereno erfpacht? Nos mester warda riba un sentencia pa obliga gobierno, di cualkier color, practica transparencia di berdad, of ‘nos mes por’?

 

news_item
Click to read more

Si impuesto riba vehiculo di motor no ta pa drecha caminda, kico precies nos ta paga?

about 5 hours ago

Cada tanto luna, e mesun discusion publico ta bolbe lanta na Aruba. Residentenan ta keha tocante caminda den mal estado, vehiculo daña, y e aparente falta di mantencion consistente. E kehonan ta familiar, e frustracion ta comprendible, y toch a pesar di e preocupacion recurente, e asunto ta keda sin solucion. Na mes momento, gobierno

www.bondia.com
news item

Si impuesto riba vehiculo di motor no ta pa drecha caminda, kico precies nos ta paga?

about 5 hours ago

Cada tanto luna, e mesun discusion publico ta bolbe lanta na Aruba. Residentenan ta keha tocante caminda den mal estado, vehiculo daña, y e aparente falta di mantencion consistente. E kehonan ta familiar, e frustracion ta comprendible, y toch a pesar di e preocupacion recurente, e asunto ta keda sin solucion.

Na mes momento, gobierno ta keda aloca recurso significante den proyectonan di embeyecemento, actividad cultural, festival, evento publico y otro iniciativa destina pa mehora apariencia di e isla y promove turismo. E proyectonan aki sin duda tin nan lugar, espacionan publico ta importante y evento ta contribui na economia. Turismo ta keda e pilar economico principal di Aruba.

Pero ciudadanonan ta keda puntra cada bes mas: unda e placa di impuesto colecta specificamente di doño di vehiculo ta bay en realidad?

Pa hopi hende, paga impuesto di vehiculo di motor ta laga asumi algo obvio, cu e impuesto ta vincula na ta doño y opera un vehiculo di motor riba caminda publico. Pues ta rasonable pa pensa cu e placa colecta lo ta destina principalmente pa sostene e infrastructura riba cual e vehiculonan aki ta depende – manera mantencion di caminda, maneho di trafico, seguridad riba caminda, mehoracion di drenahe, rehabilitacion di asfalt, borchi di trafico y otro gasto similarmente relaciona cu trafico y transporte.

Sinembargo, den pasado personal di Departamento di Impuesto (DIMP) a clarifica cu esaki no ta e manera con finanzas di Aruba ta traha.

Vocero di DIMP, Meverly Romano, na 2024 a splica cu e impuesto riba vehiculo di motor no ta bay automaticamente den un fondo dedica pa mantencion di caminda, sino cu e placa ta bay den pot general di gobierno, unda e ta bira parti di e presupuesto general y por ser usa pa cualkier gasto publico.

Si ta doñonan di vehiculo so ta paga un impuesto, hopi contribuyente naturalmente ta spera cu lo tin algun tipo di relacion significante entre loke nan ta contribui y e condicion di e camindanan cu nan ta usa tur dia. Ora caminda ta keda deteriora aña tras di aña mientras ta usa e placa pa cantidad di otro prioridad di gobierno, e malcontento ta inevitable.

Talbes e pregunta mas importante no ta si e sistema ta legal. E pregunta ta si e ta transparente.

Contribuyentenan mester keda mira e impuesto aki como un “impuesto riba vehiculo” ora e placa no ta destina specificamente pa mantene e red di transporte?

Por hasta cuestiona si e nomber riba su mes ta crea expectativa irealistico. Si e placa finalmente ta sostene operacion general di gobierno en bes di e sistema di caminda, no lo ta mas precies pa describie simplemente como un impuesto general cu solamente hende cu ta doño di vehiculo ta rekeri pa paga? Esaki por zona provocativo, pero e ta pone enfasis riba un parti importante di confiansa publico.

Generalmente, pueblo ta acepta pa paga impuesto ora nan ta compronde pakico nan ta paga. Ta bin problema ora tin un espacio grandi entre expectativa y realidad.

Bon Dia Aruba dirigi pregunta na minister di Finanzas, Geoffrey Wever tocante e distribucion di fondo di impuesto riba vehiculo di motor, pero te ciere di redaccion, no a ricibi un contesta.

E discusion tambe ta lanta pregunta mas amplio tocante prioridad.

Caminda den mal estado no ta un simpel inconveniencia. Nan ta aumenta costo di mantencion di vehiculo, ta contribui na riesgo den trafico, ta reduci e duracion di infrastructura publico, y finalmente ta bira mas caro pa drecha si ta pospone e mantencion demasiado largo.

Mantencion preventivo casi semper ta mas barata cu reconstruccion completo.

Y toch hopi ciudadano ta keda cu e impresion cu mantencion ta hopi biaha reactivo en bes di sistematico. E percepcion aki ta reforsa pa otro keho cu frecuentemente ta yega redaccion di Bon Dia Aruba. Residentenan frecuentemente ta observa cu cierto caminda ta parce di ricibi atencion ripiti, hayando mantencion of reparacion, mientras otronan ta keda warda indefinidamente.

Masha poco pueblo ta ricibi un splicacion detaya di e metodologia tras di e decisionnan aki. Sin transparencia, naturalmente speculacion ta yena e gap di informacion.

Publica schedule di mantencion di caminda, criterio obhetivo di prioridad, y plan di infrastructura a largo plaso lo por yuda reforsa confiansa di pueblo, hasta ora fondo ta keda limita.

Otro asunto ta merece atencion mientras e panorama di transporte na Aruba ta evoluciona.

Awendia, camindanan no ta ser usa exclusivamente pa vehiculo di motor tradicional.

Bicicleta electrico, scooter, step y formanan similar di transporte personal a bira cada bes mas comun. Algun ta core na velocidad considerable y ta haci uso extenso di e red di caminda publico. Y toch, a diferencia di auto, truck y motorcycle, e vehiculonan aki no ta rekeri plach’i number ni ta contribui cu impuesto riba vehiculo.

Esaki ta lanta un pregunta legitimo tocante politica: Usuarionan di formanan di transporte personal motorisa, cu ta creciendo rapidamente, mester contribui financieramente pa e infrastructura cu nan tambe ta usa?

E argumento no ta necesariamente cu tur bicicleta electrico inmediatamente mester bira suheto na impuesto, pero e ta un discusion tocante loke ta husto, y tocante politica den futuro.

Mientras transporte ta cambia, gobiernonan rond mundo ta considerando con mester financia infrastructura. Aruba probablemente ta bay enfrenta e mesun combersacion.

Si doño di vehiculo tradicional ta keda carga e peso financiero mientras categorianan nobo di usuario di caminda ta keda completamente fuera di e sistema, inevitablemente ta trece cuestionamento tocante igualdad.

E debate tocante ken ta paga pa kico ta bay mas leu cu caminda den mal estado. Ta trata di responsabilidad.

Ciudadanonan mester sa con gobierno ta usa entrada di impuesto. Nan merece splicacion tocante prioridad di gasto, y planificacion transparente di infrastructura. Y nan merece comunicacion honesto tocante kico un impuesto en particular ta – y kico e no ta.

Si impuesto riba vehiculo di motor ta destina principalmente como un fuente di entrada general, gobierno mester bisa esaki abiertamente.

Si mehoracion di caminda realmente ta un prioridad, ciudadanonan mester por mira e prioridad aki refleha no solo den discurso y anuncio di presupuesto, sino tambe mehoracion riba henter e red di caminda na Aruba.

Talbes a yega ora pa un combersacion nacional mas amplio – no solamente tocante con hopi placa a colecta for di doño di vehiculo, sino si e sistema actual ainda ta refleha e expectativa di esnan cu ta financie. Pasobra na final e pregunta no ta si contribuyente mester paga, e pregunta berdadero ta si nan por mira claramente kico nan ta pagando.

 

news_item
Click to read more

Mama y baby no tabata reacciona despues cu e mama a duna luz na cas

about 5 hours ago

Diaranson atardi pa 6:58 central di polis a ricibi notificacion di Alarm Central pa asisti nan na un cas na Caya Frere Fredericus. Ta trata di un señora cu lo a duna luz na un baby na cas y e baby no tabata reaciona. A despacha polis pa e sitio y na yegada personal di

www.bondia.com
news item

Mama y baby no tabata reacciona despues cu e mama a duna luz na cas

about 5 hours ago

Diaranson atardi pa 6:58 central di polis a ricibi notificacion di Alarm Central pa asisti nan na un cas na Caya Frere Fredericus.

Ta trata di un señora cu lo a duna luz na un baby na cas y e baby no tabata reaciona. A despacha polis pa e sitio y na yegada personal di ambulance a pidi polis pa yuda cera caminda pa asina nan por transporta e baby cu maximo urgencia pa hospital.

A transporta tanto e baby como tambe e mama pa asina haya asistencia medico avansa. Tur unidad di polis a yuda pa asina logra cera caminda pa ambulance por a yega mas lihe posibel hospital.

Bon Dia Aruba ta desea e mama y e baby pronto recuperacion.