Na het Tripartiet overleg op Curaçao stelt de PPA de HOFA opnieuw aan de kaak: “De regering alleen kan niet verklaren dat Aruba consensus heeft verleend; het Parlement moet ook een stem hebben.”

Tijdens het recente Tripartiet overleg op Curaçao, waar de Parlementen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten beraadslaagden over diverse constitutionele onderwerpen die hun positie binnen het Koninkrijk raken, stond één woord wederom centraal: consensus.

Maar volgens parlementslid Eduard Pieters (PPA) moet Aruba juist daar een ongemakkelijke vraag stellen: Wier consensus? Want als het gaat om de Rijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba (HOFA), vraagt de PPA zich af of de regering Aruba zomaar kan binden op een autonoom dossier en het resultaat vervolgens kan presenteren als “consensus”, terwijl het Parlement pas in beeld komt als het traject al ver gevorderd is. Voor Pieters is HOFA niet alleen een financiële discussie, maar een debat over macht, autonomie en de vraag wie de bevoegdheid heeft om Aruba te binden.

De HOFA is gebaseerd op artikel 38, tweede lid, van het Statuut, dat het voor de landen binnen het Koninkrijk mogelijk maakt om in onderling overleg zaken te regelen, onder meer via een consensusrijkswet.

Voor Pieters is de sleutelterm “in onderling overleg”. De Raad van State van het Koninkrijk heeft in haar advies over de HOFA eveneens opgemerkt dat de openbare financiën een autonome aangelegenheid van Aruba zijn en dat deelname aan een regeling op basis van artikel 38 vrijwillig moet plaatsvinden. Daarom stelt Pieters het centrale principe voorop: “Onderling overleg moet vrij zijn. Het mag niet gebaseerd zijn op chantage.”

Pieters legt een direct verband met de pandemie. Aruba verkeerde in een diepe economische crisis y had dringend financiële steun nodig. Volgens Pieters stelde Nederland voorwaarden aan deze financiële steun in de vorm van hervormingen en constructies die later leidden tot meer toezicht.

Zijn politieke vraag is helder: “Als een land dringend geld nodig heeft en de andere partij stelt voorwaarden om dat geld te krijgen, hoe vrij is die consensus dan werkelijk? Hoe kun je tot een regeling komen met een andere partij als er voorwaarden op tafel liggen?”

Pieters kwalificeert de situatie als een handelen onder druk en zelfs “chantage”. Dat is zijn politieke interpretatie van de verhoudingen tijdens de crisis, maar het principe achter zijn kritiek is breder: instemming heeft alleen waarde als een land ook daadwerkelijk de ruimte heeft om “nee” te zeggen.

Voor de PPA speelt er nog een tweede probleem. De regeringen van Aruba en Nederland kunnen weliswaar tot een akkoord komen, maar Pieters vraagt zich af of de regering op eigen houtje mag concluderen dat Aruba consensus heeft verleend, wanneer het akkoord raakt aan de autonome bevoegdheden van het land. “Een regering kan niet op zichzelf concluderen: we hebben consensus.”

Voor Pieters kan het Parlement niet pas worden uitgenodigd nadat de koers al is bepaald. De regering regeert y het Parlement vertegenwoordigt het volk en controleert de regering. Zeker wanneer een Rijkswet raakt aan het budgetrecht y de autonomie van Aruba, moet het woord van het Parlement zwaarder wegen.

HOFA is precies de plek waar dit principe op de proef wordt gesteld. Het voorstel regelt het financiële toezicht via een Rijkswet y kent een belangrijke rol toe aan het CAft en de Rijksministerraad. De Raad van State heeft onder meer opgemerkt dat de beperking van de bevoegdheden van de regering en de Staten van Aruba niet verder mag gaan dan noodzakelijk is om de afgesproken doelen te bereiken.

De PPA gaat verder y blijft bij haar politiek-constitutionele weerstand tegen de HOFA. Pieters zet vraagtekens bij de vraag of de constructie de autonomie van Aruba voldoende respecteert. Maar zijn uiteindelijke waarschuwing reikt verder dan enkel de HOFA.

Tot slot concludeerde Eduard Pieters dat wat Aruba vandaag accepteert, morgen een precedent kan worden. Een wet kan immers het woord consensus dragen en twee regeringen kunnen hun handtekening zetten, maar voor Pieters is dat niet genoeg: “Consensus moet vrij en democratisch zijn, waarbij het Parlement van Aruba een daadwerkelijke stem heeft. Anders moeten we ons afvragen: Wie consensus?”.

Following the Tripartite meeting in Curaçao, PPA puts HOFA under scrutiny once again: “Government alone cannot declare that Aruba has given consensus; Parliament must also have a say.”

During the recent Tripartite meeting in Curaçao, where the Parliaments of Aruba, Curaçao, and Sint Maarten deliberated on various constitutional issues affecting their standing within the Kingdom, one word was once again central: consensus.

However, for Member of Parliament Eduard Pieters (PPA), this is precisely where Aruba needs to ask an uncomfortable question: Whose consensus? Because when it comes to the Kingdom Act on Sustainable Public Finances for Aruba (Rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba – HOFA), PPA questions whether the Government alone can commit Aruba on an autonomous matter and then present the outcome as “consensus”, while Parliament only enters the process when it is already far advanced. For Pieters, HOFA is not merely a financial debate, but a debate about power, autonomy, and who possesses the authority to commit Aruba.

HOFA is grounded in Article 38, Paragraph 2, of the Charter (Statuut), which allows countries within the Kingdom to arrange matters among themselves through mutual agreement, including via a consensus Kingdom Act (consensus Rijkswet).

For Pieters, the key phrase is “in mutual consultation” (in onderling overleg). The Kingdom Council of State (Raad van State van het Koninkrijk) also noted in its advisory report on HOFA that public finances are an autonomous affair of Aruba and that participation in a scheme based on Article 38 must occur freely. That is why Pieters sets forth the core principle: “Mutual consultation must be free. It cannot be based on blackmail.”

Pieters links the debate directly to the pandemic. Aruba was in a deep economic crisis and desperately required financial support. According to Pieters, the Netherlands conditioned its financial support on reforms and frameworks that subsequently led to greater control.

His political question is striking: “If a country urgently needs money and the other party sets the conditions to receive that money, how free is that consensus really? How can an agreement be reached with another party when conditions are placed on the table?”

Pieters characterizes the situation as one under pressure and even “blackmail.” That is his political interpretation of the relationship during the crisis, but the principle underlying his criticism is broader: consent only holds value if a country genuinely has the space to say “no.”

For PPA, there is a second issue. The governments of Aruba and the Netherlands may reach an agreement, but Pieters questions whether the Government can independently conclude that Aruba has given consensus when the agreement touches upon the country’s autonomous authority. “A Government on its own cannot conclude: we have consensus.”

For Pieters, Parliament cannot merely be invited after a direction has already been set. The Government governs, while Parliament represents the people and oversees the Government. Even more so when a Kingdom Act touches upon Aruba’s budgetary authority and autonomy, Parliament’s voice must carry greater weight.

HOFA is precisely where this principle is being tested. The proposal establishes financial supervision through a Kingdom Act and grants a significant role to the CAft and the Kingdom Council of Ministers (Rijksministerraad). The Council of State pointed out, among other things, that limitations on the authority of Aruba’s Government and Parliament (Staten) must not go further than necessary to achieve the agreed goals.

PPA goes further and maintains its political and constitutional opposition to HOFA. Pieters questioned whether the structure sufficiently respects Aruba’s autonomy. However, his final warning goes beyond HOFA.

Finally, Eduard Pieters concluded that what Aruba accepts today could become a precedent for tomorrow. A law may carry the word consensus and two governments may sign it, but for Pieters, that alone is not enough: “Consensus must be free, democratic, and involve a real say from the Parliament of Aruba. Otherwise, we must ask: Whose consensus?”

Tras el Tripartito en Curazao, el PPA vuelve a poner la HOFA bajo la lupa: “El Gobierno por sí solo no puede declarar que Aruba ha dado su consenso; el Parlamento también debe tener voz y voto.”

En el reciente Tripartito en Curazao, donde los Parlamentos de Aruba, Curazao y San Martín deliberaron sobre varios temas constitucionales que afectan su posición dentro del Reino, una palabra volvió a estar en el centro del debate: consenso.

Pero para el parlamentario Eduard Pieters (PPA), precisamente ahí es donde Aruba debe hacerse una pregunta incómoda: ¿Consenso de quién? Porque cuando se trata de la Ley del Reino para Finanzas Públicas Sostenibles de Aruba (Rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba – HOFA), el PPA cuestiona si solo el Gobierno puede comprometer a Aruba en una materia autónoma y luego presentar el resultado como un “consenso”, mientras que el Parlamento entra en escena cuando el proceso ya está muy avanzado. Para Pieters, la HOFA no es solo un debate financiero, sino un debate sobre el poder, la autonomía y quién tiene la autoridad para comprometer a Aruba.

La HOFA se basa en el artículo 38, apartado 2, del Estatuto, que permite a los países del Reino regular asuntos entre sí mediante acuerdo mutuo, incluso a través de una consensus Rijkswet (ley de consenso del Reino).

Para Pieters, la palabra clave es “en consulta mutua” (in onderling overleg). El Consejo de Estado del Reino (Raad van State van het Koninkrijk) también señaló en su dictamen sobre la HOFA que las finanzas públicas son un asunto autónomo de Aruba y que la participación en una regulación basada en el artículo 38 debe darse libremente. Por eso Pieters establece el principio central: “La consulta mutua debe ser libre. No puede estar basada en un chantaje”.

Pieters conecta el debate directamente con la pandemia. Aruba atravesaba una profunda crisis económica y necesitaba apoyo financiero. Según Pieters, los Países Bajos condicionaron su ayuda financiera a reformas y estructuras que posteriormente condujeron a un mayor control.

Su pregunta política es contundente: “Si un país necesita dinero urgentemente y la otra parte impone las condiciones para obtenerlo, ¿qué tan libre es realmente el consenso? ¿Cómo se puede llegar a un acuerdo con la otra parte cuando hay condiciones impuestas sobre la mesa?”

Pieters califica la situación como una vivida bajo presión e incluso bajo “chantaje”. Esa es su interpretación política de la relación durante la crisis, pero el principio detrás de su crítica es más amplio: el consentimiento solo tiene valor si un país realmente tiene el margen para decir “no”.

Para el PPA existe un segundo problema. Los gobiernos de Aruba y los Países Bajos pueden llegar a un acuerdo, pero Pieters cuestiona si el Gobierno puede, por sí mismo, concluir que Aruba ha dado su consenso cuando el acuerdo afecta la autoridad autónoma del país. “Un Gobierno por sí solo no puede concluir: tenemos consenso”.

Para Pieters, el Parlamento no puede ser invitado únicamente después de que ya se haya fijado un rumbo. El Gobierno gobierna y el Parlamento representa al pueblo y fiscaliza al Gobierno. Y más aún cuando una Rijkswet afecta el poder presupuestario y la autonomía de Aruba, la palabra del Parlamento debe tener mayor peso.

La HOFA es precisamente donde este principio se pone a prueba. La propuesta establece la supervisión financiera mediante una Rijkswet y otorga un papel importante al CAft y al Consejo de Ministros del Reino (Rijksministerraad). El Consejo de Estado señaló, entre otras cosas, que la limitación de la autoridad del Gobierno y de los Estados de Aruba no debe ir más allá de lo necesario para alcanzar los objetivos acordados.

El PPA va más allá y mantiene su oposición político-constitucional a la HOFA. Pieters cuestionó si la estructura respeta suficientemente la autonomía de Aruba. Sin embargo, su advertencia final trasciende a la HOFA.

Finalmente, Eduard Pieters concluyó que lo que Aruba acepte hoy puede convertirse en un precedente para el mañana. Porque una ley puede llevar la palabra consenso y dos gobiernos pueden firmarla, pero para Pieters, eso por sí solo no es suficiente: “El consenso debe ser libre, democrático y contar con una participación real del Parlamento de Aruba. De lo contrario, debemos preguntarnos: ¿Consenso de quién?”.

Un ‘oordeel’ mester tin peso