Den e dinamica politico y social di Aruba, un di e fenomenonan mas peligroso pero sutil cu ta menasa e desaroyo independiente di nos comunidad ta e creacion delibera di dependencia di pueblo for di su propio gobernantenan. Ora un gobierno structuralmente pone su pueblo den un posicion cu ta depende financieramente y social, e ta crea un relacion asimetrico unda e ciudadano ta perde su poder di autodeterminacion.Un gobierno den un Estado di derecho ta pa garantisa bienestar GENERAL, siguridad y proteccion di derechonan fundamental di tur ciudadano. E relacion entre gobierno y pueblo no ta basa riba CARIDAD, sino riba un obligacion legal y etico.

E ta un obligacion di un gobierno pa tin su departamentonan pa duna e pueblo e servicio cu e mester haya y no ta e politico mester Sali for di stoel politico subi caya y hunga caridad y haci trabou nan cu basicamente ta e departamentonan cu e gobierno su obligacion ta pa duna nan e placa y e herment pa cumpli cu e pueblo, pero si e gobierno mes no ta cumpli cu e departamentonan aki , e departamento por duna e servicio na e pueblo? Pero dicon e ora e politico ta Sali for di su stoel politico di maneha, y ta bay apoya comerciantenan priva y hinca placa di pueblo den compania priva enbes den su propio companianan, pero na mes momento no ta empodera su propio departamentonan gubernamental, esaki por? Acaso tanto gobierno di Aruba y Hulanda y parlamentarionan marioneta den parlamento ta aproba pa gobernantenan baha for di e stoel y bay den pueblo yuda cu bondad y laga comerciantenan sinta riba nan stoel ? Asina aki un gobierno mester maneha? Esaki nos ta yama un bon maneho di un Pais ?Banda di e modus operandus aki tambe sopresivamente Hulanda ta apoya e movecion aki “ Aruba is Goed Bezig “ ? Realmente Aruba is goed bezig? , of kico realmente segun Hulanda Aruba ta Goed Bezig? Pa regalanan e poder di Aruba pa un rebaho di prociento cu tin e wowo di e pueblo tapa cu e Bondad disfrasa na colanisacion?

Ora un gobierno ta enfoca riba transforma su ciudadanonan den recipiente pasivo di asistencia enbes di agente autonomo cu derecho riba oportunidad igual, ta causa un desekilibrio den e structura democratico, esaki ta sosodiendo actual na Aruba ?Un pueblo cu ta finansieramente of maternalmente dependiente di su gobierno ta perde e bentaha critico pa exigi responsabilidad. Miedo di perde e “fabor” gubernamental ta paralisa critica publico y lo mester cana lembe y of lastra tras di un gobierno riba loke abo como ciudadano tin derecho riba dje paso abo ta paga belasting, of e pueblo a lubida of ta confundi ?

E deber fundamental di un gobierno ta pa crea un mercado laboral saludabel, educacion di calidad y un economia sostenibel pa tur hende na Aruba y no un grupito y esnan cu nan ta pik y kier. Ora ta duna asistencia como si tabata trata di un regalo personal di e gobernante, e obligacion structural ta keda cambia falsamente pa un acto di generosidad, nos ta puntra nos mes si esaki ta corecto pa nos mes?

In de politieke en sociale dynamiek van Aruba is een van de gevaarlijkste maar meest subtiele fenomenen die de onafhankelijke ontwikkeling van onze gemeenschap bedreigt, het bewuste creëren van afhankelijkheid van het volk van hun eigen bestuurders. Wanneer een regering haar volk structureel in een financieel en sociaal afhankelijke positie plaatst, creëert zij een asymmetrische relatie waarin de burger zijn recht op zelfbeschikking verliest.

Een regering in een rechtsstaat is er om het ALGEMENE welzijn, de veiligheid en de bescherming van de fundamentele rechten van iedere burger te waarborgen. De relatie tussen de regering en het volk is niet gebaseerd op LIEFDADIGHEID, maar op een wettelijke en ethische verplichting.

Het is de plicht van een regering om ervoor te zorgen dat haar departementen het volk de dienst verlenen die het nodig heeft, en het is niet de bedoeling dat de politicus uit zijn politieke stoel opstaat, de straat op gaat om liefdadigheid te spelen en werkzaamheden verricht die in feite behoren tot de departementen. De regering is verplicht om deze departementen geld en middelen te geven om het volk te dienen. Maar als de regering zelf deze departementen laat verzuimen, kan het departement dan de dienst aan het volk verlenen?

Waarom verlaat de politicus dan zijn politieke bestuursstoel om particuliere handelaren te steunen, en pompt hij volksgeld in particuliere bedrijven in plaats van in zijn eigen ondernemingen, Tegelijkertijd verzuimt hij om zijn eigen overheidsdepartementen te versterken. Kan dit zomaar? Keuren zowel de regering van Aruba als Nederland, en de marionettenparlementariërs in het parlement, goed dat bestuurders van hun stoel stappen, het volk ingaan om met vriendelijkheid te helpen en handelaren op hun stoel laten plaatsnemen? Moet een regering zo bestuurd worden? Noemen we dit goed bestuur van een Land?

Naast deze modus operandi steunt Nederland deze beweging verrassend genoeg ook: “Aruba is goed bezig”. Is Aruba werkelijk goed bezig?, of wat verstaat Nederland eigenlijk onder het feit dat Aruba “goed bezig” is? Is het weggeven van de macht van Aruba in ruil voor een procentuele korting, waarbij de ogen van het volk worden afgedekt met de vriendelijkheid die verpakt is als kolonisatie?

Wanneer een regering zich erop richt om haar burgers te transformeren in passieve ontvangers van bijstand in plaats van in autonome agenten met recht op gelijke kansen, veroorzaakt dit een disbalans in de democratische structuur. Gebeurt dit momenteel op Aruba?

Een volk dat financieel of materieel afhankelijk is van zijn regering, verliest het kritische voordeel om verantwoording te eisen. De angst om de gunst van de regering te verliezen verlamt de publieke kritiek, waardoor men moet kruipen of bedelen achter een regering aan voor iets waar u als burger recht op heeft omdat u belasting betaalt. Of is het volk dit vergeten, of is het verward?

De fundamentele plicht van een regering is het creëren van een gezonde arbeidsmarkt, kwaliteitsonderwijs en een duurzame economie voor iedereen op Aruba, en niet slechts voor een kleine groep en degenen die zij naar willekeur uitkiezen. Wanneer hulp wordt gegeven alsof het een persoonlijk cadeau van de bestuurder is, wordt de structurele verplichting ten onrechte omgezet in een daad van vrijgevigheid. Wij vragen ons af of dit juist is voor onszelf.

Why then does the politician leave their political management chair to go support private merchants, pouring public money into private companies instead of their own companies, and alongside this, At the same time, they fail to empower their own governmental departments. Is this okay? Do both the government of Aruba and the Netherlands, along with puppet parliamentarians in parliament, approve of rulers stepping down from their chairs, going into the towns to help with kindness, and letting merchants sit in their chairs? Is this how a government should manage? Do we call this good governance of a Country?

Alongside this modus operandi, surprisingly the Netherlands supports this movement: “Aruba is doing a good job” (Aruba is goed bezig). Is Aruba really doing a good job?, or what does the Netherlands actually consider Aruba to be doing a good job at? Is it handing away Aruba’s power for a percentage discount while keeping the people’s eyes blindfolded with kindness disguised as colonization?

The fundamental duty of a government is to create a healthy labor market, quality education, and a sustainable economy for everyone in Aruba, not just for a small group and those whom they pick and choose. When assistance is given as if it were a personal gift from the ruler, the structural obligation is falsely changed into an act of generosity. We ask ourselves if this is correct for ourselves ?.

En la dinámica política y social de Aruba, uno de los fenómenos más peligrosos pero sutiles que amenaza el desarrollo independiente de nuestra comunidad es la creación deliberada de la dependencia del pueblo respecto a sus propios gobernantes. Cuando un gobierno coloca estructuralmente a su pueblo en una posición de dependencia financiera y social, crea una relación asimétrica donde el ciudadano pierde su poder de autodeterminación.

Además de este modus operandi, sorpresivamente los Países Bajos apoyan este movimiento diciendo: “Aruba está haciendo un buen trabajo” (Aruba is goed bezig). ¿Realmente Aruba está haciendo un buen trabajo?, o qué es lo que realmente considera los Países Bajos que es hacer un buen trabajo en Aruba? ¿Es regalar el poder de Aruba a cambio de una rebaja porcentual mientras se tapa los ojos del pueblo con la bondad disfraza de colonización?

El deber fundamental de un gobierno es crear un mercado laboral saludable, educación de calidad y una economía sostenible para TODOS en Aruba, y no solo para un pequeño grupo y aquellos que ellos eligen a su antojo. Cuando la asistencia se otorga como si se tratara de un regalo personal del gobernante, la obligación estructural se transforma falsamente en un acto de generosidad. Nos preguntamos si esto es correcto para nosotros mismos? O estamos destruyendo Aruba poco a poco ?.

Pregunta públiko di James Finies na Gezaghebber di Boneiru, John Soliano: Bo responsabilidat ta ku Den Haag òf ku e derechonan humano di e Pueblo di Boneiru?

James Finies, fundadó di Bonaire Human Rights Organization i lider di Partido Pueblo Progresivo, a manda un karta di obheshon na Gezaghebber di Boneiru, Sr. John Soliano, ekspresando su preokupashon tokante e propuesta di lei Hulandes ku lo duna e gezaghebbernan di Boneiru, Sint Eustatius i Saba e outoridat pa ordená ku kontenido online wòrdu kita si nan ta konsiderá ku e por menasá e òrden públiko. Finies ta argumentá ku dunando un solo funshonario nombrá—ku no a wòrdu skohí demokrátikamente—e tipo di poder aki, sin aprobashon previo di un hues ni intervenshon di hustisia, ta semehante ku e outoridat di un administrador kolonial òf gobernante autoritario, en bes di e tipo di gobernansa ku por spera den un demokrasia basá riba e estado di derecho.

E karta di obheshon di Finies na Gezaghebber Soliano ta sigui su karta anterior di 28 di yüni 2026, dirigí na e Promé Minister di Hulanda, e Minister di Hustisia i Seguridat, Miembronan di Parlamento Hulandes i e Konseho di Derechonan Humano, den kua el a ekspresá su preokupashon serio tokante e ekspanshon di leinan penal Hulandes ku ta kriminalisá glorifikashon di terorismo i ekspreshon públiko na Boneiru.

Saba, ku un poblashon di mas o ménos 2.000 hende, Sint Eustatius ku mas o ménos 3.000, i Boneiru, ku tabatin aproximadamente 10.000 habitante na 2004 i awor mas ku 25.000, semper a keda komunidatnan Karibense pasífiko i hospitalario, sin aktividat terorista di importansia ku por hustifiká restrikshonnan asina amplio. E Raportadó Spesial di Nashonnan Uní riba Kontra-Terorismo i Derechonan Humano a advertí repetidamente ku leinan kontra-terorismo ku ta hopi amplio por reprimí diferensia di opinion, limitá partisipashon síviko, kriminalisá ekspreshon polítiko legítimo, i nunka mester wòrdu usá pa hustifiká mas kòntrol estatal riba debate públiko òf pa debilitá libertatnan fundamental.

Finies ta enfatisá ku e asunto ta bai muchu mas aya di media sosial. E pueblo di Boneiru a mira kon nan eskohonan demokrátiko i desishon kolektivo a wòrdu silensiá, nan derechonan humano a wòrdu negá, i nan isla a wòrdu poní bou di gobernashon eksterno den un status konstitushonal ku nan no a skohe libremente. Te ainda awe, e pueblo di Boneiru ta wòrdu goberná for di Den Haag sin un bos efektivo ni representashon den e desishonnan ku ta forma nan leinan, institushonnan, derechonan i futuro.

Mientrastantu Bonerianonan tin ku soporta e marginalisashon kontynu aki, Finies ta puntra dikon leinan Hulandes impone for di Den Haag ta keda tratá i ta prevalesé pa outoridatnan públiko di Boneiru, miéntras ku derechonan humano internashonal i obligashonnan di tratadonan ku Reino Hulandes tin obligashon pa kumpli kuné no ta ni konsiderá ni respetá.

Pregunta públiko na Gezaghebber Soliano:

“Ken bo ta sirbi? Bo ta prinsipalmente defendé i kumpli ku leinan establese pa polítikonan Hulandes miles di kilometer leu for di Boneiru, òf bo ta defendé mesun fuerte e derechonan demokrátiko i derechonan humano di e pueblo di Boneiru bou di e Karta di Nashonnan Uní, e derecho internashonal i tratadonan internashonal di derechonan humano?”

Finies ta indiká ku asta na Hulanda mes, e lei aki a krea preokupashon konstitushonal. E Komishon Temporal di e Tweede Kamer riba derechonan fundamental i revishon konstitushonal a atvertí ku e lei aki ta afektá libertat di ekspreshon i e derecho pa manifestá, i p’esei ta rekerí protekshonnan legal mas fuerte.

Finies ta enfatisá ku Artíkulonan 19 i 25 di e International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), huntu ku Artíkulonan 19 i 21 di e Universal Declaration of Human Rights (UDHR), ta protehá libertat di ekspreshon i e derecho pa partisipá den asuntunan públiko. Kualke restrikshon mester ta legal, nesesario, proporshonal i konforme ku e normanan internashonal di derechonan humano.

Respet pa e estado di derecho ta eksigí mas ku simplemente implementá leinan impone pa polítikonan Hulandes na Den Haag. E ta eksigí mesun respet pa e boluntat demokrátiko di e pueblo Boneriano, nan derecho pa partisipá den gobernashon, i e obligashonnan superior ku ta resultá for di derecho internashonal i tratadonan di derechonan humano ku Reino Hulandes ta obligá na sigui.